Jańajoldan shyqqan batyr

Soǵys jyldarynda ózbek­stan­dyq jaýyngerlerdiń kórsetken erligi men qaharmandyǵy úlken er­lik mektebi retinde ýaqyt ó­tken saıyn óshpes qundylyq sa­­ry­nynda mańyzy artýda. О́zbekstanda jyl saıyn 9 mamyr «Eske alý jáne qasterleý kúni» retinde keńinen atap ótiledi. Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta qaza bolǵandardy eske alyp, fashızmdi jeńýde maıdanda, tylda erlik kórsetken ardagerlerge erekshe qurmet kórsetý О́zbekstanda da shynaıy dástúrge aınalǵan.

О́zbekstandaǵy Jańajol aýda­ny­nyń azamaty Ilııas Ora­zov ta Ekinshi dúnıejúzilik so­ǵys­tyń surapyl shaıqasyna qaty­syp, erlik pen batyldyq úlgisin tanytqany úshin Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna ıe bolǵan. Onyń esimi Ekinshi dú­nıejúzilik soǵysta Keńes Oda­ǵy­nyń Batyry atanǵan 104 qazaq batyrynyń qatarynda atalady.

Ilııas Orazov Jańajol aýda­nyn­daǵy Kalının atyndaǵy sha­r­ýa­­shylyqta 1922 jyly dúnıege kelgen. 1940 jyly ónerkásiptik-ekonomıkalyq tehnıkýmdy biti­rip, sharýashylyqta býhgalter bolyp istegen. 1941 jyly áske­rı qyzmetke shaqyrylady. 1942 jyldyń mamyr aıynan bas­tap armııa qatarynda qyz­met etken. 1944 jyly kishi leı­te­nant­tar kýrsyn bitirgennen soń 572-polkinde (3-Ýkraına maıdany 57-armııanyń 233-at­qysh­tar dıvızııasy) vzvod ko­man­dıri bolyp fashısterge qarsy so­ǵysty.

Leıtenant Orazov 1944 jyly 12 qarashada vzvodymen Ba­­tı­na eldi mekeninde (Iýgo­slavııa­nyń Sambor qalasynan soltústik-ba­tys­ta ornalasqan) Dýnaı ózenin ke­ship ótip, sol jaǵa­laýdaǵy qamaldy alady. 1944 jyly 12-20 qarasha ara­ly­ǵyn­da plasdarmdy keńeıtý úshin bolǵan soǵysta qatardan shyqqan rota komandıriniń ornyn basyp, rotaǵa basshylyq etedi

1944 jyly 20 qarashada stra­te­gııalyq turǵydan mańyzdy bıik­tikti ustap qalý shaıqasynda leıtenant Orazov vzvody jaýdyń transheıasyna birinshi shabýyl jasaıdy jáne soǵysta 50-den astam dushpandy joıady, 2 pýlemetti isten shyǵarady. Granatalarmen qarýlanǵan bir top áskermen Orazov jaýdyń artıllerııa batareıasyna jaqyndap, jaýdyń qarý-jaraǵyn talqandaıdy. О́ziniń osyndaı erlikteri arqyly basqa bólimderdiń shabýylǵa shyǵýyna jol ashyp beredi.

1945 jyly 11 aqpanda Ven­g­rııa aýma­ǵyndaǵy jaý sheka­ra­sy­na shabýyl kezinde Fal­sh­torns hýtory mańynda leıtenant Orazov qaza tabady. Beıitiniń naqty ornalasqan jeri belgisiz.

1945 jylǵy 24 naýryzda KSRO Joǵarǵy Keńesi Pre­zı­dıýmy Jarlyǵymen Ilııas Ora­zovqa jaýyngerlik tapsyr­ma­laryn oryndaýda erlik pen batyr­lyq tanytqany úshin Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy beri­ledi. Sonymen qatar ol Lenın jáne «Qyzyl Juldyz» orden­de­ri­men, sondaı-aq medaldarmen marapattalǵan.

Soǵys aıaqtalǵannan soń Ilııas Orazovtyń esimin ulyqtaý maq­sa­tynda jumystar júrgizildi. Naqtylaı aıtqanda, Jańajol qala­syndaǵy kombınatqa, son­daı-aq Jańajol aýdanyndaǵy Eski qaýynshy aýylynyń «Bý­ned­kor» mahallasyndaǵy ózi oqy­ǵan mektepke onyń aty beril­di. Qaharmandyq kórsetken kezde Ilııas Orazov 22 jasta bolǵan.

Ǵulamzákir IýSÝPOV

Tashkent (О́zbekstan)