Jaqynda «Balapan» telearnasynyń tapsyrysy boıynsha Qazaqstan anımatorlary assosıasııasy men «Saq» kınostýdııasy birlesip túsirgen qııal-ǵajaıyp janryndaǵy «Tompaq» (rejısseri Batyrhan Dáýrenbekov) atty balalarǵa arnalǵan serıaldyń tusaýy kesildi. Balalarǵa arnalǵan bazarlyqtyń qýanyshyna fılm qaharmandarymen birge «Balapan» telearnasynyń dırektory Láılá Sultanqyzy men kınotanýshy Gúlnár Amangeldiqyzy qatysty.
Jaqynda «Balapan» telearnasynyń tapsyrysy boıynsha Qazaqstan anımatorlary assosıasııasy men «Saq» kınostýdııasy birlesip túsirgen qııal-ǵajaıyp janryndaǵy «Tompaq» (rejısseri Batyrhan Dáýrenbekov) atty balalarǵa arnalǵan serıaldyń tusaýy kesildi. Balalarǵa arnalǵan bazarlyqtyń qýanyshyna fılm qaharmandarymen birge «Balapan» telearnasynyń dırektory Láılá Sultanqyzy men kınotanýshy Gúlnár Amangeldiqyzy qatysty.
Fılmniń basty keıipkerleri – Tasbolat, Eset, Berik atty úsh dos jáne olardyń «opponenti» Jasmın atty qyz. Tórteýi de bir synypta oqıdy. Úsh dos kemesi kometaǵa soǵysyp apatqa ushyraǵan bógdeplanetalyq tirshilik ıesi «Tompaqpen» tanysý arqyly onyń boıyndaǵy erekshe tylsym kúshtiń arqasynda oqýda, sportta úlken jetistikterge jete bastasa, pysyqaı Jasmın olardyń bul áreketin durys kórmeıdi. Fılmdegi shıelenis te osydan bastalady.
Rejısser B.Dáýrenbekovtiń jańashyldyǵy – túsirý barysynda kıno keıipkerleri: anımasııalyq personaj ben ártisterdiń arasyndaǵy tartysty shynaıy úılestire bilgen. Muny qazaq kınoónerindegi úlken jańalyq dese de bolady. Rejısser, sondaı-aq, serıalda qazaq kúresiniń atasy Qajymuqan, qazaq eliniń ejelgi mádenı besiginiń biri Otyrar jáne qasıetti Qazyǵurt taýy týraly da qyzyqty tarıhı derekterge de oryn berýdi umytpapty. 12 bólimnen turatyn fılmniń bala tárbıesine, olardyń otansúıgish ulan retinde qalyptasýyna áseri zor ekenin sezine otyryp, rejıssermen áńgimelesýdi jón kórgen edik.
– Batyrhan, jańa jobańyzdyń tusaýkeserimen quttyqtaı otyryp, fılm týraly óz aýzyńyzdan estigimiz keledi?
– Fılm balalarǵa arnalǵan. Menińshe, ata-analarǵa da kórýge bolady. Oqıǵa jelisi, negizinen, aýylda turatyn synyptas úsh balanyń basynan keshken qyzyqty oqıǵaǵa qurylǵan. Bir kúni aýyldyń qasyna «ushatyn tabaq» kep qulaıdy. «Tabaq» ishinde ózderi sekildi, biraq bógdeplanetalyq bala bar eken. Mine, kishkentaı jer ıeleri men bógdeplanetalyq balanyń osy aradan bastalatyn jaqyn tanys-bilistigi basqa da kóptegen oqıǵalarǵa arqaý bolady. Jalpy, oqıǵalar jelisin kórermenderdiń ózderi kórgeni durys bolar. Maqsatymyzǵa kelsek, búgingi kórermenderge aýyl balalarynyń ómirin kórsete otyryp, olardy jaqsylyq pen jamandyqty ajyrata bilýge, meıirimdilik pen adaldyqty dáripteýge, óz eli men jerin shyn súıýge baýlý. Árıne, fılmde munyń báriniń adam jalyqtyrar «úgit paraqshasy» emes, qyzyqty, kóńildi oqıǵalarmen órilýin qamtamasyz ettik.
– Shyǵarmashylyq top jóninde tolyǵyraq aıtsańyz?
