Naǵyz isker de laıyqty kandıdattar tańdaldy
Aýyl ákimderin saılaý Ońtústikten bastaý aldy. Bul, árıne, qaı jańalyqty da jatyrqamaı qabyldaıtyn Ońtústik jurtyna úlken jaýapkershilik pen senim júktegeni anyq. Sóıtip, keshe Qazaqstan Prezıdentiniń «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýdandyq mańyzy bar qalalary, aýyl okrýgteri, aýyldyq okrýgtiń quramyna kirmeıtin kentteri men aýyl ákimderiniń saılaýyn ótkizý týraly» Jarlyǵyna sáıkes Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy aýdandyq, qalalyq máslıhat depýtattary ákim saılaýy boıynsha óz tańdaýlaryn jasady. Biz sonyń ishinde Qazyǵurt jáne Tóle bı aýdandaryndaǵy saılaýdyń barysymen tanysyp qaıtqan edik.
Naǵyz isker de laıyqty kandıdattar tańdaldy
Aýyl ákimderin saılaý Ońtústikten bastaý aldy. Bul, árıne, qaı jańalyqty da jatyrqamaı qabyldaıtyn Ońtústik jurtyna úlken jaýapkershilik pen senim júktegeni anyq. Sóıtip, keshe Qazaqstan Prezıdentiniń «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýdandyq mańyzy bar qalalary, aýyl okrýgteri, aýyldyq okrýgtiń quramyna kirmeıtin kentteri men aýyl ákimderiniń saılaýyn ótkizý týraly» Jarlyǵyna sáıkes Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy aýdandyq, qalalyq máslıhat depýtattary ákim saılaýy boıynsha óz tańdaýlaryn jasady. Biz sonyń ishinde Qazyǵurt jáne Tóle bı aýdandaryndaǵy saılaýdyń barysymen tanysyp qaıtqan edik.
Birden aıtý kerek, halyq qalaýlylarynyń osynaý saıası naýqanǵa belsene qatysýǵa asa yqylasty ekendikteri jaıdary júzderinen de, qımyldarynan da baıqalyp turdy. Sodan bolar, qazyǵurttyq jáne tólebılik halyq qalaýlylary bul iske óte jaýapkershilikpen qarapty. Eki aýdannyń da depýtattary túgel qatysyp, óz tańdaýlaryn jasady. Qazyǵurt aýdandyq máslıhatynda 16 depýtat bar eken.
Aldymen saılaý tártibi, erejesi túsindirilgennen keıin depýtattar bul sheshýshi sátke qulshyna kiristi. «Bul saılaý árıne, aýyl ákimderiniń jumysyna úlken serpin beredi dep oılaımyn. Ári bizge de úlken jaýapkershilik júkteıdi. Biz óz tańdaýymyzdy jasaý arqyly halyqtyń úlken amanatyn arqalap otyrmyz. Sondyqtan naǵyz isker, jigerli, jumystyń, jalpy aýyldyń máselesin jaqsy biletin úmitkerlerdi tańdadyq. Buǵan deıin aýyldardy aralap, árbir úmitkermen jeke-jeke tanysyp, qolynan qanshalyqty is keletinin baǵamdaǵan bolatynbyz. Barlyq úmitkerler aýyl turǵyndarymen kezdesip, saılaýaldy baǵdarlamasymen tanystyrǵan. Sondyqtan bul jerge depýtattar tańdaýyn ishteı bekitip, naqty sheshimmen kelgeni anyq», dedi Qazyǵurt aýdandyq máslıhatynyń depýtaty Nurlan Qadyrov.
Qazyǵurt aýdandyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Seıdýlla Seńgirbaevtyń bizge bergen málimetine qaraǵanda, aýdanda barlyǵy 13 aýyldyq okrýg bar eken. Osy okrýgter boıynsha 31 úmitker tirkelipti. Olardyń saılaýaldy úgit-nasıhat jumystarynyń oıdaǵydaı júrýi úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Al aýdandyq máslıhattyń hatshysy Muhtar Momynov: «Bizdiń máslıhat kóppartııaly bolyp esepteledi. 16 depýtattyń bireýi «Aq jol» partııasynyń, taǵy bireýi «JSDP»-nyń músheleri. Úmitkerlerdiń bári isker, memlekettik qyzmette ysylǵan, tájirıbeli jandar. Áıtse de saılaýdyń óz bási, óz tártibi bar. Depýtattar naǵyz laıyqty, bul qyzmettiń jaýapkershiligin tereń sezinetin kandıdattardy tańdady dep oılaımyn» dep aǵynan jaryldy.
