Birer kún buryn Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń basshysy Tedros Adanom Gebreısýs álemde pandemııanyń beti áli qaıta qoımaǵanyn aıtyp, bosańsýǵa bolmaıtynyn eskertti.
Keı óńirlerde karantın kúsheıdi
«Qazirge deıin 7 mln-daı adamnan koronavırýs anyqtaldy, 400 myń adam kóz jumdy. Eýropada jaǵdaı jaqsarǵanymen, jahandyq ahýal nasharlap barady. Sońǵy 9 kúnde vırýs anyqtalǵandardyń sany táýlik saıyn 100 myńnan asyp túsip otyr. Tipti jeksenbi kúni 136 myńǵa jetti», dedi Gebreısýs. Densaýlyq saqtaý salasynyń mamandaryn vırýstyń sımptomsyz taralýy men aımaqtarda órshı túsýi alańdatyp otyr. Olar úshin pandemııanyń ekinshi tolqynynyń aldyn alý máselesi de óte ózekti.
Qazaqstandaǵy jaǵdaı da kóńil kónshitpeıdi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Twitter-degi paraqshasynda: «Úkimettik komıssııanyń barlyq is-áreketine qaramastan, indetke shaldyqqan azamattarymyz azaımaı otyr. Koronavırýstyń ekinshi tolqynynyń qaýpi seıilmegenin DDU da rastady. Otandastarymyzdy jappaı aýrýǵa shaldyǵýdan qashyp, indetten qorǵanýdyń joldaryn (ara qashyqtyqty saqtaý, dezınfeksııa, jeke tazalyq, betperde kııý) ustanýǵa taǵy da shaqyramyn», dep jazǵany beker emes.
Shynynda, tótenshe jaǵdaı aıaqtalǵannan keıin halyqtyń basym kópshiliginde bosańsý paıda bolǵan sııaqty. Atap aıtqanda, 11 mamyrǵa deıin elimizde 5 myńnyń aınalasyndaǵy adam vırýs juqtyrǵan bolatyn. Bir aıǵa jetpeıtin ýaqytta bul kórsetkish 2,5 ese kóbeıdi. Iаǵnı elimizde indetke shaldyqqandar 13 myńnan asyp túsip otyr.
Túrkistan jáne Qyzylorda oblystarynda karantındik shekteý sharalary epıdemııalyq jaǵdaı turaqtalǵanǵa deıin uzartyldy. Mysaly, Shymkent qalasynda syrqattaný deńgeıiniń ósýine baılanysty karantın 22 maýsymǵa deıin jalǵasady. Al Qyzylordadaǵy «Qambash» demalys ornynyń jumysy toqtatyldy. Aımaqtaǵy balalar saýyqtyrý lagerlerin iske qosý merzimi de keıinge shegerilip otyr.
Mańǵystaý oblysynda SOVID-19 indetin juqtyrǵandardyń 7%-ǵa artýyna baılanysty 8 maýsymnan bastap karantındik sharalar qaıta kúsheıtildi. Aımaqtaǵy bas sanıtarlyq dárigerdiń qaýlysymen birqatar nysandar jumysyn toqtatty. Qaýlyda karantındik is-sharalardyń tártibi men merzimderi COVID-19 koronavırýstyq ınfeksııasynyń taralý jaǵdaıynyń ózgerýine sáıkes ózgertilýi múmkin ekeni kórsetilgen.
Almaty oblysynyń bas sanıtarlyq dárigeri Qaırat Baımuhambetovtiń aıtýynsha, óńirdegi koronavırýs jaǵdaıy karantın talaptaryn jeńildetkennen keıin órshı bastaǵan. Iаǵnı karantın kezinde aýrýdyń taralý kórsetkishi 2%-dan aspaǵan bolsa, búginde 5,5%-dy kórsetip tur. Ásirese vırýstyń taralý qarqyny Taldyqorǵan qalasynda joǵary. Osyǵan baılanysty 6 maýsym kúni Taldyqorǵannyń bas sanıtarlyq dárigeri jańa qaýly shyǵardy, oblys ortalyǵynda karantın rejimi jalǵasady. Biraq blok, sanıtarlyq beketter qoıylmaıdy, eshbir nysan jabylmaıdy. Tek qatańdatý sharalary obektilerdiń jumys ýaqytyn qysqartýǵa ǵana áser etedi. Al dezınfeksııalaý jumystary qoǵamdyq oryndarda, halyq kóp shoǵyrlanatyn jerlerde, turǵyn úı kireberisterinde kúnde júrgiziledi.
Aqtóbeniń Shalqar aýdanynda da kesheden bastap karantın kúsheıdi. Halqy 50 myńǵa jetpeıtin aýdanda bir aptada 19 adam vırýs juqtyrǵan. Atyraý oblysynyń Qurmanǵazy aýdanyna qarasty Aqkól aýyldyq okrýgi de karantınge jabylyp, aýylǵa kirip-shyǵýǵa tyıym salyndy. Atalǵan aýylda 18 adamnan koronavırýs ınfeksııasy anyqtalyp, bir adam qaıtys bolǵan. Sondyqtan da Qurmanǵazy aýdany bas sanıtarlyq dárigeri Karl Otarovtyń qaýlysymen karantındik sharalar 18 maýsymǵa deıin uzartylyp otyr.
