Árbir tórt jylda bir aınalyp keletin jahannyń basty jarysy, aıtýly alamany – Olımpııalyq oıyndardyń kezeńi de kele jatyr. Bıyl – kezekti Olımpıada jyly. Bul jolǵy XXXII Jazǵy Olımpııa oıyndary 2020 jyldyń 24 shilde men 9 tamyz aralyǵynda Japonııanyń bas shahary – Tokıoda ótedi. Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, aldaǵy tórt jyldyqtyń basty dodasy buryn-sońdy bolmaǵan eń ınnovasııalyq Olımpıada bolmaq.
Qazirgi tańda Tokıonyń 13 aýdanyndaǵy sport arenalarynda əlemniń túkpir-túkpirinen jınalatyn sportshylar 33 sport túrinen 339 medal jıyntyǵyn sarapqa salady. Tokıo Olımpıadasyna jańadan bes sport túri endi. Olar: beısbol/softbol, karate, serfıng, sporttyq quzǵa órmeleý jáne skeıtbordıng. Bıylǵy dodaǵa álemniń 206 elinen 11090 sportshy qatysady dep josparlanǵan. Sportshylardyń 49%-y áıelder bolmaq. Bul – genderlik teńdikti bildiredi. 2017 jyly Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń atqarýshy komıteti kezekten tys bas qosyp, Tokıo Olımpıadasynyń baǵdarlamasyna birshama ózgeris engizdi. Basty maqsat – tórt jyldyq dúbirli dodaǵa qatysatyn erler men áıelderdiń sanyn teńestirý. Sóıtip jeńil atletıka, sý sporty túrleri, nysana kózdeý, aýyr atletıka, boks jáne kúres túrlerindegi erler joldamalarynyń (lısenzııalar) sany qysqaryp, áıelderdiń úlesine berildi.
Japonııa dúbirli dodany osymen ekinshi ret qabyldamaq. Kúnshyǵys eli eń alǵash Jazǵy Olımpııa oıyndaryn 1964 jyly ótkizgen. Sol jyly 93 eldiń sportshylary baq synap, sporttyń 19 túrinen júldelerdi sarapqa salǵan-dy. Ol ýaqytta qazaqstandyq sportshylar Keńes Odaǵynyń quramynda baq synasa, bıyl Táýelsiz el retinde jetinshi Jazǵy Olımpııa oıyndaryna qatyspaq. Qazirge deıin elimizdiń sańlaqtary 25 joldamaǵa qol jetkizip otyr. Alda əli talaı irikteý saıystary tur. Solar arqyly taǵy qanshama atletimizdiń baǵy janatynyna sengimiz keledi.
Jazǵy Olımpııa oıyndaryna (JOO) Təýelsiz memleket retinde 1994 jyldan beri turaqty túrde qatysyp kelemiz. Eń alǵash egemen el retinde 1996 jyly Atlantada ótken Olımpıadaǵa qatystyq. Ol bizdiń sportshylar úshin óte jaqsy bastaldy. Alamanda 3 altyn, 4 kúmis jəne 4 qola medal alǵan sańlaqtarymyz jalpy esepte 24-orynǵa taban tiredi. Atlantada grek-rım kúresinen Iýrıı Melnıchenko, boksshy Vasılıı Jırov jəne bessaıysshy Aleksandr Parygın atoı saldy, al myltyq atýdan Sergeı Belıaev – eki, al aýyr atlet Anatolıı Hrapatyı bir kúmis medaldy qorjynǵa saldy. Boksshylar Bolat Nııazymbetov pen Ermahan Ibraıymov, mergen Vladımır Vohmıanın jəne erkin kúres sheberi Məýlen Mamyrov Olımpıadanyń qola júldegeri atandy.
Jańa ǵasyrdaǵy Sıdneı Olımpıadasynda (2000) da jerlesterimiz táýir nátıje kórsetti. Jeti medal (3 altyn, 4 kúmis) oljalaǵan sańlaqtarymyz jalpykomandalyq esepte 22-orynnan kórindi. Altyn medaldy boksshylar Bekzat Sattarhanov pen Ermahan Ibraıymov, jeńil atlet Olga Shıshıgına, kúmis medaldy boksshylar Bolat Jumadilov pen Muhtarhan Dildabekov, velosportshy Aleksandr Vınokýrov jəne erkin kúres sheberi Islam Baıramýkov əperdi.
2004 jyly Afına Olımpıadasynda sportshylarymyzdyń nátıjesi biraz tómendedi. Onda 1 altyn, 4 kúmis jəne 3 qola medal alyp, jıyntyǵynda 8 medalǵa toqtaǵan qazaqstandyqtar jalpy esepte 40-orynǵa taban tiredi. Jalǵyz altyndy boksshy Baqtııar Artaev qanjyǵasyna baılasa, kúmis medaldy qazirgi tańda kásipqoı boksta qarsylastaryn qoǵadaı japyryp júrgen Gennadıı Golovkın, aýyr atlet Sergeı Fılımonov, grek-rım kúresinen Georgıı Sýrsýmııa, erkin kúresten Gennadıı Lalıev enshilese, qola medaldy onsaıysshy Dmıtrıı Karpov, boksshy Serik Eleýov jəne grek-rım kúresi sheberi Mhıtar Manýkıan ıelendi.
