Tobyl óńirinde tamyzdyń sońyna qaraı bastalǵan jaımashýaq kúzdiń qarasur bultyna baryp sińip, kún raıy kúrt qubyldy.
Kúni boıy tolassyz jaýǵan jańbyr jıyrma kúnnen beri qyrda qyzý júrip jatqan qarbalas tirshilikti bir-aq kúnde toqtatty. Osylaısha, kombaın qańtarylyp, dıqan ańtarylyp qaldy. Jaýyn-shashynnyń neshe kúnge sozylary belgisiz. Alaıda oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasy kóldeneń jańbyrdyń kúzgi oraqqa kóp zııany tıe qoımaıtynyn, dıqandar alqaptaǵy astyqtyń 88%-yn jınap úlgergenin aıtyp otyr. Basqarma málimetinshe, oblys sharýashylyqtary búginge deıin 3,5 mln gektardyń bıdaıyn bastyryp alǵan. Bıdaı ár gektardan 10 sentnerden ónim berýde. Alqapta 550 myń gektardaı orylmaǵan astyq bar.
– Bıyl 4 mln 51 myń gektar alqapqa dán egildi. Oblysta oraq naýqany aıaqtalyp qaldy. Qazir eshbir aýdan naýqandy tolyq aıaqtadyq degen málimet bergen joq. Biraq sharýashylyqtardyń kóbi arpa, suly, bıdaı sııaqty dándi daqyl túrlerin jınap aldy. Qazir alqapta negizinen maıly daqyldar qalyp otyr. Oraq qarqyny o basta jaqsy edi. Táýligine 150-200 myń gektar alqaptyń astyǵy orylatyn. Qyrkúıektiń birinshi jartysy kún raıy ashyq boldy. Naýqannyń aıaqtalýyna osy sońǵy jaýyn kedergi bolyp tur. Sondyqtan soltústik aýdandarda jumys toqtap qaldy. Kún raıy ashylsa, dıqandar 2-3 kún ishinde alqapqa qaıta shyǵady, – dedi aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bólim basshysy Esimjan Baımaqanov.
Sala mamandarynyń aıtýynsha, Meńdiqara, Qarabalyq, Fedorov, Sarykól aýdandaryndaǵy irgeli sharýashylyqtardyń deni alqaptaǵy dándi shashaýsyz jınap alǵan. Bul aýdandarda topyraq qunarly. Kútimi jaqsy alqaptan joǵary ónim alýǵa bolady. Mysaly, sarykóldik dıqan Tursynbaı Sádýaqasov bıyl bir gektardan 22 sentnerge deıin ónim alyp otyr.
– Dándi daqyldy túgeldeı oryp aldyq. Maıly daqyl da eńserilip qaldy. Qysqy mal azyǵyn da erte qamdap aldyq. Endi zyǵyr ǵana qaldy. Ony kúzdiń qara sýyǵy bastalǵan soń orý kerek. Aýa raıynyń sýytýyn kútip otyrmyz, – dedi kánigi dıqan.
Sary bıdaıly Sarykól aýdanynyń dıqandary byltyr qýańshylyqqa qaramastan joǵarǵy ónimge qol jetkizip, alqaptyń ár gektarynan 14 sentnerden ónim alǵan. Bıyl 293 myń gektar alqapqa dán sińirdi. Onyń 345 myńyn bıdaı, 35 myńyn suly, 70 myń gektaryn maıly daqyl alyp jatyr. Topyraǵy qunarly, tabıǵaty jomart bul óńirde bıdaı bıyl da bitik shyqty. Bul óńirde eginshilikpen aınalysatyn 600-den astam jeke sharýashylyq bar. Búginge deıin dıqandar alqaptaǵy astyqtyń 80 paıyzyn qambaǵa quıyp aldy.
– Bıdaı ortasha eseppen bir gektardan 13 sentner túsim berdi. Bul kórsetkishti qazirgi esebimiz boıynsha aıtyp otyrmyn. Áli de oraq tımegen alqaptar bar. Olardy qossaq, túsim mólsheri ósýi de múmkin. Bári de aýa raıyna baılanysty. Búgin, mine, taǵy da jańbyr bastaldy. Búgin-erteń toqtaıtyn shyǵar. Odan soń astyq degdigenshe taǵy bir kún kútýge týra keledi. Osylaısha ýaqyttan utylýǵa týra kelip tur. Kún raıy endi 5-10 kúndeı ashyq bolyp tursa, kúzgi jıyn-terin naýqanyn tolyq aıaqtaımyz dep otyrmyz, – dedi aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń jetekshisi Qanat Sábıev.
Qostanaı oblysynyń sharýashylyq qurylymdary sońǵy jyldary naryqta joǵary suranysqa ıe ári qymbat maıly daqyldar kólemin ulǵaıtýǵa bet burǵan. Bıyl aımaqta 640,5 myń gektar maıly daqyl egildi. Bul ótken jylǵydan 130,4 myń gektarǵa artyq. Sala mamandarynyń sózine sensek, sońǵy 4 jyl ishinde alqaptardy ártaraptandyrý sheńberinde maıly daqyldar kólemi 289,1 myń gektarǵa ulǵaıtylǵan. Mysaly, Sarykól aýdanynyń dıqandary byltyr 50 myń gektarǵa maıly daqyl ekse, bıyl onyń kólemi 70 myń gektarǵa jetken. О́ıtkeni kúnbaǵys, raps, zyǵyr sııaqty maıly daqyl túrleriniń naryqtaǵy baǵasy bıdaıdan birneshe ese qymbat deıdi dıqandar.
Qostanaı oblysy