Al dúısenbi kúni Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Facebook-tegi resmı paraqshasy arqyly suhbat bergen Bas memlekettik sanıtarlyq dáriger Aıjan Esmaǵambetova Almaty men Nur-Sultan qalalaryndaǵy karantın talaptaryna toqtaldy. «Naýqastar sanynyń artýy – karantındi kúsheıtý nemese jumsartýdyń jalǵyz faktory emes. Almaty oblysyn alyp qarasaq, bir apta ishinde aýrý ósimi 7%-ǵa artqan, sondyqtan karantın kúsheıtildi. Nur-Sultan men Almatydaǵy kórsetkish 7%-dan tómen. Biraq sońǵy aptadaǵy oqıǵalardyń 30%-y osy qalalarǵa tıesili. Tótenshe jaǵdaı rejiminen keıin ashylǵan nysandardyń jumysyn tekseretin monıtorıngtik top nysandardyń 53%-y ereje buzǵanyn anyqtady», dedi bas sanıtar.
Sımptomy joqtar statıstıkaǵa enbeıdi
Buǵan deıin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi kún saıyn koronavırýs ınfeksııasyn juqtyrǵan naýqastar boıynsha statıstıka júrgizip keldi. Statıstıkaǵa aýrý belgileri bolsyn, bolmasyn, vırýs anyqtalǵandardyń barlyǵy enip kelgen bolatyn. Endi mınıstrlik klınıkalyq belgileri bar azamattardy ǵana esepke alyp, sımptomy joq tasymaldaýshylardyń sanyn jeke jarııalaı bastady. «Bul halyqaralyq tájirıbe jáne túrli elderde qoldanylyp keledi. Bulaı bólýdegi maqsat – sımptomatıkalyq emdeýdi qajet etetin naýqastardyń sany boıynsha jaǵdaıdy kórsetý. Aýrý belgileri joq adamdar aınalasyndaǵylarǵa edáýir epıdemııalyq qaýip tóndiredi. Búginde elimizde testileý arqyly kún saıyn anyqtalyp jatqan jaǵdaılardyń 60%-ǵa jýyǵy – sımptomsyz tasymaldaýshylar», dep habarlady mınıstrlik.
Bas sanıtar A.Esmaǵambetova elimizde vırýstyń ótken aptadaǵy taralý deńgeıin osy tártip boıynsha túsindirip berdi. «О́tken aptadaǵy kúndelikti naýqastar ósimi 1,9 % ben 4,7% aralyǵynda boldy. Bul – sımptomdy jáne sımptomsyz naýqastardyń jalpy sany. Naýqastardy 3 maýsymnan bastap, sımptomdy jáne sımptomsyz dep bóle bastadyq. 3-7 maýsym aralyǵynda 1357 sımptomsyz, 1073 sımptomdy naýqas tirkeldi. Olardyń 45%-y naýqastarmen baılanysta bolsa, 40%-y – profılaktıkalyq tekserýden ótkender. Aýrý belgilerin baıqap, dárigerge habarlasqandar 10%-dy qurasa, shetelden kelgender – 5%», dedi ol.
Keshe Nur-Sultan qalalyq qoǵamdyq Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Sáýle Qısyqova eki toptaǵy naýqastarǵa qalaı em-dom jasalatynyn bylaısha túsindirdi: «Klınıkalyq belgileri joq vırýs tasymaldaýshylarǵa qatysty statıstıka jeke júrgiziledi. Búginde elordada koronavırýs juqtyrǵandardyń 60%-y klınıkalyq belgileri joq vırýs tasymaldaýshylar bolyp otyr. Bul shara medısınalyq kómekti utymdy ári ýaqtyly kórsetýdi uıymdastyrý úshin jasalýda. Sımptomy bar naýqastarǵa kóbirek kóńil bólinedi. Al aýrý belgisi joq úı karantınindegi adamdarǵa emhanalar arnaıy nusqaýlyq berip, qashyqtan baqylaıdy. Naýqastar qajetti apparattarmen qamtamasyz etilip, olardyń jaǵdaıyn bilý úshin kún saıyn qońyraý shalynady. Klınıkalyq belgi paıda bolǵan kezde, olar belgilengen aýrýhanalarda tekseriledi. Osy oraıda ókpeni rentgenge nemese kompıýterlik tomografııaǵa túsiredi. Qorytyndyǵa sáıkes em-dom júrgiziledi».
О́kinishke qaraı jarty jyldan beri álemdi álekke salǵan indetke senbeıtinder aramyzda kún sanap kóbeıip barady. Bul vırýstyń taralýynan da qaýipti desek artyq aıtqan bolmaımyz. Statıstıkanyń kún sanap ósýi saqtyqqa salǵyrt qaraýǵa jol bermeý kerektigin aıqyn kórsetedi.