Alystaǵy aýyl: kúngeıi men kóleńkesi

Eldi meken turǵyndary endi jol qatynasy men sapaly aýyzsý jaıy oń sheshilse degen úzilmes úmit qushaǵynda otyr

Aıtýar – irgesi sógilmegen, shańy­raǵy shaıqalmaǵan eldi meken­derdiń biri. Búginde keıbireý­lerdiń túsine qoı ústine boztor­ǵaı jumyrtqalaǵan zamandaı eles­teıtin Keńes Odaǵy kezinde tútini túzý ushqan 60 úıdiń sany sál-pál kemidi demeseń qazaqy qalyptaǵy tynys-tirshiligin jalǵastyryp keledi. Aýyl turǵyndarynyń boıynan burynǵydaı buıyǵylyq, enjarlyq, samarqaýlyq, búgingi tyndyrar isti erteńge ysyra salýshylyq sekildi erinshektik pıǵyldy baıqamaısyń. Kerisinshe shıraǵan, shynyqqan, pysyǵan.

Eldi meken turǵyndary endi jol qatynasy men sapaly aýyzsý jaıy oń sheshilse degen úzilmes úmit qushaǵynda otyr

Aıtýar – irgesi sógilmegen, shańy­raǵy shaıqalmaǵan eldi meken­derdiń biri. Búginde keıbireý­lerdiń túsine qoı ústine boztor­ǵaı jumyrtqalaǵan zamandaı eles­teıtin Keńes Odaǵy kezinde tútini túzý ushqan 60 úıdiń sany sál-pál kemidi demeseń qazaqy qalyptaǵy tynys-tirshiligin jalǵastyryp keledi. Aýyl turǵyndarynyń boıynan burynǵydaı buıyǵylyq, enjarlyq, samarqaýlyq, búgingi tyndyrar isti erteńge ysyra salýshylyq sekildi erinshektik pıǵyldy baıqamaısyń. Kerisinshe shıraǵan, shynyqqan, pysyǵan. Naryqtyń qatal zańyna júziktiń kózinen ótetindeı ıkemdelip alǵan. Senetini – aldymen aqyly men aılasy, kúshi men qaıraty, sosyn – bala-shaǵa nápaqasyn aıyryp otyrǵan tórt túlik maly. Bir kezderi qaı jaǵynan bolsyn aldymen maqtaý estıtin qozykósh jerdegi Talpynda bilim úıi jabylyp qalǵanda bulardyń da qabyrǵasy qaıysqan. Boevıktiń jurty ǵana jatyr. Mýromskide 2-3 úıdiń sulbasy qarańdaıdy. Kórshi aýyldar sııaqty karta betinen joǵalyp, barynan aıyrylyp qalmaýdyń birden-bir joly sútteı uıyǵan birlikte, eńbek pen tirlikte dep túsinip, aldaǵy kúnge úlken úmitpen qarap kelgen aıtýarlyqtardyń janyn jegideı jeıtin máselelerdiń jýan ortasynda mektep jaıy júrdi. О́tken ǵasyrdyń 70-shi jyldary salynǵan ǵımarattyń byltyr tóbesi opyrylyp, qabyrǵasy qulap túsken. Kózderi jaýtańdaǵan oqýshylar úılerdi saǵalap oqýlaryna týra kelgen. Bul jaıt úlkenderdi qatty oılandyrǵan. Aqyldasa kelip, bar úmit «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasynda dep sheshken. Tabandarynan tozyp júrip, degenderine jetti-aý aqyry! Jańa bilim úıiniń qazyǵy qaǵylyp, irgetasy qalanǵanda kórshi aýyldaǵylar da kelip, qyzǵanyp emes, qyzyǵýshylyqpen qaraǵan. Qurylys jumystaryna jergilikti qazynadan 260 mıllıon teńge bólinip, «Qurylys-Servız» kompanııasy iske bilek sybana kirisken. Bas-aıaǵy bir jyldyń ishinde aq kirpishten órilgen 80 oryndyq bilim úıi anadaıdan «men mundalap», aýyl sánine aınalǵan.

