Dári jetispeýshiliginen dert asqynady

Búginde jergilikti jurtshylyq jedel járdem men medısınalyq mekemeler jumysynyń nashar­lyǵyna jıi shaǵymdanatyn boldy. Sonymen qatar kópshilikti aýrýha­nalardaǵy tósek-oryndar men dári­hanalardaǵy dári-dármekterdiń jetis­­peýshiligi de alańdatyp otyr. Rasynda da, atalǵan másele oblys halqy úshin búgingi tańda kúrdeli bolyp tur. Qaýipti indettiń quryǵyna ilinip qalýdan qoryqqan qarapaıym turǵyndar atalǵan máse­lelerdiń sheshilýin suraıdy. Bul oraıda oblystyq densaýlyq saq­taý bas­qarmasynyń basshysy Marat Jumanqulov provızorlyq stasıo­nardaǵy tósek qorynyń toltyrylýy shamamen 50 paıyzdy quraıtynyn atap ótti. Sondaı-aq «Dárigerler az bolǵandyqtan, naýqastardy qa­byldaýǵa ýaqyttary jetpeýde», deıdi ol. Al oblys ákimi Berdibek Saparbaev bas dárigerler men dári­hana basshylarymen kezdesýinde adam­dar aýrýhanaǵa kelip, qabyldaý bóliminde birneshe saǵat kezek kútip otyratynyn, naýqastarǵa qolaıly jaǵdaı jasaýdyń ornyna aýrýhanalar ony odan saıyn nasharlatatynyn aıtqan bolatyn. Shynynda da, qazirgi kezde jedel járdem kóligin úıge shaqyrý, jergilikti emhanaǵa baryp qaralý máseleleri qıyn. Eger adam ál ústinde jatpasa, jedel jár­dem eshkimniń úıine barmaıdy. «Basy aýyryp, baltyry syzdaǵan» adamǵa keńes beretin dárigerlerdiń ózi jetispeıdi. Al dárigerler bázbir adamǵa keńes bergen kúnde de ol dá­rilerdiń dárihanalardan tabylýy qıyndyq týdyrady. Dáriger­lerdiń kó­meginsiz turǵyndar taǵy da óz beti­men esh emdele almaıdy.

Jalpy, turǵyndar aýrýhanaǵa jatqyzylǵan soń da tıisinshe em ala almaıtynyna, dári-dármekterdiń jetis­peýshiligine shaǵymdanýda. Bul rette «SQ-Farmasııa» JShS ókil­diginiń basshysy Aıjan Tor­taeva óńirde pnevmonııamen aýyratyn naýqastardyń kó­beıýine baılanys­ty jýyrda 25,3 mln teńgege dári-dármek shuǵyl jetki­zilgenin aıtty. Ol medısınalyq uıymdardyń ótinishi boıynsha dári-dármekterdi jetkizý jumystarynyń jalǵasa beretinin jetkizdi. Sondaı-aq tur­ǵyndar dárigerlerden týystary týraly da aqparat ala almaıtynyn jıi aıtady. Tipti, mundaı shaǵym óńirdegi provızorlyq stasıonar bolyp jabdyqtalǵan oblystyq kópsalaly balalar aýrýhanasy dá­ri­gerleriniń de ústinen túsken. Alaı­da atalǵan aýrýhananyń bas dárigeri Azat Sátjanov kemshilikter boıynsha jumystar atqarylǵanyn jetkizdi. Búgingi tańda aýrýhanada jedel ortalyq jumys isteıdi. Shaǵymdanǵan ár turǵyn atalǵan ortalyq arqyly óziniń shaǵymyn jetkize alady.