– Ssenarııin Baqytjan Quljabaı degen azamat ekeýmiz jazyp shyqtyq. О́zimiz aýylda óskendikten shynaıylyqty basty maqsat etip aldyq. Fılmniń dırektory retinde barlyq uıymdastyrý jumystaryn Nurıddın Patteev qolǵa alsa, sýretshiler Begim Qalamuly men Azamat Ernazarov sheberlikpen jumys jasaı bildi. Bul shyǵarmashylyq top búginde halyq súıispenshiligine bólengen «Qoshqar men teke», «Momyn men qaraqshy» mýltfılmderin de dúnıege ákelgen. Árıne, operatorlar men jaryq túsirýshi, grımdeýshilerdiń de qosqan úlesin joqqa shyǵara almaımyz. Ázil-ospaq aıtýdan aldyna jan salmaıtyn belgili ártister Júsip Aqshoraev pen Juldyzaı Dúısenbıevanyń «juby» da fılmdi ajarlandyra tústi desek bolady.
– «Tompaq» teleserıaly rejısser retinde sizge nesimen jaqyn?
– Shúkirshilik, elimizde balalarǵa arnalǵan kıno jáne anımasııa ónimderin óndirý endi-endi jolǵa qoıyla bastady. «Balapan» telearnasy da ashylyp otyr. Bul óz aldyna bólek áńgime. Al bul fılm maǵan nesimen jaqyn degenge kelsek, «Tompaq» – qazaq kınosyndaǵy jańashyldyqqa bastalǵan alǵashqy soqpaq. О́ıtkeni, úlken formattaǵy fılmniń oqıǵalary vıdeo men anımasııaǵa qatar qurylǵan. Joǵaryda aıtqan belgili ártisterdi aıtpaǵanda, Tasbolat (Arman Qasymbekov), Berik (Rahym Ahmedov), Eset (Oljas Omarov) jáne Jasmınmen (Jasmın Dáýrenbekova) baılanystaǵy basty keıipker «Tompaq» fılmniń basynan aıaǵyna deıin anımasııalyq beınede bolady. Jalpy serıal 12 serııadan turady. Ár serııasy 30 mınýttan.
– Sátti shyqty dep aıta alasyz ba?
– Aıta alamyn. О́ıtkeni, óner adamy óziniń shyǵarmashylyq turǵydan ósýi úshin ózine-ózi eshqashan kóńili tolmaı júrýi kerek. Kemshilikterimizdi de bilemiz. Osy fılmdi jasaý barysynda qıyndyqtar da boldy. Onyń ústine bólingen qarjy da kóp bolǵan joq. Biraq biz bir sáttik qomaqty qarjyny emes, jobanyń nátıjeli bolýyna barymyzdy saldyq. Sondyqtan bizge qoldaý kórsetken «Balapan» telearnasynyń dıreksııasy men ujymyna rızashylyǵymyzdy bildiremiz.
– Fılmniń aty jóninde. О́ıtkeni, men jýrnalıst retinde birde «Tolaǵaı» degen balabaqshadan fotoreportaj jazyp, atyn «Tolaǵaıdyń tompaqtary» dep qoıǵan edim. Sol taqyryp gazet saıtynda kádimgideı «áńgime» boldy. Bireýler, tipti, «balabaqshaǵa óńkeı «tompaqtar» ǵana emes, sonymen birge aryq, áljýaz balalar da barady ǵoı dep «synady». «Tompaq» degen at úshin sizderdi de «tómpeshtep» jatqandar joq pa?
– «Qarǵa balasyn – áppaǵym, kirpi balasyn – jumsaǵym» deıdi. At qoıǵysh qazaq ta súıkimdi balalardy «tompaq», «tompaǵym» dep jatady. Iаǵnı «tompaq» halqymyzdyń jyly da jaqsy sózderiniń biri. Bógde planetanyń balasyn da jaqyn tartyp, dostary solaı atap ketse nesi jaman. Al shyn aty-jónin fılmdi tamashalaı otyryp bilsin bilgisi kelgender.
– Fılmdi túsirý barysynda aıta júrer qyzyqty oqıǵalarǵa tap boldyńyzdar ma?
– Fılmniń 1-shi bóliminde balalardyń brakonerlerdi ustaýǵa kómek beretin sáti bar. Ssenarıı boıynsha «brakonerler» kólge aý salyp júrgen. Osy kezde qamystyń arasynan motorly qaıyqpen bizdiń «ınspektor» shyǵa kelýi kerek edi, biraq basqa jaqtan bir motorly qaıyq zý etip kele qaldy da aı-shaıǵa qaratpaı, kınoshylarǵa dúrse qoıa berdi. О́ıtkeni, bul kelip turǵan naǵyz ınspektordyń ózi bolatyn. Onyń ashýy kınokameralarymyzdy, arnaıy tehnıkalarymyzdy kórgennen keıin ǵana basyldy.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Kósemáli SÁTTIBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».
Taraz-Shymkent-Taraz.