2008 jyly ótken Beıjiń Olımpıadasynda 13 sportshymyz júldegerler qatarynan kórindi. Alaıda, dopıng tekserisinen keıin, HOK 5 otandasymyzdyń júldesin qaıtaryp aldy. Aýyratlet Ilıa Ilın dopıng qoldandy degen aıyppen Olımpıada chempıony degen ataǵynan aıyrylsa, dál sondaı aıyppen Taımýraz Tıgıev (kúres) pen Irına Nekrasova (aýyr atletıka) kúmis, Marııa Graboveskaıa (aýyr atletıka) pen Áset Mámbetov (kúres) qola júldelerin qaıtaryp berdi. Al ózge eldiń sportshylary dopıngpen ustalyp, nátıjesinde 2008 jyly kúmis alǵan otandasymyz Alla Vajenına (aýyr atlet) arada 8 jyl ótkende Olımpıada chempıony atansa, Nurbaqyt Teńizbaev (kúres) pen Olga Rypakovalardyń (úsh qarǵyp sekirý) qola júldeleri kúmiske aınaldy.
Sóıtip bul dodada qazaqstandyqtar jalpy sany 2 altyn, 3 kúmis jəne 4 qola medal alyp, komandalyq esepte 37-orynǵa turaqtady. Qazaqstannyń alǵashqy altynyn el qorjynyna boksshy Baqyt Sərsekbaev salsa, ekinshisi joǵaryda aıtqandaı Alla Vajenınaǵa tıesili. Kúmis medaldy Ashat Jıtkeev ıelense, qola medaldar əıelder kúresinen Elena Shalygınaǵa, erkin kúresten Marıd Mýtalımovke, boksshy Erkebulan Shynəlıevke jəne taekvondoshy Arman Shylmanovqa buıyrdy.
2012 jylǵy Londonda ótken Olımpııa oıyndarda qazaqstandyq sportshylar tolaıym tabysqa jetip, alǵash ret Olımpıadada 7 altyn aldyq dep bórkimizdi aspanǵa atyp edik. Sóıtsek, beker qýanǵan ekenbiz. Arada 4 jyl ótkende Ilıa Ilın bastaǵan aýyratletterimiz Zýlfııa Chınshanlo, Maııa Maneza, Svetlana Podobedova dopıng qoldandy degen aıyppen altyn medaldaryn qaıtaryp berdi. Esesine taǵy bir aýyratletimiz Anna Nurmuhambetova men erkin kúres sheberi Dáýlet Shabanbaı qola júldeger atandy.
Búginde Londondaǵy tabysymyz 11 medal (3 altyn, 1 kúmis, 7 qola). 2012 jyly altyn júldeler legin velosportshy Aleksandr Vınokýrov bastap bergen edi. Jeńisti joldy ári qaraı boksshy Serik Səpıev pen jeńil atlet Olga Rypakova jalǵap, Otanymyzdyń dańqyn asyra túsken-di. Boksshy Ədilbek Nııazymbetov kúmispen kúptelse, qola medaldy grek-rım kúresinen Danııal Gadjıev, erkin kúresten Aqjúrek Tańatarov, bokstan Marına Volnova men Ivan Dychko, əıelder kúresinen Gúzel Manıýrova oljalady.
2016 jylǵy Rıo Olımpıadasynda da saıypqyran sańlaqtarymyz aýyz toltyryp aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkizdi. 3 altyn, 5 kúmis, 10 qola júlde (18) oljalaǵan sportshylarymyz jalpykomandalyq esepte 22-orynǵa turaqtady. Júzý sportynan Dmıtrıı Balandın, aýyratlet Nıdjat Ragımov jáne boksshy Danııar Eleýsinov el mereıin asyryp, altynnan alqa taǵyndy. Al Eldos Smetov (dzıýdo), Jazıra Japparqul (aýyr atletıka), Vasılıı Levıt (boks), Ádilbek Nııazymbetov (boks), Gıýzel Manıýrova (kúres) Rıo tórinde kúmis, Galbadrah Otgonseseg (dzıýdo), Farhad Harkı, Karına Gorıcheva, Denıs Ýlanov, Aleksandr Zaıchıkov (aýyr atletıka), Olga Rypakova (jeńil atletıka), Elmıra Syzdyqova, Ekaterına Larıonova (kúres), Ivan Dychko, Darıǵa Shákimova (boks) el qorjynyna qola medal saldy.
Osylaısha Təýelsiz Qazaqstan quramasy 1996 jyldan beri 7 Olımpıadada 15 altyn, 21 kúmis jəne 28 qola medal oljalap, jalpy sany 64 júldege jetkizdi. Endi aldaǵy shilde-tamyz aılarynda ótetin Tokıo Olımpıadasynda osy júldeler sany arta túsedi dep úmittenemiz.
Búginge deıin sańlaqtarymyz Tokıo Olımpıadasyna 25 lısenzııa jeńip aldy. Atap aıtar bolsaq, Iýrıı Iýrkov (nysana kózdeý), Sársenkúl Rysbekova (stend atý), Rıshat Haıbýllın (sporttyq quzǵa órmeleý), Dmıtrıı Balandın (100, 200 metrge brass ádisimen júzý), Olga Rypakova, Georgıı Sheıko (jeńil atletıka), Evgenıı Gıdıch (velosport, lısenzııa komandaǵa beriledi), sadaq atýdan Qazaqstan erler komandasy (Denıs Gankın, Ilfat Abdýllın, Sanjan Musaev; komandalyq jáne jekeleı syn), Vıtalıı Hýdıakov (ashyq sýda júzý), Ekaterına jáne Aleksandra Nemıch (sınhrondy júzý), Mılad Karımı (sporttyq gımnastıka), Valentına Islamova, Elmıra Syzdyqova (áıelder kúresi), Ashat Dilmuhamedov, Meırambek Aınaǵulov (grek-rım kúresi), Nurıslam Sanaev, Dáýlet Nııazbekov, Danııar Qaısanov, Álisher Erǵalı (erkin kúres) Olımpıada joldamasyna qol jetkizgen bolatyn.