Shyǵys Qazaqstan oblysynda 9 aıda 1287 jol-kólik apatynan 158 adam qaza taýyp, 1615-i túrli jaraqat alǵan
Jol – tirshilik kúretamyry. Jol sapaly bolmasa, júrgizýshiler apatqa jıi ushyrap, ólim qushyp jatatyny jasyryn emes. Bir ǵana mysal. Máselen, bıylǵy jyldyń on aıynda oblys kóleminde 1287 jol-kólik apatynan 158 adam qaza tapsa, 1615 jol qozǵalysyna qatysýshy ártúrli dárejedegi dene jaraqatyn aldy. Sóıtip, 2012 jylmen salystyrǵanda jol-kólik oqıǵasynyń sany 46,6 paıyzǵa jáne jaraqat alǵandar sany 49,6 paıyzǵa ósken. Qaza bolǵandar sany 11,2 paıyzǵa tómendegen. Jol-kólik apaty soǵystan qıyn bolyp otyr. Osyǵan oraı jol qozǵalysy qaýipsizdiginiń máselelerin bilý úshin biz, ShQO IID Ákimshilik polısııasy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary Dýlat Nursoltanovqa birneshe saýal qoıǵan edik.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda 9 aıda 1287 jol-kólik apatynan 158 adam qaza taýyp, 1615-i túrli jaraqat alǵan
Jol – tirshilik kúretamyry. Jol sapaly bolmasa, júrgizýshiler apatqa jıi ushyrap, ólim qushyp jatatyny jasyryn emes. Bir ǵana mysal. Máselen, bıylǵy jyldyń on aıynda oblys kóleminde 1287 jol-kólik apatynan 158 adam qaza tapsa, 1615 jol qozǵalysyna qatysýshy ártúrli dárejedegi dene jaraqatyn aldy. Sóıtip, 2012 jylmen salystyrǵanda jol-kólik oqıǵasynyń sany 46,6 paıyzǵa jáne jaraqat alǵandar sany 49,6 paıyzǵa ósken. Qaza bolǵandar sany 11,2 paıyzǵa tómendegen. Jol-kólik apaty soǵystan qıyn bolyp otyr. Osyǵan oraı jol qozǵalysy qaýipsizdiginiń máselelerin bilý úshin biz, ShQO IID Ákimshilik polısııasy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary Dýlat Nursoltanovqa birneshe saýal qoıǵan edik.
– Dýlat Qadesuly, jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin ne isteý kerek? Oblystyq ákimdik sizderge júzden astam jańa kólikter berdi, qajetti jabdyqtarmen qamtamasyz etti. Shyǵys Qazaqstan oblysynda 2012-2014 jyldarǵa jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń salalyq baǵdarlamasynyń júzege asyrylýynan nátıje bola ma?
– Jol-kólik apatynyń kóbeıip otyrǵany bárimizdi alańdatyp otyr. Elbasy Úkimet otyrysynda elimizdiń kúre joldarynda ólimniń kóbeıip ketkenine alańdaýshylyq bildirip, budan tez arada qorytyndy shyǵarýdy tapsyrdy. Biz qabyldanǵan baǵdarlamadan úmit kútip otyrmyz. Qala, tipti keıbir aýdandarda 13 baǵdarsham ornatylǵan jáne qajetti belgilermen jabdyqtalǵan. 57 baǵdarshamdyq nysan taımerli ólsheýishpen jabdyqtalǵan. 2013 jyly О́skemen, Semeı, Rıdder qalalary men Zyrıan, Glýbokoe, Katonqaraǵaı, Abaı, Kókpekti, Ulan aýdandarynda 33,8 shaqyrym kóshe boıynda jaryq berý júıeleri ornatyldy. Aǵymdaǵy jyly 9,5 shaqyrym kóshege qosa tartylmaq.
– Alysqa barmaı-aq, О́skemenniń ózin alaıyq. Osydan bir jyl buryn Táýelsizdik dańǵylynda eki birdeı áıeldi kólik qaǵyp, ekeýi de kóz jumdy. Onyń ústine júrginshiler ótpesinde adamdy qaǵyp ketý faktileri kúndelikti oryn alyp jatady. Osy oraıda qandaı is-sharalar qabyldandy?
