О́ner ólkesinde júrgen aǵaıyndardy tól merekelerimen quttyqtaı otyryp, sol ónerli jandardyń osy ómirdegi qyzyqtary jaıly da aıta ketýdi jón kórdik.
Shapan
Osydan úsh-tórt jyl buryn elimizge belgili bir ártis aǵamyz Saryaǵashta demalypty. Biraz kúnnen keıin kórshi jatqan Túrkistan qalasy men Saryaǵash aýdanynyń ákimderi elge eńbegi sińgen álgi ártis aǵamyzǵa amandasyp qaıtaıyq dep, bir qoı soıyp, etti jaqsylap pisirip, dastarhan jasap barypty.
Dastarhan basynda jap-jaqsy áńgime bolyp, ótken-ketkendi aıtyp, eki jaq uzaq otyrǵan kórinedi. Sonymen túnniń bir ýaǵynda bata jasap, eki jaq tarqar kezde Saryaǵashtyń ákimi aǵamyzǵa ádemi shapan jabady. Sóıtse ártis aǵamyz:
– Osynyń qajeti de joq edi... Shapan degen úıde úıilip jatyr. Osyndaı kezde ǵana kıemiz de, qaıtadan orap tyǵyp tastaımyz. Nesine áýre boldyńdar? Shynyn aıtý kerek, maǵan syılaǵan shapandardyń kóbisi syımaı, jeńi sholtıyp, tap-tar bop jatyr úıde... – dep, renjip sóılep ketken kórinedi. Saryaǵashtyń ákimi yńǵaısyzdanyp qalady.
Sóıtse Túrkistannyń ákimi aldyǵa bir attap:
– Aǵa, aıyp etpeńiz... Men shapan ákelgen joq edim... Men shapandy konvertke salyp alyp kep edim, – dep, aǵamyzdyń qolyna konvert ustatyp jatsa kerek.
Sonda ártis aǵamyz:
– Oıbaı-aý, bul «kak raz» meniń razmerim ǵoı, – dep Túrkistannyń ákimin qushaqtaı beripti.
Batyr
Baıaǵyda teatr akterlary aýyl-aýyldardy jıi aralap, jaz boıy gastroldetip júredi eken. Tipti egistik basynda eńbek etip jatqan jumysshylardy ózderi izdep baryp, keń dalada ottyń jaryǵymen qoıylymdar qoıa beredi. Dál osylaısha kesh túse shóp shaýyp jatqan bir top eńbekkerler aldynda Alpamys batyr ma, joq, Qobylandy batyr ma, áıteýir, bir batyr týraly shaǵyn spektakl qoıyp jatsa kerek. Teatrǵa degen eldiń yqylasy erekshe. Jańa orylǵan kók shópke jalp-jalp etip otyra ketip, ártisterdiń oıynyna qyzyǵyp berilip ketken. Spektakldiń endi qyzyp kele jatqan kezi bolsa kerek... Bir kezde ústinde saýyty, qolynda qylyshy bar alyp tulǵaly batyr ortaǵa atyp shyǵady ǵoı. Shyǵa sala aıaǵynyń astyna bir qaraǵan batyr kenetten shyńǵyryp jiberip, yrshyp-yrshyp túsip, kórermenderdiń ortasyna qoıyp ketipti. Ártisterdiń oıynyna jan-tánimen berilip ketken adamdar alǵashynda túsinbeı qalsa kerek.– Oý, ne boldy? – depti batyrdy ornynan turǵyzyp jatyp.– Oıbaı, jylan... – depti batyr qylyshymen sahna jaqty nusqap. Qarasa, shynynda, sahnanyń aıaq astyndaǵy shóptiń arasynda kishkentaı sary jylan jorǵalap barady eken. Jumysshylar álgi jorǵalaǵandy taıaqpen ilip alyp, aýlaqqa laqtyryp jiberedi.– Al, endi, batyrym... Jylan joq. Ary qaraı oınaı ber, – depti bári. Sonymen spektakl ary qaraı jalǵasady. Ústinde saýyty, qolynda qylyshy bar alyp tulǵaly batyr «qyramyn-joıamyn, kim bar menimen jekpe-jekke shyǵatyn?» dep ortaǵa atyp shyqqan ǵoı... Sóıtse, kórermenderdiń arasynda otyrǵan bir aqsaqal:– Kishkentaı jylannan qoryqqan sendeı batyrdyń daq sheshesiniń... – dep, aýzyndaǵy nasybaıyn bir túkirip, ornynan turyp ketken eken.
Kúres
Jambyldyq belgili aıtysker aqyn Erbol Qambatyrovpen kezdese qalsańyz ezýińiz esh jıylmaıdy.
О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jyldarynyń sońynda aýdandarda aýyl sportshylarynyń spartakıadasy óte keń kólemde uıymdastyrylǵan eken. Sondaı is-sharanyń biri bir jyly Aqkól aýylynda ótipti. Mádenıet salasynda eńbek etip júrgen Erekeńder bul básekede ánshi-jyrshylardy jınap, konsert jaǵyn uıymdastyrǵan ǵoı.
Bir kezde aýdandaǵy sportshylardyń bas bapkeri ebil-debili shyǵyp Erbol aǵamyzǵa júgirip kelipti.
– Oıbaı, Erbol, masqara boldyq... – depti bapker aǵamyz entigip. – 82 kelide kúreske shyǵýy tıis balýanymyz búgin qoı baǵyp ketipti. Esh shaqyra almadyq. Seniń salmaǵyń seksen kelini shamalaıdy ǵoı. Kilemge sen shyǵa salsaıshy... Eger biz jaqtan balýan shyqpasa qorjynymyzdan 4 upaıdy shegerip tastaıdy. Al, balýanymyz shyǵyp, jeńilip qalsa 1 upaı beredi...
Erekeń «Oıbaı, men kúresip júrgenim joq qoı. Qarsylas bop jarytpaımyn da...» dep, biraz bultaryp kórgen eken, jerlesteri jalynyp qoımapty. Sonymen kelisedi.
Azdan keıin jarysty júrgizýshi mıkrofon arqyly bylaı dep habarlap jatyr deıdi:
– 82 kelide kilemge shyqqan kók belbeýdegi balýan Jambyl aýdanynan kelgen – Abzal Nýrahýnov. Eki márte oblystyq chempıonatta ekinshi oryn alǵan, úsh márte aýdandyq chempıonattyń jeńimpazy, Jazylbek Qýanyshbaev atyndaǵy kúres jarysynyń eki márte jeńimpazy...
Al, onyń qarsylasy – qyzyl belbeýdegi balýan aqkóldik Erbol Qambatyrov... Eki márte aýdandyq aıtystyń jeńimpazy...
Eldiń bári qyran-topan kúlki.
Sóıtse jarysty júrgizýshi:
– Kúlmeńizder... Sýyrypsalma aqynymyz qazir eki márte sýyryp salady da shyǵady... – deıtin kórinedi.
Shynynda Erbol aǵamyzdyń ózi aıtady ǵoı: qashyp-pysyp áıteýir, bir jarym mınót shydadym... Qolyna qalaı tústim, solaı aıaǵymdy aspannan keltirdi dep...