Ulttar lıgasynyń ekinshi maýsymy

Byltyrǵy maýsymda «D» lıgasynda óner kórsetken Qa­zaq­stan ulttyq quramasy týrnır­diń jańa erejesi boıyn­sha bıyl «S» lıgasynda oınaýǵa múm­kindik aldy. Bizge qarsylas atan­ǵan joǵarydaǵy úsh qurama da qazaqstandyq fýtbol jan­kúıer­lerine jaqsy tanys. Sebebi ár jyldary Qazaqstan qura­ma­sy Albanııa, Belarýs jáne Lıt­va fýtbolshylarymen jasyl alańda kezdesken. Endi qar­sylas­tarymyzǵa jeke-jeke toq­talyp, múmkindikterin saralap kóreıik.

Jerebege sáıkes, Qazaqstan Ulttar lıgasyndaǵy alǵashqy oıy­nyn syrt alańda Baltyq jaǵalaýynda ornalasqan Lıtva quramasymen ótkizedi. Eki eldiń fýtbolshylary búginge deıin bir ǵana match ótkizgen. Onyń ózi – jol­dastyq kezdesý. 2014 jy­­­ly Antalııada ótken oıynda eki qu­rama 1:1 esebimen teń tar­qas­qan. Matchtyń 5-mınýtynda Ge­­dı­mınas Vıchıýs esepti ashsa, 69-mınýtta Nurbol Jumasqalıev gol soǵyp, ulttyq quramany je­­ńilisten qutqaryp qaldy. Son­­daı-aq bul match sol kezdegi Qa­zaq­stan quramasynyń bas bap­keri Iýrıı Krasnojan úshin de alǵashqy oıyny edi.

Sondaı-aq jerlesterimiz 2020 jylǵy alǵashqy oıynyn dál osy bolashaq qarsylastary Lıtva quramasyna qarsy joldastyq kezdesý ótkizýden bastaıtynyn aıta ketken jón. Match 27 naýryzda Alma­tydaǵy Ortalyq stadıonda bolady. Qazirgi tańda Lıt­va quramasy FIFA reı­tınginde 131-orynda tur. Qarymta oıyn qarashada Qazaqstanda ótedi.

Belarýs pen Qazaq­stan qura­masynyń fýtbolshylary búginge de­ıin jasyl alańda úsh ret jolyqty. Onyń ekeýi res­mı match bolsa, bi­reýi – jol­das­tyq kezdesý. 2010 jyl­ǵy álem chempıonatynyń irik­teý ke­ze­ńinde bir topta synǵa tús­ken eki quramanyń eń alǵashqy «ta­nystyǵy» 2009 jyly bastal­dy. 1 sáýirde Almatydaǵy Orta­lyq stadıonda ótken oıyn­nyń birinshi taımynda jerles­terimiz 1:0 nátıjesimen esepte alda turǵan-dy. Ekinshi taımda bizdiń fýtbolshylardy ne qyr­syq shalǵany belgisiz, aınal­dyrǵan 16 mınýtta 4 gol ótkizip aldy. Match aıaqtalar tusta qonaq­tar taǵy bir gol salyp, 5:1 ese­bimen je­ńip ketti.

Sol jyly qazan aıynda Berst­te ótken qarymta kezdesýde biz­diń fýtbolshylar alań ıele­rine esh qarsylyq kórsete almaı, taǵy da iri eseppen jeńildi. Bul joly Belarýs quramasy bizdiń qaqpaǵa jaýapsyz 4 gol soqty. Eki jeńilisten keıin jer­lesterimiz tek 2011 jyly An­talııada ót­ken joldastyq kezdesýde ǵa­na teń oınady. Matchtyń ma­ńyzy bolmasa da, ázirge osy kezdesýdegi teń esepti kóńilge medeý qylamyz. Oıynnyń 45-mınýtynda Vıacheslav Gleb penaltıden gol soqsa, 90-mınýtta Sergeı Ostapenko ulttyq quramaǵa teń nátıjeni syılady. Qorytyndy esep – 1:1.

