Aq gúlderdiń arasynda

«Kúlásh Ahmetova» atty kitaptan úzindi

Ár tarıhqa beretinbiz asqan mán,

Jattaıtynbyz «Manas» degen dastannan.

Aqyndyqtyń uzaq joly men úshin

Aq besikke bólengennen bastalǵan.

Kúlásh AHMETOVA.

Túnniń qoıý qarańǵylyǵynda besiktegi sábıdiń shyr etip jylaǵan daýysynan úı ishi shoshyp oıandy.

– Bissimillá! Bissimillá! Ne bop qaldy?

Áýeli júregi zý ete qalǵan Molsha jastyqtan basyn julyp aldy. Enesimen birge uıqysy shaıdaı ashylǵan Bekzada da jalma-jan besiktiń japqyshyn ashyp, kishkentaı qyzynyń betine úńildi. Sol-aq eken, qıq-shıq etip úı túgel terbelip sala berdi.

– Qudaı-aý, saqtaı gór! Jer silkinip jatyr!

Molshanyń úreı aralas daýysynan keıin Dildá da atyp túregeldi.

Olar endi besikti kótergen boıy syrtqa umtyldy...

– Jer silkingeli jatqanyn aldyn ala sezdi ǵoı, quldyǵym! – dep zilzala basylǵan soń besiktegi sábıin emirene ıiskedi Dildá.

Bul bolashaq aqyn Kúlásh Ahmetova­nyń bes-alty aılyq kezi, 1946 jyldyń kúzi edi...

*   *   *

Kúlásh alty jasqa deıin qam-qaı­ǵy­syz balalyqtyń bazaryn bastan keshti.

Ony ózge balalardan erekshelep turatyn bir qasıeti – gúlge, aǵashqa, japyraqtarǵa sondaı qumarlyǵy edi. Kóktem kelse úı aýlasyndaǵy aǵashtardy aınalsoqtap júredi. Taldardyń búrshik jarǵany, japyraq jaıǵany – ol úshin úlken mereke. Aǵashtarǵa kóz salǵan saıyn jan-dúnıesine tabıǵattan nur quıylǵandaı, júzi qulpyryp sala beredi.

Kúlásh úshin jazdyń ár kúni qýanysh. Anasy appaq qylyp aqtap qoıatyn úılerin qorshaı appaq gúlder ósetin. Kádimgi kórgenniń kóńilin jadyratar túımedaq gúlderi. Sol gúlderdiń arasynda basy ǵana qyltıyp Kúlásh júredi. Ár sabaqqa qol sozyp, japyraqtarǵa, sap-sary sebetgúlge, ony aınala kún­niń shýaǵyndaı shashyla qonǵan aq tal­shyq­tarǵa sábı júregimen eljireı qaraıdy. Birese gúldi qushyrlana ıiskeıdi. Birese jumsaq gúlge betin tósep, aınalyp-úıiriledi. Osylaısha, gúldi kirshiksiz janymen sylap-sıpap, ózi de gúlge erkelep júrgendeı ertegi kúı keshedi.

Alty jasar balanyń appaq júzi nur­lanyp, aq gúlderdiń arasynda júrgenine úıdiń úlkenderi de jadyraı qaraıtyn. Ásirese, Bekzada... Qyzynyń da gúl ǵumyrǵa oranyp, óńi gúldeı nurlanyp ótýin tileıdi ol ishteı...

*   *   *

Kúláshtiń anasy – Bekzada taldyrmash qana názik áıel bolǵanymen, tereń de tunyq teńiz sekildi, minezi salmaqty adam. Jasynan taǵdyr taýqymetin tartyp, qatal ómirdiń san túrli synaǵyn kórip kele jatsa da, balalarynyń aldynda bir de bir ret jas tógip, egilip kórgen emes.

