Qaı kezde bolsyn ár eldiń óz azamattaryn qorǵaýy, qoldaýy – basty mindeti. Elimiz de bul mindet júgin árdaıym basty nazarda ustap, ony abyroımen atqaryp keledi.
Qazirgi qıyn-qystaý kezeńde, álemdi pandemııa derti jaılaǵan tusta Qazaqstan sheteldegi otandastarymyzdy elge ákelý isine yjdaǵattylyqpen den qoıyp otyr. Atalǵan máseleni sheshýge bar kúshin jumyldyrǵan tıisti oryndardyń, onyń ishinde Syrtqy ister mınıstrligi qyzmetkerleriniń eńbegi eren. Osy oraıda, indettiń jappaı taralýyna baılanysty shetelde qalyp qoıǵan azamattarymyzdy elge ákelý jumystaryna sholý jasaýdy jón kórdik.
Elshilikterdiń eńbegi erekshe
Jalpy, búginge deıin memleketimizdiń tikeleı aralasýymen elimizge 7702 azamatymyz oraldy. Sondaı-aq 754 otandasymyz elimizge qaıtýǵa kómektesýge ótinish bildirgen. Syrtqy ister mınıstrligi keltirgen derekterge súıensek, qazirgi tańda shetelderde 288 854 azamatymyz turady. Olardyń basym bóligi elge oralýdy keıinge shegerýdi jón kórgen eken. Qazaqstannyń elshilikteri olarǵa qajetti kómek kórsetip otyr.
Koronavırýstan týyndaǵan qolaısyz jaǵdaıǵa baılanysty Tbılısıden elimizdiń 143 azamaty elge keldi. Reıs Qazaqstannyń Grýzııadaǵy elshiliginiń qoldaýymen uıymdastyryldy.
Jolaýshylardy reıske tirkeý jáne otyrǵyzý barysynda azamattarymyz sabyrlyq saqtaǵanyn atap ótken jón. Kedendik jáne shekaralyq baqylaý rásiminen kedergisiz ótti. Jolaýshylar reıstiń keshigýine túsinistikpen qarap, charterlik reıstiń uıymdastyrylǵany úshin alǵys bildirdi.
28 naýryzda Qazaqstannyń Lıtvadaǵy elshiliginiń qoldaýymen Vılnıýs, Kaýnas jáne Klaıpeda qalalarynda oqıtyn qazaqstandyq 15 stýdent áýeli Mınskige, sodan keıin Nur-Sultan men Almatyǵa kelip jetti.
Aıta ketý kerek, naýryz aıynyń ortasynan bastap halyqaralyq áýe qatynastary toqtatylǵan-dy. Sodan beri elshiliktiń qoldaýymen osy elde oqıtyn 50-den astam qazaqstandyq úılerine aman-esen oraldy. Olardyń arasynda lıtvalyq joǵary oqý oryndarynda bilim alyp júrgen qazaqstandyq stýdentter, «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha taǵylymdamadan ótýshiler bar.
Sondaı-aq 28 naýryzda Qazaqstannyń 44 azamaty «Belavia» áýekompanııasynyń reısimen Barselona áýejaıynan Mınsk arqyly Nur-Sultan men Almatyǵa ushty. Olardyń kópshiligi stýdent. Arasynda kámelettik jasqa tolmaǵandar da bar.
Mundaı qadam Madrıdtegi Qazaqstan elshiligi jáne Barselonadaǵy konsýldyq qyzmetkerleriniń tıimdi jumysynyń nátıjesinde múmkin boldy. Elshilik qyzmetkerleri Ispanııadaǵy azamattarymyzǵa kúndelikti kómek kórsetýdi jalǵastyryp jatyr.
Ispanııada pandemııanyń jyldam taralýyna baılanysty jáne reısterdiń basym kópshiligi toqtatylǵandyqtan, Qazaqstannyń Ispanııadaǵy elshiligi Madrıdtegi Belarýs elshiligi jáne «Belavia» áýekompanııasynyń basshylyǵymen Barselonadan ushýǵa bıletti satyp alǵan barlyq qazaqstandyq jolaýshyny elge ákelý úshin áýe kemesin úlkenirek túrine aýystyrýǵa kelisti.
Birneshe kún boıy qazaqstandyq dıplomattar otandastaryn eline ushýdyń naqty joldary týraly «qolma-qol» habardar etip, tez arada bıletterdi satyp alýdy, jaǵdaıdy boljaý qıyn kezde ushýdy keshiktirmeý kerek ekeni týraly aqparattandyryp, múmkindikti paıdalanýǵa shaqyrdy.
