Gúl-ǵumyr nemese qyzǵaldaq – mahabbat qurbany
Kóktem kelip, Jer-Ana býsanyp, tirshilikke jan bitken shaqta, ósimdikter birinen keıin biri gúldeı bastaıdy. Áýeli qar astynan báısheshek shyǵady. Odan soń, ózge ósimdikter, alma, jıde sııaqty aǵashtar da gúldeıdi. Báriniń de bir-aq maqsaty bar, ol – óz dánin shashý, ıaǵnı tóńirekke urpaǵyn taratý.
Al adamzat ózinshe oılaıdy. Qulpyryp turǵan gúldi óziniń súıikti adamyna syılaıdy. Aýyl balalary kóktemde qyp-qyzyl kilemdeı qulpyryp jatqan qyrǵa shyǵyp, qyzǵaldaq terip ákelip, ǵashyq bolǵan qyzdaryna syılaýshy edi. Qala adamdary qyzǵaldaq, raýshan, baqytgúl, lalagúl jáne basqa da gúl destelerin dúkennen satyp alyp, eń qymbat adamyna tartý etedi.
Gúldiń adam ómirinde alatyn róli óte joǵary desek, qatelespeıtin shyǵarmyz. О́ıtkeni ǵashyq adamdar bir-birine degen súıispenshilik sezimin gúl syılaý arqyly bildiredi. Iаǵnı, gúl syılaý arqyly mıllıondaǵan adamdar óz syńaryn taýyp, otaý qurdy. Gúl – mahabbattyń dánekeri. Jáne sol jolda tamyrynan qıylǵan gúlder óz tuqymyn shasha almaı, qurban bolady.
Ǵajap gúlder toılarda, keshterde, týǵan kúnderde tartý etilgen adamǵa bir sáttik qýanysh syılaıdy. Áýeli úıdiń tórinde turady. Syıǵa berilgen nebir ádemi gúlderdiń eki-úsh kúndik «ǵumyry» bolady. Odan keıin, ıá, odan keıin adamdar solyp qalǵan álgi gúldi dalaǵa shyǵaryp, kúl-qoqys salatyn jáshikke tastaıdy.
Gúlderdiń qysqa ǵumyry-aı!..
Oshaǵandar gúl atyp tur
Qaıran dalam-aı! Ne bolyp ketti? Kim bárin otap jatqan? Nebir asyl ósimdikterdiń kózi joıylýda. Máselen, elge de, jerge de paıdasy mol mııany túp-tamyrymen joıyp jatyr. Erkek shóp, bıdaıyq degen shópter de qııanatqa ushyraýda. «Betegeden bıik, jýsannan alasa» bolyp «eleýsiz júre bereıik» degen ósimdikter de aman qalǵan joq. Jermen-jeksen ósetin ızender men sińbirikter de qyrqyldy. «Myna qyrǵynnan qudaı saqtasyn» dep qańbaqtar jermen domalamastan, aspanǵa kóterilip, alys aımaqqa bezip ketti.
Osyndaı ózge tirshilik ıeleri túgili, adam túsinbeıtin oqıǵalar bolyp jatqan kezde basqalardyń esebinen paıda taýyp ómir súretin shyrmaýyqtarǵa, jaqyndaǵanǵa jarmasa ketetin oshaǵandar men tikenekterge, eshkimge paıdasy joq ıtsıgekterge eshkim tıispegeni tańǵaldyryp tur. Tipti joldyń jıeginde ozbyr oshaǵandar gúl atyp tur!
Tolqyndar bir-birine uqsamaıdy
Teńizdiń tolqyndary kezek-kezek kelip, jaǵany soǵyp jatady. Bir qaraǵan adamǵa tolqyndardyń legi, jyljýy birdeı bolyp kórinedi. Alaıda, ár tolqynnyń aǵysy ózge bolady eken. Buǵan beınetaspaǵa jazyp alyp, zerttep qarasań ǵana kóz jetkizýiń múmkin. О́ıtkeni tolqyndar leginiń bir-birinen ara qashyqtyǵy, jal-jal bolyp aǵýy, burylystary, tasqa soǵylǵan kezde aspanǵa shapshýy – barlyq osy kórinister eshýaqytta qaıtalanbaıdy! Budan shyǵatyn qorytyndy – tolqyndar bir-birine uqsamaıdy.
Adamzat urpaǵy da solaı. Bir-birine uqsas ǵumyr keshse de, bir atadan tarap, bir áke-shesheden týsa da, ómir aǵystary óz jolymen qalyptasady.
Aıbatyr Seıtaq