Ulttar lıgasyndaǵy eki qu­­ra­­manyń alǵashqy oıyny 7 qyr­kúıekte Qazaqstanda ót­se, qa­rymta match qazan aıy­na jos­parlanǵan. Belarýs qu­ra­­­masy FIFA reıtınginde 87-orynda tur. Ulttar lıgasy­nyń 2018/19 maýsymyn­da Bela­rýs fýtbolshylary «D» lı­­ga­synda b­i­rinshi oryn alyp, bı­ylǵy Eý­ro­pa chempıonatyna jol­dama beretin oıynǵa qa­ty­sýǵa múmkindik aldy.

Toptaǵy sońǵy qarsylasymyz – Albanııa quramasy. Ázirge eki eldiń fýtbolshylary tarıhta eki ret kezdesken. Qazaqstan men Albanııa 2006 jyly Germanııada ótken álem chempıonatyna irikteý ke­zeńi aıasyn­da bir topqa túsken. Bul Qazaqstan qurama­synyń 2004 jyly ÝEFA quramyna kirgennen keıingi alǵashqy halyq­aralyq týr­nıri edi. 2004 jyldyń qazan aıynda Almatyda ótken oıynda qonaqtar 1:0 esebimen jeńiske jetti. 2005 jyly syrt alań­daǵy kezdesýde de jerles­te­rimiz qar­sylastaryna jol ber­di. Bul jolǵy match 2:1 ese­bimen alań ıe­leriniń paıdasyna she­shil­di. Qazirgi tańda Al­banııa FIFA reıtınginde 66-orynda tur. Reıtıng boıynsha top­taǵy eń úzdik quramanyń biri. Ulttar lıgasyndaǵy eki qurama ara­syn­daǵy birinshi match qazan aıynda Qazaqstanda, qarymta oıyn qarasha aıynda Albanııada ótpek.

Jalpy bizdiń topta birinshi oryn úshin talas Qazaqstan, Al­­­banııa jáne Belarýs qura­malary arasynda órbimek. Son­daı-aq Qa­zaq­stan – Belarýs arasyndaǵy matchta «Astana» sa­­pyn­daǵy be­larýstyq Ivan Maevskıı men Maks Ebongtiń róli úlken bol­maq. О́ıtkeni ekeýi de Qazaqstan chempıonatynda oınaıdy jáne alǵash­qysy bizdiń fýtbolshylardyń múmkindigin jaqsy biledi. Sonymen qatar qazirgi tańda Ulttyq qura­manyń bas bapkeri Mıhal Bılek «As­ta­nany» da jattyqtyratyny bel­gili. Áıtse de Bılek myrza kúz­ge deıin «Astana» sapyndaǵy «tyń­shy» fýtbolshylaryna bar taktıkasyn jaıyp salmaı, bir barmaǵy bú­gýli júretini anyq.

Bıylǵy ereje boıynsha, Ulttar lıgasynyń fınaldyq matchy tek «A» lıgasynyń je­ńim­­pazdary arasynda ǵana oınalady. О́tken jylǵy básekede Portýgalııa quramasy Ulttar lıgasynyń tuńǵysh jeńimpazy atandy. Fınalda Nıderland quramasyna qarsy oınaǵan Pı­reneı túbegi eliniń fýtbolshy­lary 1:0 esebimen jeńiske jet­ken-di.

2014 jyly elordada ótken ÝEFA-nyń XXXVIII kongresinen keıin atalǵan uıym fýtboldan Eýropa chempıonatynyń 60 jyldyǵyn toılaý maqsatynda osyndaı jańa týrnır engizdi. Ulttar lıgasynyń maqsaty – joldastyq kezdesýlerdi resmı oıyndarǵa aýystyrý arqyly ulttyq quramalardyń deńgeıin damytý, sonymen qatar deńgeıi teń ulttyq quramalarǵa bir-bi­rimen oınaýǵa múmkindik berý.

Eske sala keteıik, Ulttar lıga­sy­nyń alǵashqy maýsymy­na Qazaqstan quramasy da qatys­qan bolatyn. «D» lıgasynda Grýzııa, Latvııa jáne Andorra qura­­malarymen bir topta baq syna­ǵan jerlesterimiz alty upaı jınap, ekinshi oryn alǵan bolatyn. Al top jeńimpazy atan­ǵan Grý­zııa quramasy naýryz aıynyń so­ńynda Eýro-2020 týr­nırine joldama beretin jarysqa qatysýǵa múmk­indik aldy.