Rasynda, kózi tuńǵıyq muhıt tárizdi. Túbinde móldir muń, jan-júrekti jasytqan qıynshylyq pen azaptyń taby jatqany sezilmeı qalmaıtyn.

Biraq árqashan jaısań, jomart júrekti qalpynan jańylyp kórgen emes. Kesh bolsa sham jaryǵymen jazý ústólindegi qaǵazdaryna shuqshıyp, álde­neler jazyp, qujattar toltyryp jatady. Ondaı sharýalardan qoly qalt etse shilter toqyp, keste tigedi. Al jumystan sharshap jetken kúnderi bala­larymen maýqyn basyp, úı ishine kók­temdeı kóńildi sát syılaýǵa tyrysady.

Kóbinese keshki astan keıin bul úıde kádimgideı «konsert» qoıylatyn. Dildá bolsa orystyń «Trı tankısta» áninen bastap, qyrǵyz, tatar áýenderin shalqyta shyrqaıdy. Al, «Namangannyń almasy» áni áýelegende Kúlásh ortaǵa shyǵyp, maıysa buralyp bıleı bastaıdy. Qol soǵyp, qoshemet tanytqan saıyn «kishkentaı bıshi» kóıleginiń etegin shyr aınaldyryp, shabyttana túsedi.

О́nerdiń túr-túrinen Bekzada da qur­alaqan emes. Qolyna mandolınin alyp, ná­zik saýsaqtaryn ıkemdeı, saz ter­be­tedi. Júrek pernelerin dóp basqan án-áýen tamyljyǵan saıyn bı de qyza túsedi.

Aýzy aqqa tıip, esin jıǵan Molsha ana bul kúnge jetkenine shúkir etip, únsiz tyńdap otyrady. О́ziniń jastyq shaǵy, úkili taqııa, qos etek kóılek kıip, jıyn-toıda án salǵan, qolyna dombyra alyp aıtysqa túsken kezder... О́sken orta, qaıran eli eske túsedi.

*   *   *

Bekzadanyń muńy bes batpan bolatynynyń ózindik sebebi bar. Baı áýletten shyqqandyqtan onyń ómiri bala kúninen keńestik qıturqy saıasattyń quryǵyna ilikken edi.

Erterekte Talas ózeniniń boıynda, Úsharal aýylynda oshaqtynyń qońyrynan taraıtyn atyrabyna «túıeli baı» degen atpen belgili bolǵan bir dáýletti kisi ómir súrgen. Ataqty baıdyń Bázilbek, Narymbet, Nazymbet, Álimbek atty tórt uly bolypty. Aǵaıyndy tórt jigit sán-saltanatymen serilik quryp, el nazaryna iligedi. Ákeleriniń baı bolǵany sonshalyqty, olar túske deıin aq atqa minip, aq qamzol, aq shal bar, tústen keıin qara atqa minip, qara qamzol, qara shalbar kıinip shyǵady eken...

Bekzada 1924 jyly sol serilerdiń ishindegi kenjesi – Álimbektiń shańyra­ǵynda ómir esigin ashypty. Onyń sońy­nan Hanzada esimdi taǵy bir qyz ergen. «Aınakól», «Aqkól», «Bılikólde» aqqý ushyp, qaz qonyp, Talastyń keń dalasy malǵa tolǵan mamyrajaı zaman edi.

Qazaq jerine orys otarshyldary kámpeskeleý saıasatyn júrgizgende, baı áýletten shyqqany úshin alǵashqylardyń biri bolyp Álimbektiń shańyraǵy da kúı­retildi. Keńes ókimetiniń belsendileri kútpegen jerden keldi de, bulardyń úıin tonap áketti. Altyn, kúmis, mal-mú­lik, jıǵan-tergennen túk qaldyrmaı tar­typ alǵan soń, keshegi túıeli baıdyń urpaq­tary bir-aq kúnde taqyr kedeıge aınaldy.