Búgingi tańda qazaqstandyq dıplomattardyń kómegimen 150-den astam qazaqstandyq Ispanııadan túrli reıstermen elge jetti. Ispanııaǵa emdelýge kelgen jáne kámeletke tolmaǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna erekshe kóńil bólinedi.
Chehııa da «qart qurlyqta» taraǵan indetten japa shekti. Osyǵan baılanysty atalǵan memlekettegi Qazaqstan elshiligi otandastarymyzdy elge jetkizý máselesin basty nazarda ustap otyr. Máselen, elshi Marat Tájınniń tapsyrmasymen dıplomattarymyz osy elde Pragadan 120 shaqyrymda ornalasqan kishigirim Behın qalasynda orta mektepte bilim alatyn qazaqstandyq balalardy evakýasııalaýdy júzege asyrdy. Elshilik qyzmetkerleri basqa qalalardaǵy otandastarymyzdy da jınap, elge jetkizýmen aınalysty. О́z kezeginde, Qazaqstanǵa oralǵan azamattar elshige jáne dıplomatııalyq mıssııa ókilderine zor alǵysyn bildirdi.
Budan bólek, qazaqstandyq dıplomattar Birikken Arab Ámirligindegi 800 qazaqstandyqqa elge oralýǵa kómek kórsetti.
Covid-19 pandemııasy aıasynda BAÁ halyqaralyq áýe reısteriniń kópshiligin ýaqytsha toqtatty. Sondaı-aq elde dezınfeksııalaý jónindegi is-sharalarǵa baılanysty avtokólik qozǵalysy da shekteldi. Soǵan baılanysty 20-28 naýryz aralyǵynda Qazaqstannyń BAÁ-degi elshiligi, Dýbaıdaǵy Bas konsýldyǵy jáne Ámirlikterdiń memlekettik organdarynyń kómegimen 801 otandasymyz elge jetip aldy.
Azamattarymyzdy shetelderden qaıtarý jónindegi sharalar aıasynda Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi men Syrtqy ister mınıstrliginiń, sondaı-aq Tájikstannyń memlekettik organdarynyń birlesken kúsh-jigerimen 28 naýryzda osy memleketten otandastarymyz elge jetkizildi.
Qazaqstannyń Áskerı-áýe kúshteriniń áskerı-kólik avıasııasynyń qoldaýymen 24 azamat elge aman-esen kelip qondy. Bul azamattar Tájikstan aýmaǵynda bolǵan jáne tájik bıligi qatań shekteý sharalaryn engizgennen keıin shyǵa almaı qalǵan edi. Sonymen qatar osy bort arqyly Tájikstannyń 23 azamaty óz otanyna oraldy.
Shveısarııada 16 naýryzdan bastap tótenshe jaǵdaı engizilgennen beri osy eldegi elshiligimiz 26 azamatymyzdyń Shveısarııadan Máskeý, Ystanbul jáne Mınsk arqyly Qazaqstanǵa qaıtýyna yqpal etti. Olardyń ishinde 18 stýdent bar.
Áıtse de qazaqstandyqtardyń kópshiligi ushý kezinde aýrý juqtyrý qaýpin eskerip, Shveısarııada qalý týraly sheshim qabyldady. Elshilik Qazaqstan azamattarymen únemi baılanysta. Elshiliktiń veb-saıty, áleýmettik jeliler arqyly Qazaqstan azamattary koronavırýstyq pandemııa kezinde Qazaqstan men Shveısarııada qabyldanǵan sharalar týraly aqparatty turaqty túrde alyp turady.
Dıplomattarymyz Fransııada qıyn jaǵdaıda qalǵan qazaqstandyqtarǵa da qoldaý kórsetip otyr. Fransııa COVID-19 koronavırýsyn juqtyrǵandar sany boıynsha álemdegi birinshi ondyqqa kiredi. Otandyq dıplomattar azamattarmen táýlik boıy baılanysta bolyp, elge oralýlaryna járdemdesip keledi.
Fransııadaǵy qazaqstandyqtar negizinen joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri. Sonyń ishinde «Bolashaq» jáne «Abaı-Vern» baǵdarlamalarymen jáne jeke bastamamen oqyp júrgender, fransýz kompanııalary men halyqaralyq uıymdardyń qyzmetkerleri, jergilikti azamattar otbasylarynyń músheleri bar. Parıjden bólek, otandastarymyz Lıon, Strasbýrg, Grenobl, Monpele, Lıll jáne basqa da qalalarda turady. Olarǵa da elshilik qyzmetkerleri qoldaý kórsetýde.
