Qym-qýyt tirshilikpen qarbalasyp júrip jaıshylyqta mádenıet oshaqtaryna bas suǵyp, jan saraıymyzdy jańǵyrtýǵa jıi ýaqyt taba bermeýshi edik. Tórt qabyrǵaǵa qamap, telefon men teledıdarǵa telmirtip qoıǵan qazirgi jaǵdaı bir sát tereń oılanýǵa mursha bergendeı. Jelidegi jeńil dúnıelerden jalyqqan jurt kóne tarıhtyń kómbesi sanalatyn mýzeılerdegi tanymdyq muralarǵa úńile bastady.
Máselen, Memlekettik ortalyq mýzeıde 3D formatynda júrip jatqan vırtýaldy týrlardy sońǵy aptanyń ózinde toqsan myń adam tamashalaǵan.
Zeıin qoıyp, zer salsań zamanalar bederine boılatatyn tańǵajaıyp týyndylar tanymyńdy tereńdetpeýi múmkin emes. Mýzeı qorynan 300 myńǵa jýyq materıaldyq jáne rýhanı mádenıet qundylyqtaryn tabýǵa bolady. Ejelgi dáýirlerden qazirgi zamanǵa deıingi Qazaqstannyń tarıhy men mádenıetine sapar shektiretin jeti turaqty zaldyń jumysyn qashyqtan-aq tamashalaı alasyz. Arheologııalyq altyndar toptamasy, Qazaqstan tarıhynyń etnorasogenetıkalyq damýyn kórsetetin antropologııa muralary, etnografııa zalyn toltyrǵan biregeı jádigerler – tunyp turǵan tarıh.
Myń jyldyq tarıhy bar Almatynyń ótkeni men búgininen habar beretin shaǵyn fılmder toptamasy shahardyń biz bilmeıtin tylsym syryna úńiltedi. Týyndydan taý qorshaǵan tas qala turǵyndarynyń basy da, sońy da biz emes ekenimizdi sanańyzǵa salmaq salyp, oı eleginen ótkizesiz. Azan-qazan tirshiliginen arylyp, bir sát tynym alǵan týǵan qalańyzdyń tynysy ashylǵanyna qýanyp, tabıǵat anamen tildeskendeı áserge bólenesiz.
– Mádenıet oshaǵynyń áleýmettik jelidegi paraqshalarynda byltyr qyrkúıek aıynda chehııalyq kórermenderdiń nazaryna usynylǵan «Uly dalanyń tarıhı-mádenı kelbeti» atty jyljymaly kórme týraly beıneorolıkti oqyrmandar jyly qabyldady. Qazaqtyń tarıhı etnografııasynyń mýzeıdegi derektik negizi hám negizdemesi turǵysynda mýzeı dırektory, professor Nursan Álimbaı arnaıy onlaın-dáris ótkizdi. Arheologııa bóliminiń jetekshisi Aıtqul Hamıt kórermendi «Aqterek shatqalynyń arheologııalyq eskertkishteri» taqyrybynda mol aqparatqa qanyqtyrdy. Áriptesimiz Nabıra Tórejanova mýzeıdiń áıgili Ermıtajben birlese jasaǵan arheologııalyq ekspedısııalyq jobasy Jambyl oblysy, Baızaq aýdanynda ornalasqan «Baqa tóbe» eskertkishinde júrgizgen qazba jumystaryna sholý jasady. Kóńil qýantarlyǵy, paraqshalarymyzǵa pikir qaldyryp, qyzyqty derekterge, keıbir jádigerlerge qatysty saýaldaryn joldap jatqan oqyrmandar kóp. Mundaı keri baılanys ornatýǵa nıet bildirgen zerdeli azamattarǵa da aıryqsha kóńil bólinip otyr. Sondaı-aq «Memlekettik ortalyq mýzeı qoryndaǵy sırek kezdesetin qoljazbalar men basylymdar haqynda birer sóz» atty tanymdyq dáris kópshilik úshin taptyrmas dúnıe bolady dep senemiz, – deıdi Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ortalyq mýzeıiniń baspasóz hatshysy Aqmaral Aıdymbaeva.
ALMATY