El Úkimeti IýNESKO jáne ISESKO aıasynda mádenı murany saqtaý jáne ilgeriletýdiń 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn bekitti. Tıisti qaýlyǵa Premer-mınıstr Oljas Bektenov qol qoıdy, dep jazady Egemen.kz.
Josparda tarıhı jáne mádenı eskertkishterdi saqtaý, materıaldyq emes mádenı murany qoldaý, mamandardy daıarlaý jáne Qazaqstannyń osy saladaǵy halyqaralyq baǵdarlamalar men bastamalarǵa qatysýyn keńeıtý jónindegi naqty sharalar kózdelgen.
Negizgi mindetterdiń qatarynda dúnıejúzilik mura nysandaryn qorǵaý sapasyn arttyrý, Qazaqstannyń mádenı qundylyqtaryn halyqaralyq deńgeıde ilgeriletý, saraptamalyq jáne bilim berý bazasyn damytý, sondaı-aq mádenı murany saqtaý isine qoǵamdy belsendi tartý is-sharalary bar.
Keshendi jospar materıaldyq mádenı mura nysandaryn saqtaý jáne nasıhattaý, qazaq halqynyń materıaldyq emes mádenı murasyn damytý jáne qoldaý, sondaı-aq IýNESKO-nyń «Álem jady» baǵdarlamasyn ilgeriletý syndy úsh negizgi baǵytty qamtıdy.
Aıda Balaeva: Tarıhı-mádenı murany saqtaý konstıtýsııalyq qaǵıdattar deńgeıine kóterildi
Eskertkishterdi qorǵaý bóliginde halyqaralyq mańyzy bar nysandardyń jaı-kúıine monıtorıng júrgizý, Qazaqstandaǵy IýNESKO-nyń búkilálemdik mura nysandaryn basqarý boıynsha ádistemelik qural daıyndaý, sondaı-aq halyqaralyq deńgeıde odan ári ilgeriletý úshin Mádenı mura obektileriniń aldyn ala tizimin keńeıtý kózdelgen.
Halyqaralyq yntymaqtastyqpen baılanysty nyǵaıtýǵa jeke blok arnalǵan. Atap aıtqanda, «Jibek joly: Kaspıı – Edil dálizi» nomınasııasyn daıyndaý boıynsha vedomstvoaralyq jáne saraptamalyq konsýltasııalar josparlanǵan.
Sıfrlyq mádenı mura
Sondaı-aq kópultty «Alpamys batyr» nomınasııasyn IýNESKO-nyń Materıaldyq emes mádenı muralar tizimine engizý maqsatynda Ázerbaıjan, Túrkııa, О́zbekstan jáne Túrikmenstanmen birlesken jumysty jalǵastyrý josparlanyp otyr.
Taǵy bir maqsat Qazaqstannyń ICCROM (Mádenı qundylyqtardy zertteý, saqtaý jáne restavrasııalaý jónindegi halyqaralyq ortalyq) mádenı qundylyqtardy saqtaý jáne qalpyna keltirý máselelerin zertteý jónindegi halyqaralyq ortalyǵyna kirýine daıyndyq júrgizýge baǵyttalady. Bul kásibı yntymaqtastyqty keńeıtýge jáne mura nysandaryn saqtaý men qalpyna keltirýde zamanaýı tásilderdi qoldanýǵa múmkindik beredi.
Jospardyń mańyzdy bóligi kadrlardy daıyndaýǵa qatysty. Jyl saıyn IýNESKO-nyń Materıaldyq emes mádenı murany qorǵaý konvensııasyn júzege asyrý aıasynda keminde 30 sarapshy oqýdan ótedi. Sondaı-aq halyqaralyq bilim berý korporasııasynyń bakalavrıat jáne magıstratýra baǵdarlamalary sheńberinde eskertkishterdi saqtaý boıynsha tujyrymdamalyq jáne eskızdik jobalardy ázirleý kózdelip otyr.
«SARAP» otyrysynda tarıhı-mádenı muranyń konstıtýsııalyq qundylyqtar júıesindegi orny talqylandy
Joıylyp ketý qaýpi tóngen materıaldyq emes mádenı mura elementterine erekshe nazar aýdarylady. Olardyń qatarynda qazaqtyń kıiz úıin daıyndaý jáne bezendirý, qazaq kilem toqý óneri jáne elimizdiń birqatar óńirindegi terme epıkalyq janry bar.
Jospardy júzege asyrý mádenı murany saqtaý jumysyn nyǵaıtýǵa, mamandandyrylǵan bilim berý baǵdarlamalary men kadrlar tapshylyǵyn azaıtýǵa, jergilikti qaýymdastyqtardyń qatysýyn keńeıtýge jáne osy salada zamanaýı tehnologııalardy qoldanýǵa múmkindik beredi.