– Júrginshilerdiń qatysýymen 520 jol-kólik oqıǵasy tirkelse, nátıjesinde 43 adam kóz jumdy, 518-i jaraqat aldy. Ár tórtinshi jaǵdaıda júrginshiniń kinási baıqalady. Jaıaý júrginshilerdiń qaýipsizdigi kúrdeli máselelerdiń biri bolýda. Kólik júrgizýshileri jol júrý erejelerin buzǵandyǵy úshin júrgizýshi kýáliginen aıyrylyp nemese aıyppul salynatyndyqtan jolda asa jaýapkershilikpen júrýi múmkin, al osy turǵyda jaıaý júrginshi óziniń joǵaltary az, ıaǵnı tek qana aıyppul tóleýmen shektelemin dep oılaıdy. Biraq ta, bul paıymdaýlary Jol júrý erejelerin saqtamaı jaıaý júrginshi ótkelinen emes joldyń kez kelgen jerinen qıyp ótken kezde jol-kólik oqıǵasyna urynyp jaraqat alyp, tipti qaza taýyp jatady.
Júrginshiler qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha baǵdarlama aıasynda birqatar is-sharalar uıymdastyryldy. О́skemen jáne Semeı qalalarynda 15000 metr trotýarlar jóndeýden ótedi, oǵan qosa bordıýrler aýystyrylady. Jyl basynan 4600 metr júrginshiler jasaǵyna ustaý qorshaýlary qaıta ornatylsa, 490 pogondyq metr quraıtyn júrginshiler qorshaýlary ornatyldy. 306 júrginshiler ótkelderi arnaıy jol belgilerimen jabdyqtalǵan. О́skemen qalasyndaǵy «45 dárihana», «Dıýımovochka», «Imperator», «Danıel» saýda úıleriniń mańaıynda jer asty ótkelderi salynady. Qazirgi tańda qarjylandyrý máseleleri qarastyrylýda.
«Quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý» baǵdarlamasy aıasynda atqarylǵan is-sharalar da az emes, sonyń biri mektepter men mektepke deıingi balalar mekemelerimen baılanys nyǵaıa tústi. Baǵdarlama aıasynda bıylǵy jyly qozǵalys jas ınspektorlarynyń oblystyq sleti ótkizildi.
Jol-kólik jaraqatynyń aldyn alýda oblys aýmaǵynda keń kólemde «Qaýipsiz jol», «Abaıla, balalar!», «Júrginshi» jáne t.b. is-sharalary júrgizilýde.
– Júrgizýshilerdiń Jol júrý erejelerin saqtamaǵandyqtan, joldyń qarsy jolaq baǵytyna shyǵýdyń, jyldamdyqty arttyrýdyń saldarynan avtokólik quraldary betpe-bet soqtyǵysyp jatady. Osy oraıda qańdaı jańa tehnologııalar engiziledi?
– Apattylyq deńgeıi joǵary 23 turǵyn beketterdiń 19-ynda turaqty jyldamdyq ólsheýish ornatyldy, onyń ekeýi «Avtodorııa» júıesi. Bireýi – О́skemen qalasynda Bajov kóshesiniń «Baqtar» avtobýs aıaldamasynan «Áýejaı» ýchaskesine deıin baqylaýǵa alsa, ekinshisi – Aqmer kenti – Ponton kópiri telimi boıynsha testileý tártibinde jumys isteýde.
Oblys ortalyǵy kóshe-jol júıesiniń 10 teliminde turaqtandyrylǵan júıeler ornatylǵan. Osyǵan qosymsha qarasha aıynan bastap 5 jol qozǵalysyn baqylaıtyn ıntellektýaldy júıe engiziledi. Olardyń ereksheligi, ishki ister organdarynyń basqarý ortalyǵy basqarmasynyń beınebaqylaý júıelerimen birigip jol qozǵalysy erejeleri buzýshylyǵyn tirkeý fýnksııalaryn atqarady. Júrgizýshilerdiń jyldamdyqty asyrý, «toqta» syzyǵynan ótip ketý, baǵdarshamnyń qyzyl shamyna ótý jáne t.b. buzýshylyqtaryn anyqtaıdy. Osy qural arqyly tirkelgen quqyq buzýshylyqtar boıynsha kólik ıesi nemese sol ýaqytta rýlde otyrǵan júrgizýshi (rastaıtyn qujat bolǵan jaǵdaıda) ákimshilik jaýapqa tartylady.
Jol qozǵalysy qaýipsizdigine qatysty másele oblystyq ishki ister departamentiniń bastyǵy Rashıd Jaqypovtyń kúndelikti baqylaýynda. Árbir oryn alǵan oqıǵalarǵa, ásirese, balalardyń jáne jolaýshylardy tasymaldaýmen aınalysatyn kólik quraldarynyń júrgizýshilerimen bolǵan oqıǵalarǵa qyzmettik tekserýler júrgiziledi. Osy jańa ádister arqyly júrgizýshiler tártipke shaqyrylady.
Ońdasyn ELÝBAI,
«Egemen Qazaqstan».
О́SKEMEN.