Qundy málimetterge negizdelgen baıandama qashanda kópshilik yqylasyn týdyrady. Biz osyǵan Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda kýá boldyq. Munda “Jańarǵan Reseı jáne AQSh maqsattary” atty Senchýrı qory esebiniń avtory, “Kıssındjer Assoshıeıts” qorynyń bas dırektory Tomas E.Grem akademııa tyńdaýshylary men ustazdary aldynda baıandama jasady.
Ulttyq qaýipsizdik keńesiniń Reseı jónindegi burynǵy bas dırektory baıandama aýanyn úsh máselege arnady. Atap aıtqanda, qazirgi álemde oryn alyp otyrǵan jaǵdaı, AQSh-tyń syrtqy saıasatyndaǵy basymdyqtar jáne Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy turaqtandyrý. Keńes Odaǵy qulaǵannan keıin álem bir silkinip aldy, deıdi ǵalym. AQSh ta óziniń agressııasyn azaıtyp, naqty qaýiptermen kúresýge kóńil aýdardy. Iаǵnı, terrorızmmen kúres, jappaı-qyryp joıatyn qarýdy taratpaý jáne ózge de máseleler.
Aýǵanstandaǵy jaǵdaıǵa baılanysty sózinde ǵalym AQSh-tyń áskerı taktıkasyndaǵy ózgerister “Ál-Kaıdamen” soǵysta aıtarlyqtaı tabys ákelýde ekendigimen bólisti. Onyń paıymynsha, munda demokratııa aýyly áli de alys. Tipti bul jóninde AQSh prezıdenti Barak Obama da áli bir aýyz sóz aıtpapty. Ǵalym, sonymen qatar, alyp kórshimiz Qytaıǵa qatysty suraqqa jaýabynda munda ekonomıka ashyq júrgizilgenimen, saıasat jabyq esik jaǵdaıynda qalyp otyrǵandyǵyna nazar aýdarta kelip, AQSh barlyǵyn ashyq jasap otyrǵandyqtan da órkendeý órisine beıim ekendigin alǵa tartty. Áıtse de ol geosaıası ornalasýymen Qytaı yqpalynyń artyp kele jatqandyǵyn da moıyndaıdy. Sonymen qatar, aımaqtaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etýde UQShU-dan góri ShYU-ny durys sanaıtyndyǵyn da jasyrmady.
Qyrǵyzstandaǵy oryn alǵan saıası daǵdarysqa qatysty sózinde Tomas E.Grem mundaǵy jaǵdaıdyń turaqtanýy áli eki-úsh aptaǵa sozylaryn ortaǵa saldy. Qazir jańa ókimet jasaqtalýda. Kórshilerimizdegi oryn alǵan keleńsizdikterge bergen baǵasynda ǵalym onyń osydan on jyl buryn bastalǵan toptyq tartystarǵa baılanystylyǵymen túsindirdi. Burynǵy prezıdent Q.Bakıevtiń úshinshi jaq áreketi týraly sózine oraı “Men onda úshinshi qoldy kórip turǵanym joq”, dep jaýap berdi. AQSh-tyń osy elge degen kózqarasyna qatysty suraqqa ondaǵy jaǵdaı qazirgi kezde túsiniksiz jaǵdaıda qalyp otyr deı kelip, bul másele qyrǵyzdardyń ózderi men kórshileriniń máselesi ekendigin alǵa tartty. Eger jaǵdaı tipti ýshyǵyp bara jatsa, dedi sheshen, onda jahandyq derjavalar sanalatyn Reseı jáne Qytaımen osy máselede halyqaralyq kómek kórsetý jóninde keńesýge bolar edi degen raı tanytty.
Osylaısha, biraz máselelerdi qamtyǵan lektor Tomas E.Grem tyńdaýshylar men ustazdardyń kóptegen suraqtaryna jaýap berdi. Sońynan ǵalymǵa estelik retinde “Altyn adam” músini tartý etildi.
Asqar TURAPBAIULY.