Basty baǵdarlamalardyń oryndalý qarqyny báseń

Halyqtyń basym kópshiligi aýdan, aýyldy jerlerde sho­ǵyr­­lanǵandyqtan, baǵdarlama­lar­dy meılinshe el ıgiligine ja­ratý da basty maqsat bolýy kerek. Biraq búginde Jambyl oblysynda jaǵdaı olaı bolmaı tur. Naqty aıtsaq, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵ­darlamasyn iske asyrý, «Eń­bek» baǵdarlamasynyń oryn­dalýy men memlekettik baǵ­dar­lamalar sheńberinde jańa jumys oryndaryn qurý má­selesi kenje qalýda. О́kinishke qaraı, óńirde turǵyndardy ju­mysqa ornalastyrý máselesi bo­ıynsha birqatar kemshilik oryn alǵan. Bir sózben aıt­qan­da, baǵdarlamalardyń oryn­dalý qarqyny báseń.

Jalpy, bıyl «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» memlekettik baǵ­darlamasy sheńberinde 831 jobaǵa 61,2 mlrd teńge bó­lingen. Alaıda jyldyń aıaq­talýy­na az ǵana ýaqyt qal­ǵany­na qaramastan, keıbir aýmaqta qolǵa alynǵan jumystar mardymsyz bolyp tur.

Oblystyq jumyspen qamtý­dy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Jorabek Baýbekovtiń aı­týyn­sha, óńir boıynsha baǵ­dar­lama aıasynda 15 894 adam ju­mysqa ornalasqan. Bú­gin­de jumys berýshiler tarapynan 18 179 jańa jumys orny qurylǵan.

«Jalpy, jańa jumys ornyn qurý boıynsha Taraz qa­la­sy men Jýaly aýdanynan basqa aýdandar jospardy artyǵymen oryndaǵan. Al Taraz qalasynda 1 792, Jýaly aýdanynda 22 jumys orny ashylmaǵan», deıdi basqarma basshysy. Sondaı-aq J.Baýbekov prokýratýra or­gandarynyń málimetinshe, ob­lysta atalǵan baǵdarlama aıa­synda 281 kemshilik anyq­tal­ǵanyn jetkizdi. Máselen, 43 kem­shilik ártúrli sebepterge baı­lanysty ketken bolsa, 204 kem­shilik jalǵan jumysqa ornalastyrý jáne 34 kemshilik memlekettik satyp alý tártibin buzý faktileri boıynsha oryn alyp otyr. Sonymen qatar baǵdarlama aıasynda jumys berýshilerdiń bos jumys oryndary jaıly málimetti bazaǵa engizýi de baıaý júrgizilýde. Bıylǵy jospar 5 664 vakansııa bolsa, búginde 3 872 ǵana vakansııa, ıaǵnı – 68,4 paıyzy ǵana toltyrylǵan. Bul bir ǵana «Jumyspen qamtý­dyń jol kartasy-2020» baǵ­dar­lamasyna qatysty emes. Mun­daı kemshilikter ózge baǵ­dar­lamada da bar.

Qazirgi kezde memleket tarapynan qaıtarymsyz grant alyp, árbir azamat ózin-ózi ju­myspen qamtýyna bolady. Bul árbir turǵynǵa berilgen múm­kindik. Biraq keıbir aýdan­dar sol múmkindiktiń ózin du­rys paıdalana almaı otyr. Eli­mizdegi eń irgeli «Eńbek» ba­ǵ­darlamasynyń ekinshi baǵy­ty aıasynda qaıtarymsyz grant alý­shylardyń ýaqtyly sa­lyq organdarynda tirke­lýin, bir­yńǵaı jıyntyq tólem­deri­niń tólenýin qamtamasyz etý óńirdegi qala, aýdan ákim­dik­terine tıesili jumys. Alaıda bul boıynsha jumystar Taraz qala­synda jáne Jambyl, Jýaly, Merki, Qordaı aýdan­darynda tıisti deńgeıde júrgi­zil­megen. Sonymen qatar «Eńbek» baǵdarlamasynyń ekinshi baǵyty aıasynda shaǵyn nesıe berý boıynsha jumystar da aýyldarda 63,4 paıyzǵa ǵana oryndalǵan. Oblystyq kórset­kishten Sarysý, Moıynqum, Merki jáne Talas aýdandary tó­men bolyp otyr. Taraz qa­la­­syn­da búginde 477 adam qaı­ta­ry­m­syz grant alǵan bolsa, sol grant alǵan azamattardyń 177-si salyq organdaryna tir­kel­­megen nemese biryńǵaı jıyn­tyq tólem tólemegen eken.

«Jumys oryndarynyń ın­te­grasııalyq kartaǵa engi­zilý jumystary da birqatar oblys­tyq basqarma tarapynan óz deńgeıinde júrgizilmeı otyr. Al qysqa merzimdi oqytý kýrsyn bitirgen azamattardyń tek 44,5 paıyzy ǵana jumysqa or­nalasqan», deıdi J.Baýbekov.

Rasynda da, elimizde atalǵan baǵdarlamalar qabyldanǵan kezde qarapaıym halyq aspan­ǵa bórkin atyp qýanǵan. «Eki qolǵa bir kúrek» tappaı júr­gender jumysqa ornalassa, qaı­tarymsyz nesıe alyp, óz kási­bin bastasa, memleket tara­py­nan berilip otyrǵan basqa da múmkindikterdi paıdala­nyp qalsa – turǵyndarǵa eń qajeti osy bolmaq. Biraq baǵdar­la­ma­lardyń báseń qarqyny, ke­tip jatqan kemshilikter, oryn alǵan olqylyqtar kóp­tiń kóńiline kúpti oı salatyny anyq. Aýyldy jerlerde qys­qamerzimdi oqytý kýrsyn bitirip kelip, alǵan sertıfı­ka­tyn saqtap otyrǵan qansha adam bar. Olarǵa memleket aqsha bólip otyr. Taraz qala­sy­nyń ózinde 53 turǵyn qys­qa­­mer­zimdi oqytý kýrsynan ót­keni­men, 3 adam ǵana jumys­qa or­na­las­qan. Qalǵan 50 adam­nyń jaıy belgisiz. Endi osy sa­laǵa jaýapty basshylar baǵdar­lamalardyń oryndalý ba­ry­syn qadaǵalap, nátıje shy­ǵarsa, óńirde jumyspen qamtý­dyń jańa kezeńi bastalatyn ba edi?!

Jambyl oblysy