О́skemen óńirinde áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikter baǵasynyń óskeni baıqalǵan. Atap aıtsaq, un, qant, jumyrtqa, kúnbaǵys maıy qymbattaǵan. Sondaı-aq taýyq etiniń baǵasy da joǵary.
– Úıdiń janyndaǵy dúkenge bir kirip-shyqqannyń ózinde keminde 5 myń teńge jumsaısyń. Sondaǵy alatynyń kúndelikti tutynatyn azyq-túlik – nan, jumyrtqa, kúnbaǵys maıy. Iriktelgen kesek jumyrtqany 430 teńgege aldym. Baǵa qaıda ketip barady, – deıdi óskemendik zeınetker Bıkamal Quralova.
Baǵa baǵynbaı barady. Máseleniń anyq-qanyǵyna kóz jetkizý úshin О́skemen qalalyq kásipkerlik jáne aýylsharýashylyq, veterınarııa bólimine habarlasqanbyz. Olardyń aıtýynsha, áleýmettik mańyzy bar ónimderdiń baǵasyna únemi monıtorıng jasalyp otyrady. Atalǵan bólim mamandary usaq-túıek dúńgirshekterden bastap iri saýda oryndaryndaǵy baǵanyń bárin nazarynda ustaıdy. Eger de turǵyndar tarapynan qandaı da narazylyq týyndaıtyn bolsa, quzyrly organdarmen birlesip jumys isteıdi. Al baǵany nazarda ustaý úshin jasalatyn monıtorıng jumystaryna qala jurtshylyǵy erikti túrde qatysa alady. Baǵany baqylaý jumystary kezinde arnaıy mamandar áleýmettik mańyzdy degen azyq-túlikterdiń baǵasyn túrtip alyp otyrady. Eger baǵada ósim baıqalsa, kóterý sebebi anyqtalady.
– Qazirgi ýaqytta jumyrtqa baǵasy qymbattaǵan. Birinshi surypty jumyrtqa áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikke jatady. Baǵasynyń ósý sebebin aıtar bolsam, qus fabrıkalarynda epızootııalyq keri jaǵdaılarǵa baılanysty aıtarlyqtaı shyǵyndar boldy. Taýyqtardyń sany azaıyp, dezınfeksııalyq zattar satyp alyndy. Vaksınalar da arzan emes. Odan basqa qustardyń azyǵy da birshama qymbattaǵan, – dep túsindirdi О́skemen qalalyq kásipkerlik jáne aýylsharýashylyq, veterınarııa bóliminiń basshysy Gasan Turǵanbaev.
Bólim basshysynyń aıtýynsha, ósimdik maıyna degen baǵanyń ósýi de negizgi shıkizattyń qymbattaýymen baılanysty. Maıly dándi daqyldar egýmen aınalysatyn sharýa qojalyqtary shekildeýik tuqymynyń qymbattaýyn alǵa tartqan.
Un baǵasynyń ósý sebebi de osyǵan uqsas. Jyl basynda un tartý kásiporyndarynda birinshi surypty unnyń kılosy 110 teńgeniń mańaıynda bolatyn. Alaıda sáýirden bastap jeke sharýa qojalyqtary bıdaıdy qymbatqa sata bastaǵan. Iаǵnı tonnasy 68 myń teńgeden 85 myń teńgege deıin ósken. Sóıtip, un tartýshylar da kılosyn 125 teńgege kótergen. Qazirgi ýaqytta un baǵasy osymen turaqtalǵan. Al qant baǵasynyń qymbattaýynyń sebebi – shıkizattyń kóbi shetelden ákelinetini. Saıyp kelgende shıkizat baǵasynyń qymbattaýy dúken sórelerinde turǵan ónimderdiń baǵasyna áser etedi. Mamandardyń aıtýynsha, dál qazirgi ýaqytta baǵa turaqtady.
Turǵyndar úshin óńirlik turaqtandyrý qorynyń qoımalarynda da qor jetkilikti. Sońǵy málimetke súıensek, qorda 2 400 tonna kartop, 1 300 tonna qyryqqabat, 800 tonna sábiz jáne 1 200 tonna pııaz saqtalǵan. Turaqtandyrý qorynyń ónimderi qarashanyń birinen bastap kelesi jyldyń mamyryna deıin saýdada bolady.
Jemis, kókónis ónimderi qazannyń sońyna qaraı tolyq kólemde jetkiziledi. Jyl basynda Túrkistan oblysynan 95 tonna qyryqqabat pen 2 200 tonna birinshi surypty un satyp alyndy. Sońǵysy áleýmettik nan óndirýshilerge ústemesiz saýdalanýda. Búginde bul unnyń 34,7 paıyzy satyldy. Qorda áli 1 436 tonnasy bar.
Áleýmettik sórelerde sondaı-aq 3 paıyz ústememen 185 teńgeden 100 tonna makaron ónimderi satylyp jatyr. Qazirgi ýaqytta 67 paıyzdan astamy satylyp qoıdy. О́skemen qalasy boıynsha – 52,28 tonna, Semeı qalasy boıynsha – 14,68 tonna.
Sonymen qatar turaqtandyrý qoryndaǵy 408 tonna kúrishtiń 157 tonnasy 255 teńgeden satylyp jatyr. Ishki naryqty turaqtandyrý úshin «Vostok sahar» jáne «Aq suńqar» JShS qoımalaryna ótken jyldyń basynda 680 tonnadan astam qant jetkizilgen. Onyń 639 tonnasy satylyp, 40 tonnadan astam qant qaldy.
Bıyl óńirlik komıssııa qaraqumyq jarmasyn satyp alý týraly da sheshim qabyldady. Sebebi ótken jylǵy satyp alynǵan ónimniń barlyǵy satylyp ketti.
Shyǵys Qazaqstan oblysy