Shoqjuldyzdaı shaǵyn ǵana Jaltyr aýylynda jan jadyratar jańalyq kóp. Mundaǵy ekonomıkalyq belsendi 2173 adam 219 sharýashylyq nysanynda jumys isteıdi. Aýyldyq okrýgtegi 176 jeke kásipkerdi qosyp eseptegende, 2018 jyly bıýdjetke 37480 myń teńge salyq túsken. Munyń ózi 2019 jyldyń qattalyp-shottalyp jatqan qorytyndy kórsetkishteri budan da aýqymdy bolatynyna shúbá keltirýge bolmaıtyndaı. Keı jerde eki qolǵa bir kúrek taba almaı qańtarylyp qarap otyratyndar qaradaı qarnyńdy ashtyrsa, jumysy qysy-jazy qaınap jatatyn eńbekqor, tyndyrymdy turǵyndary kóp Jaltyryńyz ózine tartyp turatyn aýyldar qatarynda.
Osy joly arnaıy at basyn burýymyzǵa aýdan ákimi Nurlan Seıilovtiń Mýsınderdiń otbasy jaıly rıza kóńil áńgimesi sebepker bolyp edi. Osyndaǵy jeti aǵaıyndy jigit astyq keptirgish keshenin shyǵarady. Jaı ǵana shyǵaryp qoımaıdy, tolyq sıklde, ıaǵnı elimizdiń kez kelgen aımaǵynan tapsyrys berýshilerge óz qoldarymen daıyndaǵan kúrdeli jabdyqtardy ózderi baryp, ornatyp beredi jáne sheberlik synybyn ótkizedi. Buǵan árıne, selt etpeıtin kisi bolmas.
Biraq jýrnalıster qaýymy «AZAM-KC» seriktestiginiń tynys-tirshiliginen múldem habarsyz deýge kele qoımas. Jaltyrdaǵy jaqsy ister jaıynda buryn da estigenbiz. Umtylysy erekshe ujymdy Aıazbek Mýsınniń qurǵandyǵy, 2016 jyly óńirlik synda 1 oryndy jeńip alǵandyǵy, «Altyn sapa», «Qazaqstannyń úzdik taýary» baıqaýlaryna qatysqandyǵy, 2018 jyly respýblıkalyq baıqaýda júldeli úshtiktiń qataryna qosylǵandyǵy, al 2019 jyly «Qazaqstannyń úzdik taýary» oblystyq baıqaýynda jeńimpaz atanǵany týraly qulaǵdarmyz. Áıtkenmen, aýyl jastarymen jaqyn kezdesip, ashyq áńgimelesýdiń sáti túspep edi. Búginde Qaraǵandy ýnıversıtetiniń túlegi Aıazbek Seıilbekuly iri kompanııa mártebesine kóterilgen ujym basshysy bolsa, inisi Zamanbek Jaltyrdaǵy kásiporynnyń dırektory eken.
Aıazbek inisin erterek shyńdaǵany baıqalady. Zamanbekti qara jumystyń barlyǵyna da salyp, ýnıversıtette úzdikter qatarynda bolýyn qatań qadaǵalaǵandaı. Ásirese Tóńkeris astyq qabyldaý kásipornynda atqarýshy dırektor qyzmetin atqarǵandyǵy tájirıbe qalyptastyrý ǵana emes, jańa izdenisterge bastaǵany dep uqtyq. Zamanbektiń sózderinde tehnıkalyq termınder kóbeıe bastaǵan shaqta, azdap kúlimsirep, bizdi alyp angardaǵy óndiris qushaǵyna bastady.
Mundaı kásiporynda tarsyl-gúrsilsiz bola ma? Áıtkenmen, keıbir zaýyttardaǵydaı naızaǵaı jarqyldap, jer silkindirgendeı qulaq tundyrar qaterli jaǵdaı joq munda. Barlyq jumys kóp deńgeıli júıemen avtomattandyrylǵan. Jumys barysy álemdik deńgeıdegi «OVEN» kompanııasynyń elektronıkalyq jabdyqtarymen basqarylady. «3D» deńgeıindegi 18 túrli lazerlik stanoktar konstrýktor Artem Leonovtyń syzbalaryna sáıkes pishilip, kesilip, áp-sátte qurastyrý jabdyqtaryna aınalyp jatyr. Bul aqyldy stanoktardy Qytaı men Reseıdiń óndirýshi uıymdarynyń ókilderi ornatyp, jergilikti operatorlardy mashyqtandyryp ketipti. Al shıkizat óz elimizden.