Baılardyń tuqymyn qurtyp, eldi arqa súıer tireginen aıyrýdy kózdegen bıliktiń soıqany munymen bitken joq. Kún saıyn tintý júrgizip, berekesin aldy. Áýlettegi eresek adamdardyń birin aıdaý­ǵa jiberse, birin qamaýǵa alyp, endi birin dalaǵa qańǵyrtyp, toz-tozyn shyǵardy.

Bul 1929 jyl bolatyn.

Kún qurǵatpaı, úıge basa-kóktep enip keletin belsendiler Bekzadanyń áke-sheshesin aldy-artyna qaratpaı aldy da ketti. Úıde kishkentaı sińlisin jubata almaı zar eńirep, bes jastan endi asqan Bekzada qala berdi.

Osy oqıǵadan keıin jáýteńdep qaraý­syz qalǵan búldirshin qyzdardy týysqan ápkesi Hanshaıym Tarazǵa ákelip, jetim­der úıine tapsyrdy. Olardyń jer aýdarylyp, qýǵyndalǵan baıdyń urpaq­tary ekenin bildirýge bolmaıtyn edi. Son­dyqtan atatekterin ózgertip, Qudaı­ber­genova dep jazdyrýǵa májbúr boldy.

Otbasylaryn oırandaǵan keńestik úkimet apaly-sińlili Bekzada men Hanzadanyń jetimder úıinde birge bolýyn da kóp kórdi. Birge ósse, ótken-ketkenin eske alyp, partııaǵa óshpendilik týdyrýy múmkin. Osylaı kúdiktengen belsendiler olardy eki qaladaǵy balalar úıine bólip jiberýdi uıǵardy. Sóıtip, Bekzadany Tarazda qaldyrdy da, sińlisi Hanzada ápkesinen zorlyqpen ajyrap, Shymkent jaqtaǵy bir balalar úıine jóneltildi.

Osynyń bári búldirshin qyzdyń júregin tasqa aınaldyryp jibererdeı edi... Áke-sheshesinen, sińlisinen tirideı aıyrylǵan Bekzada kún saıyn kóz jasy qurǵamaı jylaýmen boldy.

Uzamaı mektepke bardy. Sóıtip, ja­qyn­darynan aıyrǵan Keńes ókimetiniń kó­megimen saýat asha bastady. Osylaısha, bir qolymen taıaqtaǵan zymııan bıliktiń ekinshi qolymen basynan sıpap, baýyryna tartqanyna eriksiz kóndige berdi...

*   *   *

1930 jyldary otar halyqty dińke­letken ekonomıkalyq-saıası ustanymdar Qazaq elin ashtyqqa ushyratyp tyndy. Baıaǵy óris toly mal joq. Tuıaqtynyń bári tartyp alynǵan. Nár tatpaı qınalǵan jurt betaldy bosyp, qańǵyra bastady. Bunyń sońy bir kezderi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan beıbit ómir súrip, ımany uıyǵan eldiń azǵyndaýyna alyp keldi. Adamdar ózegi talǵan ashtyq­tan kóz kórip, qulaq estigisiz sumdyqqa da baryp jatty. Búkil boıyna ústemdik etken ashtyq atty ajdahanyń betin qaıtarý úshin jas balalardy urlap, pisirip jegender týraly da el ishinde áńgime tarady. Jurt jutady. Qazaq degen qasterli aty bar halyqtyń urpaǵy bul jyldary tek shybyn jany úshin ǵana arpalysqa tústi.

El ishi jantúrshiktirer oqıǵalardan kóz ashpady.

*   *   *

Balalar úıi – memlekettik mekeme. Keńes ókimetiniń óz úıi ispetti bolǵandyqtan munda qalyń qazaqty qan qaqsatqan alasapyran daýyldyń lebi de sezilmeıtin. Balalar qarny toq, mektepte bilim alyp jatty. Jyly tósek, ystyq tamaq, oqý quraldary – bári jet­ki­likti. Biraq, Bekzadaǵa otbasy jylýy jetpeıtin edi. Kóz aldynda Keńes óki­metiniń jendetteri ustap áketken aıaýly anasy men jan ákesin, shyryldap jylap, ózge qaladaǵy balalar úıine jiberilgen sińlisin saǵynyp, kútýmen boldy.