Eki memleket arasyndaǵy tikeleı áýe qatynasy toqtatylǵannan beri (6 naýryzdan bastap) elshilik Qazaqstanǵa, negizinen «Belavıa» jáne «Aeroflot» kompanııalarynyń reısterimen 50-den astam otandasymyzdyń jáne basqa da elderden tranzıtpen kele jatqan birqatar qazaqstandyqtyń elge oralýyna járdemdesti.
Fransııa úkimeti 12 naýryzda turǵyndardyń júrýine qatań shekteýler engizgeninen keıin elshilik otandastardyń suraqtaryna der kezinde jaýap berý maqsatynda táýlik boıy isteıtin «jedel jeli» ashyp, áleýmettik jelilerde aqparattyq jáne túsindirme jumysyn kúsheıtti.
Otanǵa oralý nemese Fransııadaǵy qazirgi turyp jatqan ornynda oqshaýlaný týraly sheshimdi árbir qazaqstandyq jeke ózi qabyldaıdy. Degenmen, dıplomattar jeke táýekelderin salmaqtaýǵa shaqyrady. Elge qaıtý jóninde sheshim qabyldanǵan jaǵdaıda dıplomattar shuǵyl kómek kórsetýde.
Elshilik qyzmetkerleri Fransııadaǵy otandastar «sanaǵyn» júrgizýin jalǵastyryp, olarda týyndap jatqan máselelerdi zerdeleýde. Osy oraıda atalǵan memlekette ýaqytsha nemese turǵylyqty turyp jatqan Qazaqstannyń barlyq azamatyn konsýldyq esepke turýǵa shaqyrǵan. Bul halyqaralyq qaǵıda birinshi kezekte tótenshe jaǵdaılarda qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Koronavırýstyq ınfeksııanyń jyldam taraýyna baılanysty bizdiń azamattarymyzdy shetelderden qaıtarý jónindegi is-sharalar aıasynda 27 naýryzda Ýkraınadan Qazaqstanǵa 76 otandasymyz sátti oraldy.
Osyndaı nátıjege qol jetkizý úshin elshiliktiń dıplomattary aýqymdy jumys atqaryp, sonyń ishinde Qazaqstanǵa qaıtatyn azamattarymyzdyń tizimin ázirlep, «Kıev – Almaty – Kıev» baǵytynda charterlik reıs uıymdastyrý úshin tıimdi áýekompanııany anyqtaý, qazirgi álemdegi qıyn jaǵdaıda logıstıka máselesin sheshý jáne basqa da kóptegen uıymdastyrý sharasyn júzege asyrdy.
Qıyrdaǵylar da el qamqorlyǵyn sezindi
Latyn Amerıkasy men Karıb basseıni elderine barǵan qazaqstandyqtar da otanymyzǵa oraldy. Koronavırýstyq ınfeksııanyń qarqyndy taralýyna baılanysty Qazaqstannyń Meksıkadaǵy elshiligi Latyn Amerıkasy men Karıb basseıni elderinen otandastarymyzdyń elge oralýyna kómek kórsetti.
Osylaısha, 13-25 naýryz aralyǵynda bizdiń 127 otandasymyz Domınıkan Respýblıkasynan, 4 adam Meksıkadan, 3 jolaýshy Panamadan jáne 3 azamatymyz Kosta-Rıkadan oraldy.
Atalǵan memleketterdiń halyqaralyq áýe qatynastardy toqtatý men shetel azamattaryna halyqaralyq áýejaılardaǵy tranzıttik aımaqtardan shyǵýǵa tyıym salýlaryna baılanysty birqatar qıyndyq oryn alǵan bolatyn. Atalǵan kedergilerge qaramastan, Mehıko men Máskeýdegi bizdiń dıplomattarymyzdyń úılesimdi áreketteriniń arqasynda Qazaqstannyń kóptegen azamatyn Máskeý arqyly tranzıtpen elimizge aman-esen jetkizý jumysy sátti uıymdastyryldy.
Koronavırýs pandemııasy aıasynda AQSh-taǵy qazirgi jaǵdaıǵa baılanysty Vashıngtondaǵy Qazaqstan elshiliginiń jáne Nıý-Iork pen San-Fransıskodaǵy Qazaqstan Bas konsýldyqtarynyń kómegimen AQSh aýmaǵyndaǵy 55 otandasymyz elge qaıtaryldy.
Birqatar halyqaralyq áýe reısiniń bolmaýyna jáne sheteldikter úshin tranzıttik aımaqtardyń jabylýyna baılanysty bizdiń kóptegen azamatymyz Qazaqstanǵa ushyp shyǵý múmkindiginen aıyryldy.
