Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy boıynsha Nur-Sultan – Shýche baǵytyndaǵy avtobannyń boıynda 2575 gektar alqapqa aǵash kóshetteri otyrǵyzylyp, búginde jap-jasyl bolyp jaıqalyp ósip tur. Bir kezdegi qýtaqyr alqaptar masatydaı qulpyrǵan ný ormanǵa aınaldy.
Alǵashynda sortań jerge aǵash óse me degen kúmán da bolǵan. О́sedi eken. О́skende qandaı? Ińkár kóńilmen, adal júrekpen ekse, sordyń ózi saltanatty mekenge, jap-jasyl jalaýly dúnıege aınalady eken-aý. Úlbiregen izgi úmitpen qaraǵaı, qaıyń, toqymaq, úıeńki, yrǵaı, qaraqat, alma, dolana, shaǵan tárizdi 6,3 mln túp aǵash kóshetteri otyrǵyzylǵan. Jol jıeginde júgirip bara jatqandaı áser beretin ormandy alqaptyń jalpy uzyndyǵy 110 shaqyrymdy, eni 250 metrdi quraıdy. Keı jerlerde 500 metrge deıin jetip jatyr.
Aǵash kóshetteri eki kezeńde otyrǵyzyldy. 2009-2016 jyldary Shortandy, Aqkól, Bulandy jáne Býrabaı aýdandarynyń 1828 gektar alqabynda jasyl jelek otyrǵyzý úshin jer ýchaskeleri bólindi. Aldymen, topyraq quramy zertteldi, jaramdylyǵy zerdelendi. Keıin táýekeldi is bastaldy. Alapat qýatty is. Qulazyǵan qý dalany máńgi jasyl qaraǵaı men qoldyń salasyndaı aqqaıyńdar, áldeneshe túrli jemis aǵashtaryn jaıqala ósirip, ań mekeni, qus bazaryna aınaldyratyn jer betindegi jumaq ispetti ǵajaıyp dúnıege aınaldyrý isi bastalyp ketti. 2012 jyly aǵash kóshetteri otyrǵyzylyp, tıisinshe kútim jasaldy. 2016 jyly otyrǵyzylǵan kóshettiń 75 paıyzy orman esebine engizildi. Keıin Aqkól, Bulandy, Býrabaı aýdandarynyń 747 gektar alqabyna zertteý júrgizilip, keler jyly aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy.
Búginde jasyl orman flora men faýnaǵa meldektep tur. Jol boıyna jaqyn jerdegi eldi mekenniń turǵyndary jaz boıy yryzdyǵyn aıyryp, jemis-jıdek teredi. «Aqkól», «Otradnyı», «Urymqaı», «Keńes» orman sharýashylyqtary aǵash kóshetterin jas baladaı mápelep, kútip-baptaýda.
Kókshetaý qalasynyń aınalasyna jasyl beldeý qurý jumysy da qolǵa alynǵan. 2018 jyly «Buqpa» orman sharýashylyǵy óz qarjysy esebinen osy jumysty bastap ketti. Oblys ortalyǵynyń irgesinde 62,8 gektarǵa qaraǵaı, 44,5 gektar jerge japyraqty aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy. Bul orman Nur-Sultan qalasynyń jasyl beldeýimen qosylyp, aıryqsha jarasym tappaq. Saryarqanyń sary belindegi jap-jasyl alqap máńgilik eldiń murattary búr jarǵandaı erekshe keıipke endi. «Jasyl beldeý» Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen sonaý 1997 jyldan bastap úzdiksiz júzege asyrylyp kele jatqan abattandyrý jobasy. Nur-Sultan qalasynyń irgesinde 1997 jyldan 2013 jylǵa deıin otyrǵyzylǵan aǵash kóshetteriniń jalpy aýmaǵy 70 myń gektar alqapty quraıdy. Bul birinshiden, qala halqynyń qara qarǵanyń mıy qaınaıtyn ystyqta taza aýa jutyp damyldaıtyn jeri bolsa, ekinshiden, qalanyń klımatynyń jaqsarýyna úles qosatyn tabıǵı qorǵanys. Súıeldi qaıyń, usaq japyraqty shegirshin, boz jıde, terek tárizdi aǵashtardyń ósimi jaqsy. Tez-aq jersinip ketti.
Nur-Sultan qalasy mańyndaǵy jasyl beldeýdiń jalpy aýmaǵy 14827 gektardy quraıdy. Bul jerdiń 11502 gektaryna ekpe aǵashtar otyrǵyzylǵan. Qazir 11,5 mln aǵash kóz súısindirip samsap tur. Onyń ishinde shıe, tatarbóri jıdegi, qaraqat, qaý japyraqty shegirshin tárizdi aǵash tuqymdary bar. Orman ishine kirseńiz, qadam saıyn qoıan júgirip, shil ushady. Qyrǵaýyldar da jyldam kóbeıip keledi. Maral, elik, túlkini de osy jerden kóre alasyz. Aǵash arasyndaǵy bos jatqan jerlerge jas kóshetter otyrǵyzylyp, birtutas ný ormanǵa aınalǵan jasyl beldeý – jan saıasy.
Aqmola oblysy