Tarazda Bekzadadan kóz jazbaı júr­gen jalǵyz týysy – Hanshaıym ápkesi. Kó­ńiline jalǵyz medeý bolyp, ara-tura bala­lar úıine Bekzadany kórýge kelip turatyn.

Birde Hanshaıym syrtta oınap júrgen Bekzadaǵa kelip, ákesi Álimbektiń tiri ekenin jetkizdi. Qyzdyń túsingeni, túrmeden bosatyldy ma, álde aıdaýdan qashyp qutyldy ma – áıteýir ákesi tiri. Anasy Aqtolqynnyń habary belgisiz. Asharshylyq tıtyqtatqan beıbaq ákesi, qý súlderin súıretip, elden boı tasalap, áreń júrgen kórinedi.

Uzamaı Bekzada Hanshaıym ápkesiniń kómegimen ákesimen de qaýyshty. О́ńi ketip júdep-jadaǵan, qý súıegi ǵana qalǵan ákesin kórgende beıshara qyz júregi ezile, eńirep jylady.

Biri – qýǵyndaǵy ash-jalańash bosqyn, biri – jetim balalar úıinde ósip jatqan jáýteńkóz. Ákesi bar degenmen, ol – bas bostandyǵy joq, Keńes ókimetiniń menshigindegi adam. Sondyqtan, ákeli-balaly shermendelerge tek jas yryn kezdesýden basqa amal joq edi.

Ákesi ony ózimen birge alyp ketse de, asyraı almaıtyny anyq. О́ıtkeni, búkil elde bir úzim nan tabýdyń ózi qııamet-qaıym...

Kishkentaı ǵana júregimen osy qasiretti sezingen Bekzada ózindegi bolmashy múmkindikti ákesin ashtyqtan qutqarýǵa paıdalanǵysy keldi. Sóıtip, alǵashqy kezdesken kúnnen bastap ashanaǵa barǵan saıyn ózine berilgen nan men qantty tyǵyp, bólmesine alyp ketetindi shyǵardy. Eshkim joqta nandy maıdalap týrap, keptirip qoıady. Ákesi kelgende jańaǵy óz aýzynan jyrymdaǵan nany men qantty beredi.

Áke baıqus araǵa kúnder salyp, balalar úıin tóńirekteıdi. Tula boıy tuń­­ǵyshy – qyzyn kórip, meıirimin qandy­ra­dy. Ári qatqan nan men qantty jep, ash­tyq­tan talyqqan ózegin jalǵaǵan bolady.

Alaıda, bul kezdesýler de uzaqqa sozylǵan joq. Tórt qabyrǵaǵa qamalyp, terezeden telmire ákesin kórýge asyǵa­tan Bekzada onymen qoshtasyp ta úlger­meıtinin sezbegen edi. Iá, oǵan arnap keptirgen nany men qanty jınalyp qal­ǵan. Biraq ákesi kelmedi. Túnder boıy uıyqtamaı, jastyqqa tunshyǵa zar eńire­gen Bekzada sodan keıin qansha kútse de ákesin múldem kóre almady.

Tipti, oǵan ne bolǵanyn, óli ıa tiri ekenin, súıegi qaıda qalǵanyn da bile alǵan joq.

