• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
08 Qarasha, 2013

Hamańnyń hamsasy

310 ret
kórsetildi

Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Hamıt Erǵalıev shyǵarmalarynyń bes tomy oqyrman qaýymǵa jol tartty.

 

Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Hamıt Erǵalıev shyǵarmalarynyń bes tomy oqyrman qaýymǵa jol tartty.

Alash jyrynyń alamat báıgesindegi alapat aqyn­dardyń bel ortasynan ózine tıesili orynyn oıyp turyp alǵan Hamańnyń abyzdyǵyna, shalqar oıly aıdyndylyǵyna bul kúnderde eshkim de shák keltire qoımasy anyq. Bul – ýaqyt enshisindegi baǵa, tarıh tarazysyndaǵy tańdaý hám talǵam. О́z dáýiriniń óresinen ójet sóılegen, aıtaryn búgejektemeı aıta bilgen, qashanda shynaıy da shyn syryn tolǵaǵan arqaly aqynnyń óleń-jyrlary men dastan-tolǵaýlary keler urpaq aldynda da óz baǵasyn, qadir-qasıetin joǵaltpaq emes. Hamıt Erǵalıev poezııasy ýaqyt synynan ótip úlgerip, bolashaqqa bet alǵan baıandy kerýen ekendigin ádebıet bilgirleri de aıǵaqtap aıtyp otyr. Osy arada Oral qalasynda sonaý 1935 jyly jas shaıyr Hamıttyń bir top óleńderine jyly lebiz bildirip jolyn ashqan, 1947 jyly Almatyda «Áke syry» poemasyn qoljazbasynan oqyp, sol týyndynyń jarqyn talaıyn boljaǵan, al 1952 jyly «Bizdiń aýyldyń qyzy» dastany týraly arnaıy maqala jazyp, aq tileýin aıtqan, sóıtip, poezııa qyranynyń tomaǵasyn sypyrǵan jyr qudireti Qasym Amanjolovtyń áýlıeligine taǵy bir tánti bolmasqa áddimiz joq.

Búginde Hamıt Erǵalıevtaı dastanshyl, tolǵaýshyl, halyqtyq dástúrdegi jyraý aqyny bolmasa, qazaq poezııa­sy tolyq kelbetimen kórine almas edi desek, ol da ras. Hamańnyń «órtke tıgen daýyldaı» ór de ójet minezin, teńizge laıyq tebirenisterin, taý tulǵaly tazalyǵyn, taǵy basqa tabıǵı darynǵa tán danyshpan daralyqtaryn kóbirek saǵynatynymyz da ras. Sondaıda Hamańnyń shınelinen shyqqan Iran-Ǵaıyp, Rafael Nııazbek tárizdi aqyndar Almatyny qaq jaryp aqqan Esentaı ózeni boıyndaǵy Hamıt Erǵalı jaǵalaýyn tolǵana kezip, jan sabatyn taýyp, orman oılarǵa beriler edi.

Hamań óz dáýiriniń, zamananyń shynshyl sýretin órnektegen órshil aqyn. Keler urpaqqa sol kerek. Keler urpaqqa Hamańnyń uly dastany «Qurmanǵazysy», tórttaǵandary, sonetteri, «Kúı-dastan», «Ańyz-Ata» poe­malary, táýelsiz el rýhyn tanytqan «Jedel tolǵaýy» men «Sher tolǵaýy» kerek. Munyń ózi Hamıt Erǵalıevtyń týǵan halqymen birge jasaı beretin taǵdyrly talant ekenin shegelep ańǵartady. О́ıtkeni, Hamańnyń ózi jyrlaǵandaı, qashan bolsyn, «Shyn aqynnyń shyraǵdany mazdaıdy».

Olaı bolsa, jaqynda «Qazyǵurt» baspasynan Máde­nıet jáne aqparat mınıstrliginiń arnaıy baǵdar­lamasymen jaryq kór­gen Hamıt Erǵalıevtyń kóptomdyq shyǵarmalar jınaǵynyń bes kitaby jyrsúıer qaýymǵa laıyqty tartý bolǵany kúmánsiz. Almatyda osy aqjoltaı ári salıqaly basylymnyń tusaýkeseri ótkizildi. Akademık Zeınolla Qabdolovtyń zaıyby Sáýle apaı bastap, Hamańmen dostas bolǵan Sapabek Ásip­uly, Ǵabbas Qabyshuly, Tólepbergen Tobaǵabyl, Murat Áýezov, Berik Shahan­uly, Smaǵul Elýbaı sııaqty qarymdy qalamgerler qostap, Hamańnan tálim alǵan Temirhan Medetbek, Rafael Nııazbek, Iran-Ǵaıyp sııaqty aqyndar quptap, abyz aqyndy saǵynysh sazyna bóledi, ǵıbratty estelikter besiginde terbetti. Aqynnyń balalary Murat pen Gúljan tusaýkeser rásimine jınalǵan qaýymǵa, bes tomdyqty shyǵarýshylar tarapyna alǵys-raqmetterin aıtty. Hamańnyń kóktemdeı kórikti, jazdaı jarqyn, kúzdeı dana bes taraý, bes tomdyq hamsasy kóz súıindirip, kóńilderge qýanysh uıalatty.

Qorǵanbek AMANJOL,

«Egemen Qazaqstan».

ALMATY.

______________

Sýretti túsirgen

Iýrıı BEKKER.