Áli esinde... Ol jyldary mektep bitirgen balalardyń joǵary bilim alýǵa, alysqa sapar shegip, el kórip, jer tanýǵa degen qushtarlyqtary erekshe edi. Tipti, sol 1970 jyldardyń jazynda arman qýyp, baqytyn izdep shyqqan keı jigitter temirjol vokzalyna sol sátte kep toqtaǵan poıyzǵa kóp oılanbastan mine salyp, alyp eldiń túkpir-túkpirine attanyp kete baratyn.
Úzdik oqyǵany úshin mektepten alǵan «altynyn» arqalap, Serikbaıdyń sondaı shubatylǵan poıyzdyń birimen Máskeýge jetip, geolog mamandyǵy boıynsha joǵary oqý ornyna túskenin estigen ákesi kóp uzamaı bireýden sálem aıtyp jiberipti. «Taý-tas pen qumdy kezip,
Áli esinde... Ol jyldary mektep bitirgen balalardyń joǵary bilim alýǵa, alysqa sapar shegip, el kórip, jer tanýǵa degen qushtarlyqtary erekshe edi. Tipti, sol 1970 jyldardyń jazynda arman qýyp, baqytyn izdep shyqqan keı jigitter temirjol vokzalyna sol sátte kep toqtaǵan poıyzǵa kóp oılanbastan mine salyp, alyp eldiń túkpir-túkpirine attanyp kete baratyn.
Úzdik oqyǵany úshin mektepten alǵan «altynyn» arqalap, Serikbaıdyń sondaı shubatylǵan poıyzdyń birimen Máskeýge jetip, geolog mamandyǵy boıynsha joǵary oqý ornyna túskenin estigen ákesi kóp uzamaı bireýden sálem aıtyp jiberipti. «Taý-tas pen qumdy kezip,úı betin jyldap kórmeı ketetin ondaı mamandyqty bes jyl oqyp áýre bolmaı-aq qoısyn, odan da aýylǵa kelse Otyrardyń otty dalasyn barlap júrgen sondaı bir ekspedısııaǵa dıplomsyz-aq basshy etip qoıa salamyn», depti ákesi Sádýaqas. Ol kezde shynynda geologııa salasy, jer qoınaýyn zertteý tek ózge jurtqa ǵana tán jumys sııaqty edi.
Sodan Serikbaı oqýyn tastap aýylyna qaıtty. Elge kelgen soń qarashańyraq – QazMÝ-ge ekonomıst mamandyǵy boıynsha oqýǵa tústi. El bolashaǵynyń baıandy bolýy, tabysynyń artyp, kóshiniń túzý bolýy osy ekonomısterdiń qolynda. Ekonomıst úlken sharýashylyq, úlken mekemeni bylaı qoıǵanda, ár otbasyǵa kerek mamandyq. О́mir boıy Jambyl, Túrkistandaǵy ýnıversıtetterde oqytýshylyq, osy oqý oryndarynda basshylyq qyzmet atqaryp, ekonomıst mamandardy daıyndaǵan Serikbaı Sádýaqasulynyń jetekshilik etýimen 2 kandıdattyq, 1 magıstrlik dıssertasııa qorǵalypty.
– Qazaqstanda qazir jyl saıyn ekonomıst mamandyǵyna 350 orynǵa memlekettik grant bólinedi, – deıdi bizben áńgimesinde Serikbaı Sádýaqasuly. – Mektepti altyn medalǵa bitirip kelgenderdiń ózine bul granttar jetispeı, bir orynǵa 10-12 baladan talasyp jatady. Elimizde 150-ge jýyq joǵary oqý orny bar bolsa, sonyń 144-inde ekonomıst mamandyqtary daıyndalady eken. Áıtse de, osylardyń bári myqty mamandar daıyndap jatyr dep aıta almaısyń. Menińshe, muny da bir tártipke keltirý qajet. Qazir Nazarbaev Ýnıversıtetinde osy sala boıynsha myqty mamandar daıarlanýda. Túrkistandaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti jyl saıyn qanshama balalardy shetelge jiberip, magıstratýrada oqytyp jatyr. «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha elimizde myqty ekonomısterdiń shoǵyry paıda boldy. Biraq, el áli de ekonomıkanyń ne ekenin túsinbeı jatyr. Myqty el bolý úshin eń aldymen myqty esep kerek.
Serikbaı Sádýaqasuly quny 6 mıllıon teńge turatyn «Shaǵyn jáne bir salaly qalalardy damytýdyń áleýmettik-ekonomıkalyq negizgi baǵyttaryn ázirleý» atty jobanyń oryndaýshysy.
– «Ońtústikte oblystyq mańyzy bar – 3, aýdandyq mańyzy bar 4 qala ornalasqan, – deıdi ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Halyqaralyq ekonomıkalyq Eýrazııa akademııasynyń tolyq múshesi, Reseı Jaratylystaný akademııasynyń akademıgi S.Ydyrysov. – Osy 7 qalanyń ishinen tek qana Kentaý qalasy ǵana monoqalalardy damytýdyń baǵdarlamasyna engen. Al, Túrkistan qalasy bul baǵdarlama tiziminde joq. Aıta ketetin bir másele, Qazaqstanda shaǵyn jáne monoqalalardy ártúrli ekonomıkalyq jáne áleýmettik jaǵdaılaryna baılanysty jikteýdiń ǵylymı negizderi jasalmaǵan. Sondyqtan tek qana halyq pen óndiris salalarynyń sanymen, olardyń jalpy ónimdegi úles salmaǵymen ǵana anyqtalǵan. Bul ádisteme sheteldiq ǵylymı-zertteýlerdiń nátıjelerine sáıkes kelmeıdi.
Mysaly, qazirgi kezde Túrkistan qalasyn áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyna baılanysty qarastyrsaq, onyń halqynyń sany men óndiristiń úles salmaǵymen eseptegende muny monoqalanyń qataryna qossa da bolady, sebebi – tek qalanyń ózin alsaq, deldaldyq satý men satyp alý (bazar) salasynan basqa jumys istep turǵan óndiris oshaqtary óte az. Menińshe, shaǵyn qalalardy kúızelisti jaǵdaıdan shyǵarý úshin ınnovasııalyq júıeni qurýdyń ortalyq jáne aımaqtyq bılik kómegimen júzege asyrylatyn, ekonomıkalyq qoldaý kórsetýdiń jan-jaqty sharalaryn qarastyratyn maqsatty keshendik baǵdarlama jasalýy qajet. Mundaı baǵdarlamada olardyń árqaısysynyń jaýapkershiligi men ózara qarym-qatynas jasaý qaǵıdattary naqty anyqtalýy tıis.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.