*   *   *

1941 jyly orta mektepti bitirgen Bekzada Taraz qalasyndaǵy muǵalimder kýrsyna oqýǵa túsken. Keıin surastyryp júrip sińlisi Hanzadany taýyp aldy. Bul kezde taǵdyr tepkisi aıyrǵan apaly-sińlilerdiń birin-biri kórmegenine on jyldan asqan bolatyn. Balalyq shaǵyn birge ótkize almaı, jatbaýyr bolyp qalsa da, eki qyz endi ajyraǵan joq. Bir úzim nan tapsa da bólisip jep, ómir qıyndyǵyna birge arqa tóseýge bel býdy.

Oqýdy aıaqtaǵan soń ókimet Bekzadany Tarazdyń irgesindegi Golovachevkaǵa aýyldyq keńes tóraǵasynyń hatshysy etip jiberdi. Qyzmettik úı berilmegendikten, bir aq samaıly ana: «Bizdiń úıimizde tura ber, meniń bir qyzym bolyp júrersiń», dep Bekzadany úıine shaqyrdy.

*   *   *

Bekzada qyzmetke kirisken jyldar fashıstik Germanııa men Keńes Odaǵy arasyndaǵy soǵys qaınap jatqan kezeńge tuspa-tus kelgen. Eldegi barlyq azamattar maıdanǵa attanyp, aýyl azan-qazan bolyp jatqan shaq edi.

Ol kezde Tarazdyń tóńiregi tola qant qyzylshasy ósiriledi. Belsendiler aýyl adamdaryn tegis qyzylsha egistigine shyǵarady. Úkimet mindettegendeı, jańa týǵan nárestesi bar jas analar da jumys isteýi tıis. Olar tań bozynan balasyn tas­tap, úıden ketedi. Qyzylshanyń shóbin julady, túbin bosatady. Piskenderin jınap, qolmen kólikke artady. Dyryldaǵan júk mashınasynyń tirkemesine minip, qaladaǵy qyzylsha zaýytyna barady. Qyzylshany túsirgen soń, tún ortasynda 15-20 shaqyrymdaǵy aýylǵa jaıaý qaıtady... Kúnde osy tirlik. Úsh-tórt saǵat qana myzǵyp, ne uıqysyn, ne balasyna meıirimin qandyra almaǵan shalajansar haldegi áıelder tań sáride qaıtadan egistikke jóneledi.

Osylaı búkil respýblıka halqymen birge tarazdyqtar da qara ter bolyp, bala­ny da umytyp, úı betin kórmeı, maıdan­daǵy ásker úshin jan shyqqansha eń­bek etip jatty. Qarapaıym jandardyń arqa­synda óńirden vagondap bıdaı, qant, qurt, maı, irimshik, et, basqa da qısapsyz azyq-túlik, Máskeýge jiberiledi. Alaıda, maıdandaǵy balalarymyz úshin dep, bar tapqanyn Máskeýge jóneltip jatqan beınetqor jurttyń úıdegi bala-shaǵasy jarytyp tamaq ishe almady. Tipti, irgedegi kombınatta kún saıyn pálenbaı myń mal soıylyp, tonna-tonna et úıilip jatsa da, aýyl adamdaryna bir tistem qyzyl et buıyrmady.

Ashtyqqa shydamaǵandar bir ýys bıdaıdy qoınyna tyǵyp, «urlyq» jasady. Al 10-15 kılo bıdaı alamyn dep, qolǵa túskender eki jyldap túrmege toǵytylyp jatty...

Otarlaýshy eldiń ádeti boıynsha Keńes ókimeti maıdan ótine odaqtas res­pýb­lıkalardyń áskerin saldy. Lapyldap janǵan soǵys órtine solardy qalqan etti. Mınýt saıyn san myń adam oqqa ushatyn ajal apanyn toltyryp otyrý qajet. Osy qajettik aýyldaǵy jasy káme­letke tolmaǵan bozbalalarǵa aýyz sal­dy. Qyrshyndardyń týǵan jylyn erte qy­lyp kórsetip, zorlyqpen ásker qata­ry­na turǵyzdy... Qanshama ana aýzynan emshek taby ketpegen jas balasyn, bir áýlet­tiń ardaqtaǵan jalǵyzyn áskerge attan­dyryp, ádiletsizdikke, sum soǵystyń qasi­retine qarǵys aıta kúńirenip qala berdi...