Tólebı aýdanynda 14 aýyldyq okrýg pen 1 qala ákiminiń saılaýy boıynsha 17 depýtat daýys berdi. Aýdandyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy О́mirzaq Baıbolatov jarııalaǵan saılaý qorytyndysyna qaraǵanda, bul doda óte tartysty ótkeni baıqalady. Mysaly, Aqjar, Aqqum, Qasqasý, Qaratóbe, Kemeqalǵan, Kıelitas aýyldyq okrýgteri men Lengir qalasy boıynsha depýtattardyń daýysy ekige bólinip, qarsy jaq tek bir-eki daýyspen ǵana jeńiske jetkeni málim boldy.
«Saılaý jumysy óte jaqsy uıymdastyrylǵan jáne bári zań sheńberinde ótýde, – dedi bizben áńgimesinde Ákimderdiń saılaýyn baqylaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi, Qazaqstannyń gýmanıtarlyq-saıası konıýnktýra ortalyǵynyń prezıdenti Esenjol Alııarov. – Ashyq saılaý ótip jatyr. Árıne, aýdandaǵy halyq qalaýlylary kimge daýys berý máselesinde óz saılaýshylarymen aqyldasyp, keńesip alǵany aqıqat. Iаǵnı, depýtattar halyqtyń senimdi ókili bolǵandyqtan bul iste eldiń de tańdaýy jatyr degen sóz. Bul saılaý demokratııany damytýǵa baǵyttalǵan senimdi qadam, úlken istiń bastamasy dep aıtýǵa bolady. Bolashaqta ákimderdi tikeleı halyqtyń ózi saılaıtyn kúnge de jetermiz. Biz bul saıası naýqandy aldaǵy ýaqytta taldaımyz, talqylaımyz. Ketken kemshilikterge kóz jetkizip, bul dodanyń mehanızmderin jetildire túsemiz. Endigi bir mindet – saılanǵan aýyl, qala ákimderin óz saılaýshylary, ıaǵnı, depýtattar aldynda esep berýin dástúrge engizý qajet».
Ońtústik Qazaqstan oblystyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Berik Torǵaýytovtyń málimetine qaraǵanda, bul kúni aımaqta barlyǵy 172 aýyldyq okrýgtiń ákimi jáne 5 eldi meken, 8 poselke, 4 qalanyń ákimi, jalpy alǵanda, 189 ákim saılandy. Alǵashynda bul dodaǵa óńirden 567 úmitker usynylǵanymen, nátıjesinde 421 úmitker tirkelipti. Orta eseppen bir orynǵa 2,2 úmitkerden kelgen. Oblys boıynsha 4 áıel ákim bolyp saılandy. Bir qyzyǵy, zańdy jaqsy túsinbegendikten bolar Ordabasy, Saryaǵash aýdandarynda ózin-ózi usynǵan úmitkerler de kezdesipti. «Aýdandyq, qalalyq saılaý komıssııalary bul iske óte tyńǵylyqty daıyndalǵandyqtan, saılaý aıqaı-shýsyz, uıymshyldyqpen ótti. Eń bastysy, eshqandaı aryz-shaǵym, kóńil tolmaýshylyq joq», dedi oblystyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy.
Iá, aýyl jurtynyń amanaty men senimin arqalaǵan halyq qalaýlylary óz tańdaýlaryn jasady. Bul saılaý aýyl, qala ákimderine úlken múmkindik berip, jaýapkershilik júktep, bedelin bir kóterip tastaǵany anyq. Endeshe, iske sát!
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
Sýretterdi túsirgen Jaıyq ORMAN.
