Ortalyq Kommýnıkasııalar qyzmetiniń resmı ókili Altaı Ábıbýllaev keshegi ótkizgen brıfınginde aǵymdaǵy mańyzdy is-sharalar barysymen tanystyryp ótti.
Onyń aıtýynsha, Úkimet basshysy Serik Ahmetov Qazaqstannyń mashına jasaýshylar odaǵy múshelerimen kezdesý ótkizip, osy saladaǵy údemeli-ındýstrııalyq memlekettik baǵdarlamanyń iske asyrylý barysy men basty baǵyttary talqylandy. Al 6 tamyzda, ıaǵnı búgin óńirdegi ındýstrııalyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq mańyzy bar nysandardyń tynys-tirshiligimen tanysý maqsatynda Aqtóbe oblysyna Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary, О́ńirlik damý mınıstri Baqytjan Saǵyntaev jumys saparymen barady. Al 7-9 tamyz aralyǵynda Munaı jáne gaz mınıstri Uzaqbaı Qarabalın Mańǵystaý oblysyna jumys saparyn jasaıdy.
Sondaı-aq, resmı ókil Qorǵanys mınıstrligi ótkizetin is-sharalarǵa da toqtaldy. AQSh jáne Ulybrıtanııa qarýly kúshteri bólimsheleriniń qatysýymen «Beıbitshilik úshin áriptestik» atty NATO baǵdarlamasy men «Áriptestik» atty Qazaqstan men NATO arasyndaǵy 2006 jylǵy 31 qańtarda qol qoıylǵan jeke baǵdarlamasy aıasynda «Dala qyrany» atty jyl saıynǵy dalalyq-praktıkalyq arnaıy kúndelik oqý-jattyǵýlary uıymdastyrylady.
Brıfıngke Qazaqstannyń Bas sanıtarlyq dárigeri Jandarbek Bekshın qatysyp, saladaǵy basty máselelerdi baıandap berdi. Jiti ishek ınfeksııalary Qazaqstanda ǵana emes, álemniń barlyq elderinde de ózekti bolyp turǵandyǵyn alǵa tartqan Bas sanıtarlyq dáriger osy aýrýmen syrqattaný ótken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda, 17,9 paıyzǵa tómendegendigin atady. Ásirese, sońǵy kezde beleń alyp kele jatqan jańa koronavırýspen jáne qus tumaýymen syrqattanýshylyq elimiz aýmaǵynda tirkelmepti. Aǵymdaǵy jyldyń sáýirinen bastap, álemde adamdardyń qus tumaýymen syrqattanýynyń 134 jaǵdaıy tirkelip, onyń ishinde 43 jaǵdaı ólimmen aıaqtalǵan.
Bıyl Qazaqstanda denge qyzbasynyń 6 ret tirkelgendigin Bas sanıtarlyq dáriger alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, denge qyzbasynyń 39 myńnan astam jaǵdaıy Taılandta tirkelgen. Sonymen qatar, enterovırýstyq ınfeksııa da atalmaı qalmady. 71-shi shtamm qaıta oralyp, ózine nazar aýdartyp otyrǵandyǵyn aıta kelip, Bekshın onyń 60-shy jyldary belgili bolǵandyǵyn jetkizdi. Al Qytaıda 2006 jyldan bastap, turaqty órshý bolyp turatyn kórinedi. Qytaıda bıyl enterovırýstyq ınfeksııanyń 600 myń jaǵdaıy tirkelgendigi de kóldeneń tartyldy. Osynyń bederinde J.Bekshın elimizde kongo-qyrym qandy qyzbasynyń jáne kene ensefalıtiniń epıdemıologııalyq maýsymy áli jalǵasýda ekendigin de qaperge saldy.
Bul kórsetkish boıynsha Jambyl, Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan oblystary qolaısyz aýmaq bolyp sanalady. Al Almaty qalasy, Almaty jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary kene ensefalıti boıynsha qolaısyz aýmaq.
Aǵymdaǵy jylǵy 1 mamyr men 1 tamyz aralyǵynda kókónister men jemis-jıdek ónimderiniń 11 myń 217 synamasy zerthanalarda zerttelip, 198 synamada (qarbyz, qaýyn, sary órik, kartop jáne t.b.) nıtrattardyń quramynyń eń az ruqsat etilgen deńgeılerden artýy anyqtalypty. Qarbyzdar men qaýyndarda nıtrattardyń quramynyń eń az ruqsat etilgen deńgeıi 1-1,5 esege artyp otyrǵandyǵy da oılantpaı qoımaıdy. Tipti, olarǵa 86 550 teńge somasynda aıyppul da salynǵan. Quramynda nıtrattary joǵary 1130 kg ónim satylymnan alyndy jáne joıyldy. Bas sanıtarlyq dáriger Qazaqstanda vaksınasııa tıimdi bıýdjettik baǵdarlamalardyń biri bolyp tabylatynymen de bólisti. Jyl saıyn vaksınasııa baǵdarlamasyna 12-18 mıllıard teńge bólinip, ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy shamamen 5 mıllıon adam egiledi eken. Onyń 1,3 mıllıony – balalar. Halyqty vaksınasııalaý ulttyq egýler kúntizbesine sáıkes 21 ınfeksııalyq aýrýǵa qarsy tegin júrgiziledi. Qyzylshanyń órshýi turǵyndardy jappaı ımmýndaýdyń arqasynda toqtatyldy. Egilmegen adamda ınfeksııa aýyr túrde ótetinin, kóp jaǵdaıda múgedektikke jáne ólim-jitimge ákep soqtyratyn asqynýlarmen ótetinin tájirıbe kórsetip otyr.
Jalpy, brıfıng barysynda Bas sanıtarlyq dáriger vaksınanyń mańyzy týraly, adamdardyń saqtyq sharalaryn nazardan tys qaldyrmaýy jáne jan-jaqty aqparat alyp turýlary turǵysyndaǵy eskertpelerdi ortaǵa sala ketti. Budan árkim óz densaýlyǵy úshin jaýapty ekendigin uqqandaı boldyq.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».