*   *   *

1942 jyly Bekzada Qyzylsharyq aýylyna qyzmet aýystyrdy. Tap osy kúnderi Molsha jalǵyz uly – Dildásin ertip, aýylyna tórkindep kelip jatqan.

Kópten beri ulyn áskerden alyp qalýǵa qamdanyp júrgen ana bir kúni áldebir jaqyndarynyń úıinde turyp jatqan Bekzadany kórip qaldy. Shashyn ıyq tusynan kesip tastaǵan, taldyrmash boıly, súttiń qaımaǵyndaı názik qyz Molshany ń kózine birden jyly ushyrady. Kóz tuńǵıyǵy tereń, sóılegeni adamdy baýrap alatyn bala saýatty ǵana emes, ıbaly, tekti jerden shyqqan qyz sııaqty. Tipti, aqylyna kórki saı sulýdyń ózi. Áýeli, oǵan kóz salýshylar da, sóz salýshylar da kóp kórinedi.

Syrttaı baqylap, eptep áńgimege tartyp, kóńilinen shyqqan soń, Molsha qyzdy jaılap tóńirekteı bastady.

О́zi de máımóńkelep, kóp sóılegendi unatpaıtyn, tik minezdi adam emes pe, bir kúni oıyndaǵysyn búkpesiz aıtyp saldy:

– Qyzym, aınalaıyn! Jatqa qımaı­tyn bala ekensiń. Meniń de sen qatarlas ulym bar. Seni úıimizdiń bir adamy, qyzym retinde kórý men úshin úlken baqyt bolar edi... Maǵan kelin bolsań qaıtedi! – dedi Molsha aǵynan jarylyp.

Bekzadanyń da jaýaby oryndy edi:

– Men sizge qalaı kelin bolamyn, balańyzdy kórgen joqpyn ǵoı, – dedi ol kúlimsirep.

Balany kórsetý qıyn ba táıiri! Molsha ana Dildásin ertip kelip, Bekza­daǵa tanystyrdy.

О́ńi kelisti, ótkir kózdi, ózi suńǵaq boıly, qaratory, qalyń shashty, qyr muryndy symbatty jigit Bekzadanyń da júrek qylyn dir etkizdi. Qyzdyń baıqaǵany – Dildá kádimgi sahna ártisteri sekildi ár sózi men isi úılesim tapqan seri jigit sııaqty. Sóılegende daýysy kún­de radıodan sańqyldap, Máskeýdiń she­shim­derin kúlli Keńes ókimeti ústemdik etetin elderge taratyp otyratyn Levı­tan degen dıktordyń daýysynan aýmaıdy. Adamnyń qas-qabaǵyna qarap, ózine ıirip ala jóneletin qasıeti de bar sekildi.

Bul – Bekzadanyń da jalǵyzsyrap júrgen kezi bolatyn. Muǵalimder mekte­­binde birge oqyǵan Áıgerim esimdi qurbysy ebin taýyp, sińlisi Hanzadany týǵan aǵasy Raıymqulǵa alyp bergen. Sóıtip, Hanzada mektepti bitirisimen, Tarazdyń tóńiregindegi Raýnaı dep atalatyn jerge kelin bolyp túsip, shalǵaıdaǵy bir aýylǵa mal baǵýǵa jiberilgen edi. Otbasyn qurysymen bala-shaǵaly boldy. Odan soń bulardyń arasyn aıyna, maýsymyna bir úshbýhat qana jalǵady...

Uzamaı, Molsha da Bekzadany jar degendegi jalǵyz uly Dildáǵa úılendirip, úıine kelin qyp túsirdi.

