Jańa qaıta óńdeý kásiporyndarynyń iske qosylýy, tiri mal eksportynyń shektelýi jáne qus sharýashylyǵynda et baǵytyndaǵy memlekettik qoldaýdyń keńeıýi osy ónimder óndirisiniń artýyna yqpal etýde, dep habarlaıdy Egemen.kz Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine silteme jasap.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi mal sharýashylyǵy shıkizatyn óndirý men qaıta óńdeýdiń kólemi týraly bıylǵy 7 aıdyń derekterin jarııalady.
Qańtar men shilde aılarynda mal men qustyń barlyq túrleriniń eti ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 4%-ǵa artyq (soıys salmaǵynda 590 myń tonna), sıyr súti-3%-ǵa (3,6 mln tonna) óndirildi. Al taýyq jumyrtqasynyń óndirisi 4,9%-ǵa, ıaǵnı, 3,1 mln danaǵa deıin azaıdy.
Shujyq ónimderin óndirý 21,5%-ǵa (27 358 tonnadan 33 234 tonnaǵa deıin), qyshqyl sút ónimderi 4,7%-ǵa (123 300 tonnadan 129 106 tonnaǵa deıin), sary maı 8%-ǵa (11 158 tonnadan 12 051 tonnaǵa deıin), irimshik pen súzbe 1,9%-ǵa (17 778 tonnadan 18 120 tonnaǵa deıin), balmuzdaq 1,6%-ǵa (21 118 tonnadan 21 455 tonnaǵa deıin), óńdelgen sút 0,2%-ǵa (332 040-tan 332 576 tonnaǵa deıin), et konservileri 4,3%-ǵa (4 298-den 4 481 tonnaǵa deıin) ulǵaıdy.
Qazirgi ýaqytta qus etiniń ımportyna táýeldilikti qysqartý Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligindegi eń mańyzdy mindetterdiń biri. Baıqalyp otyrǵandaı, ónim óndirisi artyp keledi jáne ımportqa táýeldilik jyl saıyn tómendeýde. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ımportqa táýeldilik máselesin jaqyn ýaqytta túbegeıli sheshýdi josparlap otyr. Sondyqtan et baǵytyndaǵy qus sharýashylyǵy salasyna memlekettik qoldaýdy arttyrýǵa, onyń ishinde jumys istep turǵan qus fabrıkalarynyń qýatyn keńeıtýge jáne jańalaryn salýǵa basa nazar aýdarylady.
Etti qus sharýashylyǵy erekshe basymdyqqa ıe bolǵanyna qaramastan, memleket jumyrtqa óndirisin qoldaýdy jalǵastyrady. Buǵan deıin habarlanǵandaı, koronavırýstyq pandemııaǵa baılanysty aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jumyrtqaǵa beriletin taýarlyq-erekshe sýbsıdııalardy saqtap qaldy. Negizi ony qus ósirýshilermen kelisilip qabyldanǵan AО́K damytý memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes bıyl 1 qańtardan bastap alyp tastaý kerek edi.
Jumyrtqa áleýmettik mańyzy bar ónim. Onyń quny kóptegen tamaq ónimderi men óndiristik taýarlardyń ózindik qunyna áser etedi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jumyrtqa óndirýshilerdi qoldaýdy jáne bir jumyrtqany sýbsıdııalaý normatıvin 3 teńgeden 1,5 teńgege deıin azaıta otyryp, "taǵamdyq jumyrtqa óndirisin sýbsıdııalaý" baǵytyn saqtaýdy usyndy. Qus ósirýshilerdi qoldaýǵa jáne sáıkesinshe jumyrtqanyń ózindik qunyn arzandatýǵa Úkimet 5 mlrd teńgeden astam qarjy bóledi. Sondaı-aq jumyrtqa óndirýshilerge "Qarapaıym zattar ekonomıkasy" baǵdarlamasy arqyly aınalym kapıtalyn tolyqtyrý úshin qarjylandyrýdyń jeńildetilgen túrin alý múmkindikteri berildi. Degenmen, bıyl jumyrtqa ósimi qus eti óndirisiniń ósimimen almastyryldy. Osyǵan baılanysty Qazaqstandaǵy qus fabrıkalarynyń barlyǵy derlik jumyrtqa jáne et baǵyttarymen qatar aınalysatynyn aıta ketý kerek. Bir baǵytta ǵana aınalysatyndar – qus sharýashylyǵynda sırek kezdesetin jaǵdaı.
Jyl basynda engizilgen tiri mal eksportyna tyıym salý saýdagerlerdiń qarsylyǵyn bildirgenmen, josparlanǵan nátıjege qol jetkizildi. Naqty dálel mynadaı: elimizde mal basy saqtaldy, ósti, et jáne et ónimderiniń baǵasy turaqtandy, otandyq et óńdeý kásiporyndarynyń júktemesi artty, sút ónimderi, et, et konservileri men shujyq óndirisi artty.
О́ndiristiń ósýine mal sharýashylyǵyna jasalyp jatqan memlekettik qoldaýdyń artýy da yqpal etti.
Sút ónimderi ımportyn almastyrý mindetteri aıasynda 2020 jyldyń 1-jartyjyldyǵynda Qazaqstanda jalpy 3 810 bas iri qara mal basy bar 6 iri taýarly sút fermasy paıdalanýǵa berildi. Jyl sońyna deıin taǵy osyndaı 16 fermany iske qosý josparlanyp otyr.
Jalpy, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Qazaqstanda jyl saıyn 25 ónerkásiptik taýarly sút fermasyn paıdalanýǵa berýdi josparlap otyr. 2019 jyly qýattylyǵy 40 myń tonna sútke jetetin 8 ónerkásiptik jáne 14 otbasylyq ferma iske qosyldy. Aldyńǵy jyldary tek 3 taýarly sút fermasy ǵana iske qosylǵan edi.