Turǵyndar úshin taǵy bir ózekti másele – jedel járdemdi kútý ýaqyty­nyń birneshe saǵatqa sozylatyny. Bul máseleni oblystyq medısınalyq jedel járdem stansasy bas dárigeriniń mindetin atqarýshy Ulpan Pyhybaeva dıspetcherlik qyzmet júktemesiniń eki esege artqanymen baılanystyrdy. Búginde jedel járdem stansasyn­da call-ortalyq jáne keńes berý orta­lyǵy jumys isteıdi. Sondaı-aq qazir dárihanalarda vırýsqa qarsy jáne dene qyzýyn túsiretin dárilerdiń jetispeýshiligi baıqalady. Bul rette dárihanalar jelisiniń ókilderi mun­daı jaǵ­daı­dy turǵyndardyń ózderi qalyp­tastyryp otyrǵanyn aıtty. Olar dári-dármekterdi aýyrmaǵan, saý adam­­dardyń satyp alyp jat­qanyn jetkizdi. Shyny kerek, búgin­gi tańda Taraz qalasyndaǵy kóp­tegen dárihananyń aldynda dári alý úshin kezek kútip sa­byl­ǵan kóp­shilikti ańǵarýǵa bolady. Máse­len, Áıteke bı kóshesindegi «Ámir jáne D» dárihanasynda kezekke turǵan tutynýshylardyń qarasy qalyń. Atalǵan dárihana Taraz qalasynyń ortalyǵynda ornalasqandyqtan da bul jerge jurtshylyq kóp keledi. Munda satyp alýshylar nysanǵa bir-birden kirip, taýarlardy tereze arqyly alýda. Mundaı jaǵdaı Áıteke bı kóshesinde ǵana emes, «Ámir jáne D» dárihanasy ornalasqan «Myńbulaq» shaǵyn aýdanynda da, Jeltoqsan kóshesinde de kezdesedi. Sonymen qatar qaladaǵy «Sadyhan», «Jas­ulan» sııaqty iri dárihana jelilerindegi de jaǵdaı osyndaı. «Ámir jáne D» jaýapkershiligi shek­teýli seriktestigi dırektorynyń orynbasary Ámir Nurseıitovtiń aıtýynsha, búginde dárihana jelisiniń qory qalyptasqanmen, bir aıǵa ǵana je­tedi eken. Atalǵan dárihanalar jeli­si­niń Taraz qalasy boıynsha 24 dárihanasy jumys isteıtin bolsa, búginde olardyń ekeýi ǵana suranysqa sáıkes táýlik boıy jumys atqarýda. Dárihananyń qoımalardaǵy qorlaryn baqylaýǵa múmkindik beretin biryńǵaı kompıýter júıesi qalyptasqan. «Biz ózimiz glıýkoza, askorbın qyshqyly, fı­zeritindi shyǵaramyz. Eger qa­jet­ti preparat bolmasa, onda satyp alýshylarǵa onyń analogin usynamyz. Turǵyndar parasetamol, ystyqty tómendetetin jáne vırýsqa qarsy preparattardy jıi suraıdy», deıdi Ámir Nurseıitov. Degenmen, dárihanada qarapaıym synap termometrleri taýsy­lyp, tek elektrondy túrleri ǵana satylýda. Dál osyndaı kórinis «Qonys B» dárihanasynda da kezdesedi. Atalǵan dárihana qyzmetkerleri tuty­nýshy­lar arasyndaǵy jáne satýshymen ara qashyqtyqtyń saqtalyp otyr­ǵanyn jetkizdi. Kelýshiler ishke birtin­dep kirgiziledi. «Bizde dári-dár­mekterdi jetkizýde másele joq. Únemi preparat­tardyń úlken qoryn saqtap otyramyz. Tutynýshylardyń qarasynyń bir­shama qalyńdaǵany baıqalady. Biraq ázirge tańerteń ákelingen dári-dármekterdi keshke deıin satýdamyz. Turǵyndarǵa para­setamoldyń analogterin usy­nyp otyrmyz», deıdi «Qonys B» dárihanasynyń meńgerýshisi Zaǵı­ra Shańlaqbaeva. Sonymen qatar dári-dármekter munda barlyq zań­namalyq normalarǵa sáıkes satylady. Onyń baǵasy sońǵy úsh aıda bar bolǵany 5 paıyzǵa ǵana ósipti.

Dárihana qyzmetkerleri dáriniń barlyq túriniń jetkilikti, olardyń baǵasynyń turaqty ekenin aıtýda. Degenmen, kúni boıy uzyn-sonar kezekte turǵan kópshiliktiń su­raýyndaǵy dári-dármekter tabylmaı jatyr. Máselen, askorbın qysh­qyly, parasetamol sııaqty dáriler qasqaldaqtyń qanyndaı qat. Qaı dárihanaǵa baryńyz, tappaısyz. Kerisinshe, Taraz qalasynyń ákimi Aıtqazy Qarabalaev «Aýyl-Bereke» bazaryn aralaǵanda, son­daǵy saýdagerler ózge dárilerdi býma-býma qylyp satyp otyrǵanyn ásh­kerelegen bolatyn. Bul kúnde qaýipti indettiń qyrsyǵynan qoryq­qan turǵyndar dári izdep sabylýda. Kópshiliktiń kókeıinde dári jetis­peýshiliginen dert asqynyp júrmesin degen qaýip bar.

Jambyl oblysy