*   *   *

Uzamaı soǵys ta aıaqtaldy. El jaıma shýaq ómirge boı úırete bastady. Dál sol tusta Kırovkaǵa jaqyn ornalasqan Sheker aýylynda bolashaq jazýshy Shyńǵys Aıtmatov ta Bekzadaǵa uqsap aýyldyq keńestiń hatshylyq jumysyn atqaryp júrgen edi...

1946 jyldyń sáýirinde Bekzada men Dildániń tuńǵyshtary ómirge keldi. Sóıtip, jeńistiń qýanyshyn jalǵastyra jaryq dúnıe esigin ashqan kishkentaı qyz, ata-anasyna da sheksiz shattyq syılady. Anasynan áli jan-dúnıesi ajyramaǵan sáýleli sábıdiń ómirine alǵash aqjol ashyp, kórshi Ultaı sheshe kindigin kesti.

Balaǵa jaqsy at qoıý – ata-ananyń boryshy. Oǵan atústi qaraý – aıyppen aqtalmaıtyn kemshilik. Sondyqtan, taǵdyr daýylymen taıtalasa júrip, baqytqa qol jetkizgen shańyraqqa qut bolyp qosylǵan qyzǵa úıdegiler erekshe at izdeýge kirisken.

Radıoda tańnan qara keshke deıin qazaqtyń mańdaıyna bitken bulbul kómeı ánshisi Kúlásh Baıseıitovanyń ánderi berilip jatatyn. Jıyrma tórt jasynda búkil Keńes Odaǵyn dúrkiretip, ataǵy aspandaǵan Kúlásh Baıseıitovadaı bolý barlyq búldirshin qyzdardyń armany edi.

Aqyldasa kele Bekzada men Dildá da nárestelerine qazaqtyń dańqty qyzy Kúláshtiń esimin berýdi uıǵardy.

*   *   *

Besiktegi kezinde eldi dúrliktirgen zil-zalany aldyn ala sezip jylaǵan Kúlásh, rasynda, tym sezimtal edi. Adamnyń ishki tolqynysyn aıtqyzbaı uǵynatyn. О́zimde bolsyn demeı, ózgeniń qýanyshyn oılap turatyn aqpeıildiligi de onyń bolmysyna qup jarasatyn.

Ol keıde úılerindegi Balteke degen ıtin ertip kóshege shyǵady. Balanyń aýzy bosaýshy ma edi, qaltasyna salyp, birer japyraq nan ala júredi. Nan demekshi, kórshileri aýyzdarynyń sýy quryp, Molshanyń til úıirer tátti nandary týraly aıtyp júretin. О́ıtkeni, Molsha ájesi juqpa, qattama, pátir, túshpara deı me – áıteýir nannyń neshe túrin pisire biledi. Soǵystan sońǵy jyldardyń ashqursaq balalary da osy úıdiń nanyn súısinip jeıdi. Iá, Kúlásh kóshege shyqqanda, balalar ony qaýmalap alatyn da, nan suraı bastaıtyn. Mundaıda qarshadaı qyz nannyń tıtimdeıin ózine úzip alady da, qalǵanyn balalarǵa úlestirip beredi.

Aıtpaqshy, bular turatyn kóshege bertinde «Sovet kóshesi» degen at beril­gen. Biraq, el ishinde áli «Qazaq kóshe­si» atalatyn edi. Bir qyzyǵy, kóshe boıyn­daǵy balalar kóbinese toptasyp, Kúlásh­tardyń esik aldynda oınaıdy. «It ıesine tartady», degen ras bolsa kerek, Balteke de olardy qapqan emes. Kishkentaı bolsa da Kúláshqa úıir bolyp, birge oınaıtyn balalardyń arasynda kórshi úılerdiń ul-qyzdary Aıtkúl, Zeıne, Toqtasyn, Ábdirahman, Zınat ta bar. Olar bir úıdiń balalaryndaı tatý edi.

Kúláshtiń ashyq min