Jaltyrdaǵy zaýyt áriptesterine dándi, maıly jáne burshaq daqyldaryn óńdeıtin «KS» markaly zamanaýı astyq keptirgishteriniń úsh túrin usynady. Mundaı keshender bastapqy ylǵaldylyǵy 35 paıyzdyq ónimdi saǵatyna 25, 30 jáne 50 tonnaǵa deıin keptiredi jáne túpki nátıje 8 paıyzǵa tómendeıdi eken. Iаǵnı, qabyldanǵan daqyl 1-2 klastyq bazalyq kondısııaǵa jetkiziledi. Jalpy, «Optim-Mus» kesheniniń tolyq qamtylǵan quramy «Bastaý+» qaýyz tazalaǵyshtarynan, «Kalıbr» jáne aerodınamıkalyq «Kolos» suryptaý mashınalarynan, keń alymdy «Samuryq» eleýishterinen, qýatty jeldetkishterden, metall shómishti transporterlerden, jylý ótkizgishterinen, órtke qarsy jabdyqtardan, taǵy basqa tehnologııalyq kómekshi quraldardan turady. Astyq keptirgish kesheninde tabıǵı jáne suıyq gaz, dızel otyny paıdalanylady. Osy jerde ekologııalyq talaptar tolyq qamtamasyz etiletin keshendegi jylý generatorlary Qazaqstan men Reseı mamandary tarapynan joǵary baǵalanyp, osy elderdiń 5 patentine ıe bolǵanyn atap ótkimiz keledi.
Al sapa jaǵyna kelsek, «AZAM-KC» JShS búkil jumys aýqymyna turaqty monıtorıng jasaýdy birinshi kezekte ustaıdy. Munda «ST RK ISO 9001-2009» arnaıy sertıfıkattalǵan sapa menedjmenti júıesi engizilgen. Ujym «Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» birlestiginiń múshesi, ónimderi «Agrotehnıka» agroónerkásiptik kesheni Memlekettik baǵdarlamasynyń nesıe reestrine jáne daıyndalǵan jabdyqtaryn 25 paıyzdyq mólsherde sýbsıdııalaýdyń Memlekettik ınvestısııalyq baǵdarlamasyne engizilgen. Barlyq ónim sertıfıkattalyp, arnaıy patenttelgen. Osynyń ózi keń aýqymdy óndiristegi birshama jaǵdaıdy ańǵartsa kerek.
Qazirgi kúnniń talabymen qarasaq, kez kelgen kásiporynnyń básekege qabiletti bolýy – bıznestegi basty shart. Jaltyrlyq jigitterdiń ónimdi shyǵaryp qana qoımaı, onyń óndiriste qaltqysyz jumys isteýin qamtamasyz etetindigi tánti etedi. Munda mynadaı júıe qalyptasqan: «Jetkizý – irgetasyn qalaý – qurastyrý – elektr júıelerin ornatý – iske qosý – oqytý – bir jyldyq kepildi qyzmet – odan keıingi servıstik qyzmet». Bul ońaı sharýa emes. Degenmen, «AZAM-KC» osynaý basty ustanymyn únemi bıik ustaıtyny ǵanıbet. Bul jumysqa júz birdeı kisi jumylǵan. Vahtalyq ádispen qyzmet kórsetetin jedel toptar arnaıy tehnıkalarmen qamtamasyz etilgen. Qoımada qajetti qosalqy bólshekterdiń 3000 túri turaqty qorlanǵan jáne bul bólshekter men tıisti mamandar ózderi ornatqan nysandarǵa bir táýliktiń ishinde jetip barady.
Biz zaýyt dırektory Zamanbek Mýsınge bir suraq qoıdyq: «Osynyń bári qalaı bastalyp edi?».
– Biz kóp balaly otbasynanbyz. Áýeli mekteptegi baýyrlarymmen birge qara metall synyqtaryn jınap, ótkizýmen aınalystyq. Bárimizdiń birdeı joǵary bilim alýǵa múmkindigimiz bolmady. Biraq inilerimniń barlyǵynda orta kásiptik bilim bar. Ýnıversıtet bitirgen men zańgermin. Aıazbek aǵamnyń qamshylaýymen alǵa umtylýǵa tyrystyq. Jıǵan-tergenimizdi óndiriske saldyq. Bastapqyda Astrahandaǵy bos turǵan ǵımaratty jalǵa alǵanbyz. Tóńkeriste júrgendegi kórgen-túıgen oılarymdy baýyrlarym qoldady. Jaltyrda 2017 jyly jeke angar turǵyzyp, alǵashqy astyq keptirgish qondyrǵysyn synnan ótkizdik. Internettiń kómegimen bolashaqqa negizdelgen ozyq tehnologııalardy zerttedik, bıznes-josparlarymyz maquldanyp, patentterge ıe boldyq. Alǵashqy qondyrǵymyz 2018 jyly Bulandy aýdanyndaǵy «Novobratskoe» JShS-de oıdaǵydaı nátıje berdi. Eń bastysy, baýyrlarym Aıazbek, Arystanbek, Ánýarbek, Muratbek, Rústembek, Aıbekterdiń maǵan sengenine, bastamalarymdy ilip alyp ketkenine, qıyndyqtarǵa tózgenine, tabandylyǵyna rızamyn.
– Sońǵy eki jylda Aqmola, Aqtóbe, Shyǵys Qazaqstan, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan, Pavlodar, Jambyl oblystarynda bizdiń 50 astyq keptirý keshenimiz jumys istep tur. Bıylǵa da tapsyrystarymyz bar. Biz áriptestik baılanystardy qurmetteımiz jáne senimnen shyǵýdy ómirlik ustanymymyz sanaımyz, – deıdi Zamanbek baýyrymyz.
Jaltyrdaǵy jaqsy ister jalpaq jurtqa ónege.
Aqmola oblysy,
Astrahan aýdany