Qazaqstandyqtardyń 40% -dan astam jınaq aqshasy BJZQ-nyń zeınetaqy aktıvterindegi ınvestısııalyq kirister esebinen qamtamasyz etilgen.
Aǵymdaǵy jyldyń 1 qazanyna qaraı qazaqstandyqtardyń BJZQ-daǵy jınaqtalǵan zeınetaqy qarajaty ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 20,1% -ǵa ulǵaıyp, 12,5 trln teńgeni qurady. Budan bir jyl buryn ol 10,4 trln bolatyn.
Jınaqtyń ósýi depozıtterdiń barlyq túrleri boıynsha baıqalady. Negizgi soma dástúrli túrde mindetti zeınetaqy jarnalary (OPV) esebinen qalyptasty jáne 12,2 trln teńgeni qurady nemese jınaqtalǵan qarajattyń 97,6% qurady, jyldyq ósim 19,9% qurady.
Mindetti kásibı zeınetaqy jarnalary boıynsha zeınetaqy jınaqtarynyń mólsheri (OPPV) bir jyl ishinde 29,3% ósip, 302 mlrd teńgege jetti (2,4%). Sonymen birge erikti zeınetaqy jarnalary boıynsha zeınetaqy jınaqtarynyń mólsheri (JZQ) bir jyl ishinde 12% -ǵa ósip, 2,1 mlrd.teńgeden asty. Erikti jarnalardyń jınaqtalýy sońǵy bes jylda orta eseppen jylyna 5,8% ósýde.
Jalpy, halyqtyń zeınetaqy jınaqtarynyń mólsheri zeınetaqy jarnalary, sondaı-aq salymshylardyń shottaryna eseptelgen ınvestısııalyq kirister esebinen qalyptasady. Aǵymdaǵy jyldyń toǵyz aıynda salymshylardyń shotyna jalpy somasy 775,7 mlrd.teńge zeınetaqy jarnalary tústi, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen (714,1 mlrd teńge) salystyrǵanda 8,6% artyq.
Eseptelgen ınvestısııalyq kiris bir jyl ishinde eki eseden astam ósip, shamamen 1,1 trln teńgege jetti. Iаǵnı, salymshynyń esepshotyna salynǵan ár teńge úshin shamamen 1,5 teńge kiris eseptelgen.
Qazaqstanda 1998 jyly jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi engizilgen kúnnen bastap 2020 jyldyń 1 qazanyna deıin taza ınvestısııalyq kiris 5,4 trln teńgeden asty, bul zeınetaqy jınaqtarynyń jalpy kóleminiń 40% -dan astamyn quraıdy.
Eske sala keteıik, Qazaqstanda JJ qurý kezinde 40 jyl ishinde jınaqtalǵan salymdar salymshynyń zeınetaqy shotyndaǵy jalpy somanyń shamamen 70-80% quraıdy dep boljanǵan bolatyn. Kórip otyrǵanyńyzdaı, bul kórsetkish áli de qol jetimdi
Ulttyq Banktiń BJZQ aktıvteriniń senimdi basqarýshysy retindegi ınvestısııalyq qyzmetiniń nátıjesinde, sondaı-aq sheteldik valıýta baǵamdarynyń qubylmalylyǵyna jáne qarjy quraldarynyń naryqtyq qunynyń ózgerýine baılanysty eseptelgen ınvestısııalyq kiristiń mólsheri 2020 jylǵy qańtar-qyrkúıekte 1,1 trln teńgeni qurady - 586,6 mlrd.teńgege ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda (525,2 mlrd teńge).
BJZQ ınvestısııalyq kirisiniń qurylymyndaǵy negizgi úlesti baǵaly qaǵazdar boıynsha syıaqy túrindegi kirister, onyń ishinde ornalastyrylǵan depozıtter men keri REPO operasııalary boıynsha kirister quraıdy (55,1%, nemese 612,3 mlrd teńge), sondaı-aq sheteldik valıýtany qaıta baǵalaýdan túsken kirister ( 32,8%, nemese 364,8 mlrd teńge).
Jalpy, 2020 jylǵy 1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha BJZQ salymshylary úshin sońǵy 12 aıdaǵy zeınetaqy aktıvteriniń kiristiligi (2019 jyldyń qazanynan 2020 jyldyń qyrkúıegine deıin) 11,38% qurady, ınflıasııa 7%. Osylaısha, sońǵy 12 aıda BJZQ zeınetaqy aktıvteriniń naqty kirisi 4,38% -dy qurady.