Basty erekshelik – saılaýdyń aýqymdy kólemde ótkiziletindiginde
Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń aýdandyq mańyzy bar qalalary, aýyldyq okrýgteri, aýyldyq okrýgtiń quramyna kirmeıtin kentteri men aýyldary ákimderin saılaý boıynsha tańdaýshylardyń otyrystary Ońtústik Qazaqstan oblysynda ótti. Búgin, sondaı-aq, elimizdiń birqatar oblystarynda ákimder saılaýy jalǵasyn tabady. Osyǵan oraı, biz Ortalyq saılaý komıssııasynyń hatshysy Baqyt Meldeshovpen áńgimelesken edik.
– Baqyt Sársenbaıuly, bul saılaýdyń erekshelikteri nede?
– Saılaý naýqany tutastaı saılaý taǵaıyndalǵannan bastap, onyń qorytyndylary anyqtalǵanǵa deıin árbir óńirde bir aı merzim ishinde ótti. Saılaýdy uıymdastyrý men ótkizýge 1 316 múshesi bar 14 oblystyq, 28 qalalyq jáne 160 aýdandyq aýmaqtyq saılaý komıssııalary qatysýda.
El boıynsha barlyǵy 2457 ákim saılanady. Olardyń 47-si aýdandyq mańyzy bar qalalardyń ákimderi, 2101-i aýyldyq okrýgtiń ákimderi, 119-y kentter ákimderi jáne 190-y aýyl ákimderi. Bul el boıynsha barlyq ákimderdiń jalpy sanynyń 91,5 paıyzyn quraıdy. Mundaı aýqymdy ákimder saılaýy bizdiń elimizde birinshi ret ótkizilip otyr, onyń basty ereksheligi de osynda.
Saılaý naýqany óńirlik mártebege ıe bolǵandyqtan, ol jergilikti bıýdjetter qarajatynan qarjylandyryldy. Bul da onyń mańyzdy ereksheligi bolyp tabylady. Osyǵan deıin aıtqanymyzdaı, daýys berý jalpy respýblıka boıynsha bir kúnniń ishinde ótkizilmeıdi. Naqty óńirlerde aýdandyq (qalalyq) saılaý komıssııalary osy saılaýdy uıymdastyryp, saılaý qorytyndylaryn shyǵaratyn bolady. Sondyqtan Ortsaılaýkom el boıynsha ákimder saılaýynyń jalpy qorytyndylaryn barlyq óńirlerdegi daýys berý aıaqtalǵannan keıin ǵana jarııa ete alady.
Tańdaýshylardyń kelesi otyrystary Atyraý oblysynda – 6 tamyzda, Aqtóbe, Almaty, Qostanaı, Qyzylorda, Mańǵystaý, Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda – 7 tamyzda, Shyǵys Qazaqstan oblysynda – 7 jáne 8 tamyzda, Batys Qazaqstan oblysynda – 7 jáne 9 tamyzda, Aqmola jáne Qaraǵandy oblystarynda – 8 tamyzda, Jambyl oblysynda – 9 tamyzda ótetin bolady.
– Okrýg, aýyl nemese kent ákimi laýazymyna kandıdattardy irikteý qalaı ótti?
– Ákimdikke kandıdattardy aýdan (qala) ákimi balama negizde (ıaǵnı usynylǵan kandıdatýralar sany ekeýden kem bolmaýǵa tıis) jergilikti qoǵamdastyqpen ótkizgen konsýltasııalardan keıin usyndy. Atalǵan konsýltasııalar aýdan (qala) ákiminiń tikeleı aýyldarda, kentterde jáne qalalarda halyqpen tikeleı jeke kezdesýleri nysanynda ótkizilgendigi halyqtyń ákimdikke kandıdattardy usynýǵa naqty qatysýyn qamtamasyz etti.
Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 33-babyna sáıkes belsendi saılaý quqyǵyna ıe, 25 jasqa tolǵan «Memlekettik qyzmet týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda qoıylǵan talaptarǵa sáıkes keletin, joǵary bilimi bar jáne tıisti oblystyń aýmaǵynd