Bir adamnyń boıynda osynshalyqty qajyr-qaırat, ómirge degen yntyzar qushtarlyq bolady eken-aý. Borkemik bolyp jaralsa baıaǵyda taǵdyrdyń salǵan isine kónip, bordaı tozar edi. Qamshynyń sabyndaı qysqa ǵumyrda san synaq basyna tússe de, berilmeı-aq keledi.
О́tpeli kezeńniń ókpek jelimen alysty. Alysa júrip egin egip, mal baqty, saýda jasady. Toqsanynshy jyldardyń basyndaǵy ólshemmen táp-táýir qarajat jınaǵan. Omby qalasynda oqıtyn jalǵyz uly Ásetke úı áperemin dep barǵanynda taǵy da qyrsyq shaldy. Sodan beri bir aınaldyrǵan taǵdyr shyr aınaldyrýmen keledi. Tula boıy quryshtan quıylǵandaı, jigeri myqty, júıkesi berik Ramazan Hasenov ne kórmedi?!
Ombynyń shetinde qaraqshylar soqqyǵa jyǵyp, esinen tandyryp, qoınyndaǵy páter alamyn dep jınaǵan bar qarjysyn úptep ketkenimen qoımaı, temir jol beketiniń aldyndaǵy jol ústine kóldeneń tastap ketip, eki aıaǵyn birdeı salmaǵy myń batpan poıyz qyrqyp túskende de jalaýly jasyl dúnıeden, appaq álemnen úmitin úzbegen.
Mańdaıyna basqan jalǵyz ulyn Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýnıversıtetinde oqyp júrgen kezinde qas qaraıa áldekimder soqqyǵa jyǵyp, tonap ketken. Qaltasyndaǵy tıyn-tebenin sypyryp alypty. Janyn jaldap bir sheti Máskeýge deıin emdetýge aparǵanda da qıyndyqtan beti qaıtpaǵan. Tapqan-taıanǵanyn túgel jumsaǵan. Bir analıziniń ózi úsh myń dollar. Áıtse de, janyndaı jaqsy kóretin jalǵyz uly Áset, mektepti úzdik oqyǵan ozat oqýshy, joǵary oqý ornynda bilim saıysynda zamandastarynan oq boıy ozyq júretin bozbala em qonbaı, qaıtpas saparǵa attandy. Bul qaıǵyny júregim kótere almas dep qoryqqan. Kóterdi.
Boı jetip taralyp ósip qalǵan qyzyn Omby qalasynyń kóshesinde mashına qaǵyp, ajal qushty. Qara aspan aınalyp túskendeı boldy. О́lgenniń artynan ólmek joq eken, shybyn jany shyryldap, dúnıe tegis qarańǵy tartqandaı. Kóz aldyn kólegeılegen shymqaı qarańǵydan ıneniń jasýyndaı jaryq kórinedi. Sol jaryq azapty bolsa da, qasireti kóp bolsa da jaryq dúnıege degen mahabbat sáýlesi eken ǵoı. О́ksite júrip órge súıredi.
Keıin Qyzyltýdan Zerendige qonys aýdarǵan. Eski eles es jıdyrmaǵan soń. Qaıǵynyń qara bulty sypyrylar degen. Zerendide shaǵyn sheberhana saldy. О́zi tárizdi miskinderdiń arbalaryn tegin jóndep berý úshin. «Kún astynda júrgenmen kúrsinýge sebep kóp» demekshi, ómirde oqys jaı az ba? Bir Zerendi aýdanynyń ózinde 1850 múgedek bar eken. Múgedekter arbasymen júretinderge qıyn-aq. Moıyntiregi osal ma, nemene, tez isten shyǵyp qala beredi. О́zi tárizdi miskinderdiń qol arbalaryn tegin jóndep berip júrdi.
Osydan úsh jyl buryn taǵy bir ımandy isti qolǵa alǵan. Aýdannyń shalǵaı aýyldarynan ortalyqta áldebir qujat máselelerin sheshýge, dárigerge qaralýǵa keletin múgedekter az emes. Qonaq úıde jatý olar úshin tym qymbat. Ári Zerendige elimizdiń túkpir-túkpirinen keletin qonaqtar da az emes. Olardyń arasynda da ózi tárizdi ómir ókpeletken adamdar bar. Solar kelgende qol arbamen kóteriler joly bar, ishinde bar jaǵdaıy jasalǵan úı salyp qoımaqshy boldy. Jer telimi de berilgen. Aýdandyq jer, sáýlet bólimi ólshep-kesip, máslıhat quptap, ákimdik ruqsat etken. Tek ádemi oıdyń ońynan oralmaýyna aýdandyq prokýratýranyń ruqsatty teriske shyǵarǵan sheshimi ǵana sebep boldy. Úı salamyn dep jyldyq ósimi 6 paıyzben bes jylǵa nesıe alǵan. Ol eki arada qurylys materıaldary da qymbattap ketti. Endi ne isterin bilmeı dal.
Jer máselesi birinshi toptaǵy múgedek Ramazan Qazbekuly úshin qara jerdiń ózindeı aýyr boldy. Áldebir ýchaskelik ınspektor jer meniki dep talasqan. Ekeýi sotqa júgindi. Ádildik jeńdi. Túpki ıe Ramazan Qazbekuly bolyp tanyldy. Shyndyǵynda solaı edi.
– Biraq alty aı boıy azapqa túsirgen osy másele sotta qaralǵan kezde tıisti tólemderin tóleý úshin 210 000 teńge qarajatym shyǵyn boldy,–deıdi Ramazan Qazbekuly, – ár tıyny sanaýly adam emespiz be, biraq, aqshasynan buryn on eki múshesi saý adamnyń jala jaýyp, tize batyrmaq bolǵany janyma batyp ketti.
О́zi áýpirimdep kúnelte júrip múgedek sportshylardy árqıly saıystarǵa jiberedi eken, demeýshi bolyp. Olar jalǵyz-jarym jol júre almaıdy, qasyna serik qosady. Seriginiń jol shyǵynyn da ózi kóteredi. Úı-kúıi joq úsh múgedekti óz úıinde uzaq jyl panalatypty. Inisindeı bolǵan Ramazan Jahın esimdi azamat úılenip, bólek shyǵypty.
– Taǵdyrdyń talqysyn kóp kórgen adamdar ǵoı, aıaımyn, – deıdi ózi.
Al ózgeniń ómirin jeńildetsem dep ózegindegi bar qaıratyn syǵymdap jumsap, janyn jaldap, taǵdyrmen jekpe-jek shyǵyp, san alýan teperishke moıymaı kele jatqan ózin aıar jan bar ma?!
Aqmola oblysy,
Zerendi aýdany