Eger uzaq merzimderdi qarastyratyn bolsaq, onda Qazaqstan Ulttyq Banki aktıvterdi basqarý kezinde 2014 jyldan bastap 2020 jyldyń 1 qazanyna deıin kiristilik 86,3% qurady, ınflıasııa deńgeıi 65,1%. Zeınetaqy aktıvteriniń naqty kirisi 21,2% -dan asty.
Elde 1998 jyly jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi engizilgen kúnnen bastap 2020 jyldyń 1 qazanyna deıin jalpy ınvestısııalyq kiristilik 595,23% qurady, ınflıasııa 482,22% qurady.
Osylaısha, zeınetaqy aktıvteriniń naqty kirisi 2020 jyldyń 1 qazanyndaǵy barlyq kezeń boıynsha 113,01% -dy qurady.
Jalpy, BJZQ zeınetaqy aktıvteriniń joǵary oń kirisi ınvestısııalyq portfeldi saýatty basqarýmen qamtamasyz etiledi. Osy faktordy eskere otyryp, halyqtyń zeınetaqy jınaqtarynyń jalpy kólemindegi ınvestısııalyq kiristiń úlesi mezgil-mezgil artyp otyrady.
Zeınetaqy aktıvteri naryqtyq sharttarda ár túrli qazaqstandyq jáne sheteldik qarjy quraldaryna ınvestısııalanady. Zeınetaqy aktıvterin basqarý tıimdiligin arttyrý jáne sonyń saldarynan uzaq merzimdi perspektıvada zeınetaqy jınaqtarynyń kiristiligin arttyrý úshin BJZQ ınvestısııalyq portfeli kezeń-kezeńimen ártaraptandyrylyp otyrady. Sonymen, eger 2019 jyldyń qyrkúıek aıynyń sońynda BJZQ-nyń ınvestısııalyq portfelindegi memlekettik baǵaly qaǵazdardyń (MBQ) úlesi 37,7% nemese 3,9 trln teńgeni qurasa, bıyl olardyń úlesi 44,4% nemese 5,6 trln teńge.
Sonymen birge, sheteldik bankterdegi depozıtter (2019 jyly 2,7% -dan 2020 jyly 4,9% -ǵa deıin) jáne halyqaralyq qarjy uıymdarynyń baǵaly qaǵazdary (2,9% -dan 3,4% -ǵa deıin) úlesiniń ulǵaıýy baıqalady.
Sonymen qatar, zeınetaqy aktıvterin ártaraptandyrý jáne tabystylyǵyn arttyrý boıynsha júrgizilip jatqan jumys sheńberinde 2019 jyldan bastap valıýta portfeliniń bir bóligin sheteldik basqarýshy kompanııalarǵa kezeń-kezeńimen berý prosesi bastaldy. Aǵymdaǵy jyldyń 1 qazanyna qaraı syrtqy basqarýdaǵy aktıvter kólemi 6,5 eseden astamǵa kóbeıip, 659,6 mlrd teńgeni nemese jalpy ınvestısııalyq portfeldiń 5,3% -yn qurady (bir jyl buryn - 98,9 mlrd teńge, nemese 0,9%). Qabyldanǵan sharalar oń nátıje berýde. Aǵymdaǵy jyldyń toǵyz aıynyń qorytyndylary boıynsha syrtqy basqarýdaǵy aktıvter boıynsha ınvestısııalyq kirister 5 eseden astamǵa ósip, 84,5 mlrd teńgeni qurady.
Zeınetaqy aktıvterin basqarýdyń ınvestısııalyq strategııasy kiristilikti arttyrýǵa jáne zeınetaqy aktıvteriniń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵanyn atap ótken jón. Tıisinshe, zeınetaqy aktıvteri negizinen táýekeldiń mınımaldy deńgeıindegi qarjy quraldaryna salynady. Baǵaly qaǵazdarmen / emıtentterden halyqaralyq masshtabta AAA-dan BBB-ge deıingi reıtıngtik qarjylyq quraldar ınvestısııalyq portfeldiń shamamen 85,68% quraıdy. Sonymen qatar, «BB +» -den «B−» -ge deıin baǵalanǵan qarjy quraldary 11,92%, «B−» -dan tómen - 0,55% qurady. Reıtıngi joq qarjy quraldary tek 1,73% qurady. Osylaısha, halyqtyń zeınetaqy salymdary qorǵalǵan dep sanaýǵa bolady, al táýekelder is júzinde joq.