Osy jaǵdaıdy nazarǵa ala otyryp, Qazaqstannyń AQSh pen Reseıdegi elshilikteri birlesip, otandastarymyzdyń Nıý-Iorkten Máskeý arqyly tranzıtpen ushýyn uıymdastyrdy. Buǵan deıin osy baǵyt boıynsha elimizdiń 33 azamaty aman-esen elge oralǵan-dy.
О́z azamattarymyzdy shetelderden qaıtarý jónindegi is-sharalar aıasynda Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi men Syrtqy ister mınıstrliginiń, sondaı-aq Saýd Arabııasynyń memlekettik organdarynyń birlesken kúsh-jigeriniń arqasynda 24 naýryzda osy elden bizdiń otandastarymyz elge qaıtaryldy.
Qazaqstannyń Áskerı-áýe kúshteri áskerı-kólik avıasııasynyń atsalysýymen Qazaqstannyń 33 azamaty Saýd Arabııasynan jáne 2 azamatymyz Kýveıtten Djıdda – ál-Kýveıt – Aqtaý baǵyty boıynsha aman-esen úılerine oraldy. Bul azamattar Koroldiktiń aýmaǵynda bolǵan jáne Saýd bıligi COVID-19 taralýyna qarsy sharalar qabyldaý aıasynda shekteý sharalaryn engizip, halyqaralyq áýe, jer ústi jáne teńiz qatynastaryna tolyq tyıym salý saldarynan elden shyǵa almaı qalǵan-dy.
Qazirgi ýaqytta Saýd Arabııasynyń aýmaǵynda Qazaqstan Respýblıkasynyń 100-ge jýyq azamaty óz erkimen qaldy. Olardyń kópshiligi kelisimshart boıynsha Koroldiktiń túrli qalalarynda jumys isteıdi. Sonyń ishinde týrıstik vızamen barǵan jáne Mekke men Medıne qalalarynda ýaqytsha júrgen 11 adam bar. Elshilik pen Bas konsýldyq atalǵan azamattarmen turaqty baılanysta.
Otandastarymyzdy Qazaqstanǵa qaıtarý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar aıasynda Polshaǵa otandyq SCAT áýe kompanııasynyń arnaıy charterlik reısi jiberildi.
Polsha bıligi engizgen rejim men shekarasynyń jabylýyna qaramastan, Varshavadaǵy Qazaqstan elshiliginiń kúshimen qazaqstandyq jolaýshylardy otanymyzǵa qaıtarý týraly kelisimge qol jetkizilgenin atap ótken jón.
Bizdiń dıplomattarymyzdyń, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi qyzmetkerleriniń, sondaı-aq jergilikti bılik pen qazaqstandyq áýe kompanııasy ókilderiniń úılesimdi jumysy nátıjesinde ushýyn birneshe kún boıy kútip otyrǵan 207 jolaýshy Qazaqstanǵa sátti oraldy. Jolaýshylardyń basym bóligi Eýropada oqıtyn qazaqstandyq stýdentter.
Shekteýlerge qaramastan elge jetkizildi
18-22 naýryz aralyǵynda Qazaqstannyń Bakýdegi elshiliginiń jáne Ázerbaıjannyń memlekettik organdarynyń qoldaýymen osy elden Qazaqstanǵa 51 otandasymyz aman-esen jetip aldy.
Osylaısha, 19-22 naýryz aralyǵynda Baký portynan Aqtaý qalasyna paromdyq qatynas arqyly 41 adam keldi. Qazaqstannyń 10 azamaty elge Bakýden Máskeý arqyly Qazaqstannyń úsh qalasy – Almaty, Nur-Sultan jáne Atyraýǵa áýe qatynasymen oraldy. 23 naýryzda Bakýden Aqtaý portyna elimizdiń taǵy 13 azamaty parommen jetkizildi.
Qazaqstan dıplomattarynyń kúsh-jigerimen Úndistan jáne Ońtústik-Shyǵys Azııanyń birqatar elinen azamattarymyz elge oraldy. Úndistan bıliginiń halyqaralyq reısterdi júzege asyrýǵa tyıym salǵanyna qaramastan, 17-22 naýryz aralyǵynda Delıdegi Qazaqstan elshiliginiń dıplomattary bizdiń 538 azamatymyzǵa Qazaqstanǵa qaıtýǵa qoldaý kórsetti.
