«Áıel – bir qolymen besikti terbetse, ekinshi qolymen álemdi terbetedi» degen jaqsy sóz bar. Munyń astarynda áıel adamnyń kez-kelgen aýqymdy isterge aralasa alatynyn, úlken nátıjelerge qol jetkize alatynyn ańǵartatyn maǵyna jatyr. О́ıtkeni, qoǵamnyń túrli salalaryndaǵy jetistikterde áıelderdiń úlesi bar ekeni aqıqat.
Keıingi kezderi aýyl sharýashylyǵymen jáne basqa da kásip túrlerimen aınalysyp júrgen názik jandylar jeterlik. Memlekettik baǵdarlamalar arqyly qoldaýǵa ıe bolǵan kásipker áıelderdiń jetistikke jetkenderi de az emes. Aıtalyq, sońǵy bes jylda Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory 55 myń kásipkerge nesıe bergen bolsa, sonyń 19 myńy kásipker áıelderge tıesili eken. Nesıe alyp, kásibin dóńgeletip otyrǵan názik jandylardyń birnesheýine toqtala keteıik.
Tirshiligin tiginshilikpen baılanystyrady
Qyzylorda qalasynda turatyn Jadyra Qulmyrzaeva tirshiligin tiginshilikpen baılanystyrǵan kásipker. Balabaqshada, kolledjde jáne taǵy birneshe jerde shákirt tárbıelep, jumys istegen kásipker bir kúni óziniń tigin sheberhanasyn ashýǵa bel býady. О́ıtkeni, bala kúninen ismerlikke qumar Jadyranyń eki ájesi de tóńirekke belgili sheber adamdar eken. Tiginshilik óner ózine qanmen daryǵanyn aıtady.
2013 jyly bir dúkenniń buryshynan shaǵyn ǵana tigin sheberhanasyn ashqan kásipker, 2017 jyly Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan nesıe alyp, ekinshi sheberhanasyn iske qosypty.
Tapsyrystyń kóptep túsýine baılanysty araǵa úsh jyl salyp, bıyl óz qarajatymen úshinshi sheberhanasynyń lentasyn qıdy. Búginde kásipker onshaqty adamǵa jumys berip otyr.
– Bala kúnimnen tigin tigýge qumar boldym. О́z ájem de, naǵashy ájem de ismer adamdar. Bul maǵan qanmen daryǵan óner dep oılaımyn. О́ner óz aldyna, sol ónerdi kásipke aınaldyrý, tabys tabý ońaı emes, árıne. Biraq óziń súıip isteıtin jumys bolǵandyqtan, barlyǵyna shydaıdy ekensiń. Qıyndyqtardy jeńe bilseń ǵana jetistikke jetesiń. Eń aldymen adaldyq, tabandylyq, tózimdilik sııaqty qasıetter óte qajet», - deıdi úsh bala tárbıelep otyrǵan tiginshi kásipker.
Tórt túliktiń tóresin baǵady
Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory kásipker áıelderdi shaǵyn nesıe berý arqyly qoldap kele jatqan uıym. Bul oraıda, aýyldyq jerlerde mal sharýashylyǵymen aınalysatyn áıelderdiń eńbegi eren ekenin aıta ketken jón. Qaraǵandy oblysynyń Aqadyr kentinde turatyn Gúlnár Rahymjanova jylqy sharýashylyǵymen aınalysady. Jigitterdiń júregi daýalamaıtyn isti qolǵa alǵan kásipkerdiń ákesi kezinde jylqy fermasynyń brıgadıri bolǵan eken. Bala kúninen atqa minip, taıjarystan qalmaıtyn erke qyz bolashaǵyn tek aýylmen baılanystyrady.
Ol byltyr Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan jylqy ósirý maqsatynda 3,3 mln teńge nesıe alǵan bolatyn.
– Bala kúnimnen jylqyǵa jaqyn boldym. Jylqy degen tórt túliktiń tóresi ǵoı. Ákem jylqy fermasynyń brıgadıri boldy. Saýmal, qymyz iship, atqa minip óskenbiz. Qarjyger jáne zańger mamandyqtary boıynsha eki joǵary bilimim bar. Bolashaǵymdy tek aýylmen baılanystyramyn, qalanyń qarbalasqan ómiri unamaıdy. Qalaǵa bir kún barsam, aýylǵa tezirek qaıtýǵa asyǵamyn. Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan nesıe rásimdep, jylqy satyp aldym. Qazir ózimde on shaqty jylqym bar. Aldaǵy ýaqytta bıe saýyp, qymyz daıyndaýdy josparlap otyrmyn. Negizi, josparlarym óte kóp. Onyń bárin qalaı júzege asyratynymdy ýaqyt kórsetedi, – deıdi kásipker.
Búgingi tańda Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń 48 myńnan astam klıenti bar. Sonyń úshten birin kásipker áıelder quraıdy.
– О́tken jyly Qor jalpy kásipkerlikpen aınalysatyn áıelderge 21,5 mlrd teńge baǵyttaldy. Kásipker áıelderdiń bir ereksheligi – alǵan nesıesin ýaqytynda óteıdi jáne alǵan mindettemelerine óte joǵary jaýapkershilikpen qaraıdy. Qor kez kelgen kásipkerlik maqsattaǵy jobalardy qarjylandyrý men bıznes-bastamalardy iske asyrýda árqashan kásipker áıelderge qoldaý kórsetýge ázir, - deıdi «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ basqarýshy dırektory Dýman Ospanov.
Nurtóre SAMARQAN