Gúldeı jaına, kindik kesken Kókteregim!

«Týǵan jer» baǵdarlamasynda aıtylǵan júrek tebirenter tamasha uǵym talaı jannyń kóńiliniń tereń bir túkpirinde qalǵyp ketken sezim­derdi oıatqany anyq. Bir búıirinde elge degen sarytap saǵy­nysh buǵyp jat­qan qanshama azamattar óz aýyly­na, atamekenine kómek qolyn sozyp, kórkeıýine atsalysyp jatyr. Máse­len, ótken jyly oblysta 583 áleýmet­tik bastama kóterilip, bilim men ekologııa, eldi mekenderdi abattandyrý, tarıhı eskertkishterdi qalpyna keltirip, mádenıet oshaqtaryn salý jáne jóndeý baǵytynda 5,3 mlrd teńge qarjy ıgerildi. Bul el degende et júregi eljirep turatyn abzal nıetti aza­mattardyń týǵan jeriniń kórkeıýine qosqan qomaqty úlesi.

Bizdiń búgingi keıipkerimiz, Kókterek aýylynyń týmasy, oblys ortalyǵynda turatyn, isi ońy­nan ońǵarylǵan kásipker Juma­ǵul Joldyqov ótken jyly kindik qany tamǵan Kókterek aýylyn kór­keıtý­ge 10 mln teńge qara­jat jumsapty. Bul bir jolǵy qolǵa­bysy. Atalmysh baǵdarlama qa­byldanbaı turyp, 4-5 jyl buryn aýyl irgesindegi kıeli jer sana­tyn­daǵy Áýlıetasty qorshap, mańaıyn abattandyryp, bitelip qalǵan bulaq kózderin ashqandyǵyn bilýshi edik. Osy joly da 5 mln teńge qara­jat jumsaǵan.

Áýeli Áýlıetas týraly bir aýyz sóz aıta ketelik. Aýyldyń tap ir­ge­sindegi, qozykósh jerde semiz jyl­qynyń qartasy tárizdi buıra-buıra sandyq tastary bir-birine jymdasa qalanyp, úıirile kóterilgen Áýlıetas tur. Yqylym zamannan beri qasıet daryǵan, kıe bitken jer sanatynda. Tek sońǵy jyldary el jadynan sol bir qasıeti umyt bola bastaǵandaı. Kelgen adam bosaǵan bótelkeni, temekiniń tuqylyn, azyq-túliktiń qaldyǵyn tastap ybyr­sytyp jibergen. Jolsaparǵa shyq­qanda kórip, qulaqqaǵys etkenbiz.

– Osy jaı janyma tynyshtyq ber­medi, – deıdi Jumaǵul Jol­dyqov, – bir kúni tań aldynda kóli­gime mindim de, Áýlıetasqa bardym. Kóp oılandym-tolǵandym, kelesi kúni óz kásipornymnyń ju­mys­shylaryn, qyrýar tehnıkany ákeldim de, tazalap shyqtym. Shoqy­nyń eteginde buryn bulaq bolatyn, keıin keńshardyń saýyn sıyrlary turdy da, bulaq kózi bitelip qaldy. Sol jerdi traktorǵa ashqyzyp edim, móp-móldir bulaqtyń sýy atqylaı jónelgeni. Mundaı qýanbaspyn.

Qazir bul bulaq el jaıyn oıla­ǵan kásipkerdiń qurmetine «Ju­maǵul bulaǵy» dep atalady eken. Aýyl­dyń aqsaqaldary solaı sheship­ti. Aýyl adamdary aýyz sýyn osy jerden alady. Sý quramyn teksertken. Tap-taza. El ıgiligine ábden jarap tur.

Baǵdarlama boıynsha jalpaq jurttyń ishinde izgi oı, izetti pikirdiń tóńireginde toptasý bastalǵanda, kásipker jergilikti ákimdikpen tıisti memorandýmǵa qol qoısa kerek. Júrek qalaýymen, ishki sezimderdiń ulaǵatty baǵytqa ıtermeleýimen. Sóıtip týǵan aýyldy abattandyrýdy óz qolyna alǵan. Aýyl irgesinde keshegi keńes zamanynan qalǵan mal sharýashylyǵy fermasy bolatyn. Keıin tóbesi buzylyp, qabyrǵasy qulap, aýyldyń surqyn ketirip tur edi. Kásipker qıraǵan úıindilerdi tazalap, jaınatyp qoıdy.

Kókterek – kórkem sýret tárizdi ádemi aýyl. Aty aıtyp turǵandaı, kókke boılaǵan kókteregi, máńgi jasyl qaraǵaılary, qoldyń salasyndaı aq qaıyńy osy ólkeniń taýsylyp bitpes baılyǵy, maqtanyshy. Búginde Jumaǵul bastaǵan aýyl azamattary osy bir jer jánnatynyń tabıǵatyn, týǵan aýylynyń ajaryn saqtap qalýǵa tize qosyp kirisken. Neshe jyldan beri tazalanbaǵan, beı-bereket shashylǵan qoqystyń bárin jınap, aýyl kóshesin jóndep, kógaldandyrǵan. Osy sharýaǵa ótken jyly kásipker 10 mln teńge óz qarajatyn jumsapty.

Alda bir toı bar. Ol toı shoq juldyzdaı shaǵyn ǵana Kókterek aýylynyń irgetasy qalanǵanyna toqsan jyl tolýy. Bul mereke Uly Otan soǵysynyń 75 jyldyǵymen oraılas keleıin dep otyr.

– Bala kezimde osy aýyldyń bere­keli shaǵyn kórip edim. Elde uıyt­­qy bolatyn aqsaqaldarymyz qan­daı edi. Jumys jyldyń qaı kezind­e bolsyn qaınap jatatyn. Sol sýret kókiregimde saqtalyp qa­­lyp­ty, – deıdi kásipker, – aldaǵy ýaqyt­­ta da sol bolmysymen aýyldy saq­tap qalý azamattaryna syn emes pe?

Aıtsa aıtqandaı, árkim óziniń týǵan jerine qaraılassa, qanshama aýyldyń ajary kirip qalar edi?!

Aqmola oblysy,

Zerendi aýdany