17 naýryzda qazaqstandyq «Kompas Tour» týroperatorynyń charterlik reısimen Goa shtatynan Almatyǵa 204 Qazaqstan azamaty keldi. Qalǵan 77 jolaýshy Goa – Delı – Almaty baǵytymen elge oraldy. Sonymen qatar 204 qazaqstandyq Shrı-Lankadan «Týrıstik Qamqor» qory uıymdastyrǵan charterlik reıspen shyǵaryldy. Taǵy eki otandasymyzǵa osy eldiń astanasy Kolombodan ushyp shyǵýǵa járdem kórsetildi. 10 qazaqstandyq týrıst Maldıv Respýblıkasynan Male – Máskeý – Almaty baǵytymen ushyp ketti.
Qazaqstannyń Malaızııadaǵy elshiligi bizdiń azamattarymyzǵa qandaı da bir aıyppul sanksııalaryn tólemeı, bılet merzimin aýystyrýǵa kómek kórsetti. Sonymen qatar Malaızııadaǵy dıplomattarymyzdyń kómegimen 22 naýryzda Air Astana áýekompanııasynyń Kýala-Lýmpýr – Almaty baǵyty boıynsha turaqty reısimen 158 jolaýshy, sonyń ishinde Indonezııa men Sıngapýrdan 80 tranzıttik jolaýshy oraldy.
Elshilik pen Air Astana áýe kompanııasynyń qyzmetkerleri áýejaıda atalmysh jolaýshylarǵa ystyq tamaq uıymdastyrdy. Áýe kompanııasynyń aqparaty boıynsha Kýala-Lýmpýr – Almaty baǵytyndaǵy sońǵy reıs 29 naýryzǵa josparlanǵan.
Naýryz meıramy qarsańynda shetelderden 800-den astam otandasymyz úıine keldi. 22 naýryzda Qazaqstannyń Mysyrdaǵy elshiliginiń dıplomattary bizdiń týrısterdi Sharm ál-Sheıh – Almaty baǵyty boıynsha charterlik reıske otyrǵyzýǵa qolǵabys kórsetti.
Bizdiń týrıster úshin Scat áýe kompanııasy uıymdastyrǵan charterlik reıske dıplomattardyń kúshimen Kaır jáne Aleksandrııa qalalarynda ýaqytsha bolǵan (turǵan) azamattarymyzdyń ishinen qosymsha jolaýshylar otyrǵyzylǵanyn atap ótemiz. Júrgizilgen jumystyń nátıjesinde 235 azamatymyz elge oraldy.
Sondaı-aq Túrkııada qazaqstandyq dıplomattar elimizdiń 536 azamatyn elge jiberýge kómek kórsetti. Olar Ystanbul áýejaıynyń tranzıttik aımaǵynda jınalǵan otandastarymyzdy jóneltý jóninde aıtarlyqtaı aýqymdy jumys júrgizgenin atap ótken jón. Budan bólek, 32 azamatymyz Majarstan men Omandaǵy dıplomattardyń qoldaýymen elge jiberildi.
Sonymen qatar 20-21 naýryzda Qazaqstannyń Dýbaıdaǵy Bas konsýldyǵynyń (BAÁ) dıplomattary bizdiń azamattarymyzdy otanyna qaıtarý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar aıasynda týrısterimizdi Dýbaı – Almaty (2 reıs) jáne Dýbaı – Nur-Sultan baǵyttary boıynsha reısterge otyrǵyzýdy júzege asyrdy.
Atalǵan reısterge dıplomattardyń kúshimen el aýmaǵynda júrgen qosymsha jolaýshylar qosylǵan. Atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde bizdiń 463 azamatymyz elge oraldy. Bas konsýldyq qalǵan otandastarmen turaqty baılanysta jáne olarǵa qajetti kómek kórsetýde.
Jalpy, otandastarymyzdy shetelderden qaıtarý barysynda qazaqstandyq áskerı qyzmetshilerdiń de eńbegi erekshe. Olar shetelde túrli qıyn jaǵdaılarda qalǵan otandastarymyzǵa tikeleı kómek kórsetedi.
Qoryta aıtqanda, Syrtqy ister mınıstrligi atqaryp jatqan sharýa shash-etekten. Osy oraıda, elimizdiń dıplomatııalyq qyzmetkerlerine aldaǵy jumysyna sáttilik tilegendi jón kórdik. Tólqujatymyzda «Pasport Qazaqstan Respýblıkasynyń menshigi bolyp tabylady, al onyń ıesi Qazaqstan Respýblıkasynyń qorǵaýynda bolady» dep anyq kórsetilgen. Iаǵnı qıyn-qystaý kezeńde qalǵan árbir azamatymyzdy qorǵaý, kómek kórsetý – memlekettiń basty mindeti. Bul turǵydan alǵanda, Syrtqy ister mınıstrligi qyzmetkerleri bul mindetti adal atqaryp keledi.