Muǵalimderdiń kásibı merekesi qarsańynda Aıtýar negizgi mektebiniń jańa ǵımaraty saltanatty jaǵdaıda paıdalanýǵa berilip, ashylýyna oblys ákimi Samat Eskendirov qatysty. Jınalǵandar aldynda quttyqtaý sóz sóılep, óz oıyn «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» Joldaýyndaǵy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Básekege qabiletti damyǵan memleket bolý úshin biz saýattylyǵy joǵary elge aınalýymyz kerek», degen sózderimen bastap, ustazdar qaýymy aldyna naqty mindetter qoıdy. Oqýshylardy jaqsy oqýǵa, jan-jaqty bilim alýǵa shaqyrdy. Mektep ujymyna lıngafondy kabınet tartý etti. Mektep ishin aralap, jabdyqtalýymen tanys­ty. Qurylys jumysyna jaýapty basshylarmen birge sý qoımasyn arnaıy kórip, tirshilik nárimen úzilissiz qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Munda árqaısysynyń syıymdylyǵy 1,5 tonnalyq eki rezervýar ornatylǵan. Oblys ákimi osy bilim uıasynda eńbek jolyn bas­tap, talaı jyl basshylyq qyzmet etken Máken Qalıevtiń ustazdar men oqýshylarǵa arnaǵan aǵalyq tilegin tyńdap, Petropavldan arnaıy ákelgen syı-sııapatyna rızashylyq bildirdi. Qazirgi zaman úrdisine saı boı kótergen bilim úıiniń sánin kompıýterlik synyptar, sport zal, pán kabınetteri asha túsken. Mektep dırektory Gaıdar Ábdireshevtiń aıtýynsha, oqýshylar sany – 50. Budan tysqary shaǵyn ortalyqta 10 búldirshin tárbıelenedi. 15 muǵalimniń 14-i joǵary bilimdi, 11-i joǵary jáne birinshi sanatty. Munda oqý-tárbıe jumysynda qalyptasqan jaqsy úrdister barshylyq. Solardyń birine toǵyzqumalaq, ústel tennısi, shańǵy, shahmat, kúres sekildi sport úıirmeleriniń turaqty jumys isteıtinin jatqyzýǵa bolady. Quralaı Sársekeeva, Dastan Saǵynov toǵyzqumalaqtan oblys chempıony sanalady.

Aıtýarlyqtar aýylda egin­shilikpen aınalysyp, jer­gilikti turǵyndardy turaqty ju­mys­qa tartqan «Aıtýar-Agro» JShS-niń dırektory Abylaı Qab­dóshev­tiń iri isterine dán rıza. As­tyq qyrmanyn, angar saldy. Paı úlesimizdi ýaqtyly beredi. О́tinish­terimizdi aıaqsyz qaldyrǵan emes. Átteń..., deıdi olar. Sóıtse, 10 jyl­dan beri shaǵyn eldi meken men mekteptiń muń-muqtajyn sheshýge múmkindiginshe kómektesip kele jatqan azamat egistik jerin keńeıtýden shetqaqpaı qalǵan. Bos jatqan alqaptar joq emes, bar. Aýdannyń burynǵy ákimi oǵan aldymen qaraılasýdyń ornyna syrttan kelgen pysyqaılarǵa shúlen taratqandaı úlestirgen. Sodan amalsyzdan bar-joǵy bir myń gektar jerdi qanaǵat etip otyr. Áıtpese, tehnıka da, adam kúshi de jetkilikti. Abylaı baýyrymyz bıtke ókpelep, tonyn otqa tastaıtyndardyń sanatynan emes. Ortaq qýanyshqa oblys ortalyǵynan arnaıy at basyn buryp, túrli-tústi teledıdar syılady. Jyl ótken saıyn aýyl turǵyndary qatarynyń kóbeıip kele jatqany qýantady. Daıyndyq tobyna on búldirshin barady. Dúken, feldsherlik-akýsherlik pýnkt jumys isteıdi.

Aıtýarlyqtar endi jol jaıy oń sheshilse degen úmitterin jasyrmaıdy. Jaýyn-shashyndy jáne qarly boran kúnderi qatynaý ońaıǵa soqpaıtyn kórinedi. Sol sııaqty sapaly aýyzsý máselesi de qatty qınap tur. 50 úıli aýyl eki qudyq sýyn ǵana paıdalanady. 38 metr tereńdikke deıin qazylsa da, mektep janynan tushy sý tabyla qoımapty. Arhangelka aýyldyq okrýginiń ákimi Serik Sháripov bizge sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etýdiń eki joly qarastyrylyp jat­qanyn jetkizdi. Biri – Esil sý toraby ar­qyly Troısk–Baıan–Arhangelka–Aıtýar ba­ǵy­tymen júrgizý. Alaıda, 50 shaqy­rym­ǵa qubyr tartý tym qymbatqa túse­tinge uqsaıdy. Ekinshisi – Spassk jerasty tirshilik nári qoımasynyń mol tushy sý kózderin paıdalana oty­ryp, Arhangelka eldi mekenine qýat­ty sorǵylar qoıý arqyly taratý. Alǵashqy joba «Aqbulaq» memlekettik baǵdarlamasyna engizilgenimen, qashan bastalaryn tap basyp aıta almady. Soǵan qaraǵanda, indetip izine túspese, máseleniń sıyrquıymshaqtanyp ketýi ǵajap emes.

Biz osy jolǵy issaparymyzda oblys ortalyǵynan alysta ornalassa da, el dáýleti men sáýletine óz úlesterin qosýdy basty maqsat tutqan eldi meken turǵyndarynyń jan jadyratar ıgilikti isterimen qatar sheshimin tabatyn tolǵaqty problemalar baryna da kóz jetkizip oraldyq.

О́mir ESQALI,

«Egemen Qazaqstan».

Soltústik Qazaqstan oblysy,

Jambyl aýdany.