Jańa eńbekter jaryq kórdi

Ǵalymnyń «Qazaq tilindegi sózjasamdyq uıa máselesiniń teo­r­ııalyq sıpaty» atty mono­grafııalyq eńbegi men «Tórt­tildik taqyryptyq tilde­sim» dep atalatyn oqý quraly jıynǵa qatysqan Almaty joǵary oqý oryndarynyń ǵalymdary men ádisker-oqytýshylardyń tarapynan joǵary baǵalandy.

Sózjasamnyń jalpy teorııa­lyq máseleleri, onyń ishinde sóz­jasamdyq uıanyń kókeıkes­ti máseleleri jan-jaqty zertte­lip, onyń tereń ǵylymı negizin qala­ǵan «Sózjasamnyń jalpy teorııalyq máseleleri», «Qazaq tilindegi sózjasamdyq uıa prob­lemalarynyń ǵylymı-teo­rııalyq negizderi», «Sózjasam­dyq uıanyń paradıgmatıkalyq qatystaǵy birligi men satylary» jáne «Sózjasamdyq uıanyń sıntagmatıkalyq qatystaǵy kúrdeli birlikteri» sııaqty mono­grafııalyq eńbektermen qatar, otyzdan astam ǵylymı maqala ja­rııalaǵan ǵalymnyń jańa eń­begine de ǵylymı orta óz rıza­shylyǵyn bildirdi.

Sózjasam boıynsha jazyl­ǵan teorııalyq eńbekter tara­ly­mynyń azdyǵy men qoljetim­dilik deńgeıiniń tómen­digi sóz­jasamnyń jańa baǵyt­taǵy zertteýlerimen tanysý qıyn­shylyǵyn týdyryp otyr­ǵan­dyǵyna baılanysty, sózja­sam­dyq uıa máselesiniń qazaq jáne orys til bilimderinde zert­telýi, sózjasamdyq uıanyń anyq­tamasyn aıqyndaýǵa arnalǵan alǵy sharttar, sózjasam uıasynyń maǵynasy, sózjasamdyq uıadaǵy týyndy sózder men týyndy túbir­ler, uıadaǵy sózjasamdyq jur­naq týraly sózjasamdyq uıa máselesiniń teorııalyq sıpaty men sózjasamdyq uıanyń qura­myn­daǵy sózjasamdyq birlikter jaıly jazylǵan eńbekter jarııa­lanǵan monografııada jan-jaq­ty qarastyrylyp, «Qazaq tili­niń sózjasamy» pániniń baǵ­dar­lamasyna beıimdelip berilgendigi óte oryndy ekeni aıtyldy. Búgin­gi tańda ǵalymnyń jetek­shi­ligi­men «Sózjasamdyq sózdik jasaý­dyń teorııasy men praktıkasy (qazaq tili materıaly negizinde)» atty ǵylymı joba qolǵa alynyp, kóp tomdyq sózjasamdyq sózdik túzý jumysy júrgizilip jatqany da tilge tıek etildi.

Qazirgi Abylaıhan atyn­daǵy Halyqaralyq qatynas­tar jáne álem tilderi ýnıver­sı­te­ti­­niń nemis tili fakýlteti­niń túlegi – akademık K.Qur­­man­álıev tilshi-ǵalym ǵana emes, eli­miz­diń joǵary oqý oryn­dary­nyń qazaq bólimi stýdent­teri úshin shetel tilin oqyp úıre­nýge arnalǵan ǵylymı-ádis­te­me­lik oqý-quraldardyń, meto­dı­kalyq nusqaýlyqtar, kóp tildi tildeskishter men tilashar­lar, qos tildi sózdikter jasaý­ǵa shet tilin meńgergen profes­sor-oqytý­shylar quramyn jumyl­dy­ryp, tabysty nátıjelerge qol jetkizip kele jatqan belgili ádisker-ǵalym ekenin ǵylymı jurtshylyq jaqsy biledi.

Qazirgi kezde onyń jetek­shili­gimen qurylǵan ǵalymdar toby «Shetel tilderin qazaq bólimi stý­dentterine kommýnıkatıvti ádis arqyly oqytýdyń teorııa­sy men praktıkasy» atty ǵyly­mı joba boıynsha zertteý­ler júr­gizilýde. Osy joba­nyń aıa­synda alǵashqy qory­tyn­­dy­lar negizinde jarııalanyp otyr­ǵan oqý quralynda qazaq-orys-nemis-aǵylshyn til­derinde kúndelikti qarym-qa­ty­nas jasaýǵa qatysty taqy­ryp­­tarmen qatar negizinen stý­dent­terdiń ómirimen baılanysty ta­qyryptar berilgen. Ár taqy­ryptyń mánin ashatyn jıi qoldanystaǵy sózder toptamasy til úırenýshilerdiń sózdik qoryn mo­laıtýǵa múmkindik beredi. Eń­bektiń tanystyrylymynda sóz alǵan ádisker-ǵalymdar bul eńbektiń «Úsh tuǵyrly til» baǵ­dar­lamasyn iske asyrýda da óz úlesin qosatynyna senimderin bildirdi.

Is-sharany qorytyndylaǵan Qaınar akademııasynyń prezı­denti, belgili ǵalym Erenǵaıyp Omarov joǵary oqý oryndary fılologııa fakýltetiniń stý­dentteri úshin búgingi tanys­ty­ryl­ǵan qos eńbektiń de qajet­tili­gi mol ekenin aıta kelip: «Qazaq tiliniń mártebesi jaıly, qazaq tiliniń qoldaný aıa­syn ke­ńeıt­ý, latyn qarpine kóshý, Ter­mı­no­logııa ınstıtýtyn qurý, halyqaralyq termınder, elimizdegi kóp tildilik týraly keleli máseleler kóterip, ǵy­ly­mı jıyndarda, buqaralyq aq­parat quraldarynda tyń ıdeıa­lar usynyp, qoǵamdyq qaı­rat­kerligin tanytyp júrgen akademık Kárimbek Qurmanálıevtiń elin, jerin, tilin súıgen til janashyrlaryna týǵan tildi tuǵyryna qondyrýda, memlekettik til már­te­besindegi deńgeıin qamta­m­syz etýde sózben emes, ispen qol­daýymyz kerek degen ózindik usta­nymyn usynylyp otyr­ǵan osy eki eńbegi arqyly-aq dáleldep otyrǵanyn aıtqym keledi», dedi.

Kezdesý sońynda ǵalym stý­dent­ter úshin Qaınar akade­mııa­synyń kitaphanasynyń qoryna qos kitaptyń júz danasyn syı­lyq retinde usyndy.

Altynshash Arystanbekqyzy,

Qaınar akademııasynyń professory, PhD doktory