COVID-tiń kóleńkesinde qalmasyn (Megapolıste AITV juqtyrǵan 3663 adam bar...)

Aldymen aqıqatyn aıtaıyqshy, adamzattyń tarıhynda «VICh/SPID» aýrýy­nan áldeqaıda qaýipti, odan da ońaı juǵatyn dertterdiń bar ekenine qaramastan, jurttyń onyń atyn estigende záre-quty nege qashady? Nege jurt qoǵam úshin áleýmettik saıası qateri JITS -ten kem emes, juǵýy tez týberkýlez, S nemese V gepatıtimen aýyratyn jandarǵa túsinistikpen qaraıdy? Abaısyzda JITS qarmaǵyna ilikken jandardy qoǵam nege oqshaýlaıdy?

AITV juqtyrǵandardyń bári az­ǵyn­daǵandar degen túsiniktiń teris eken­­digin ýaqyt kórsetse de, qoǵam túp­ki­­likti qabyldaı almaıdy. Osy ara­da «VICh», asqynǵanda «SPID»-ke ula­sa­tyn aýrýdan jurttyń ólerdeı qorqyp, záre-quty qalmaýyna jáne ony abaısyzda juqtyrǵandardyń qoǵamnan oqshaýlanýyna jýrnalısterdiń qos­qan úlesi qomaqty ekenin mo­ıyndaýǵa tıistimiz. Osy aýrýdyń aty shyǵyp, anyqtalǵannan keıin-aq oǵan búkilálemdik BAQ ókilderi «HH ǵasyr indeti», «Ǵasyr obasy» degen at qoıyp, ony juqtyrǵan adamdar sanaýly jyldardyń ishinde-aq irip-shirip óledi degen túsinik tarata bas­ta­dy. Tipti bul aýrýdy jazǵanda qanshama ret basylymdar qolyna oraq ustaǵan qara shekpendi janalǵysh ázireıildiń sýretin qatar bergeni de esimizde.

Osydan jıyrma shaqty jyl buryn BUU-nyń arnaýly qyzmeti teledıdar arqyly Ońtústik Afrıkada 35 nemeresimen jalǵyz ózi qalǵan 57 jas­ta­ǵy áıeldi kórsetti. Baqytsyz áıel­diń barlyq ul-qyzdary men kelinderi túgeldeı «SPID»-ten kóz jumǵan…

Adam aǵzasyndaǵy tórt suıyqtyqta bolatyn bul vırýs ıne ushymen, jynystyq qatynaspen de, qan arqyly da, ananyń sútimen de ońaı juǵatynyn Shymkent oqıǵasy dáleldep ketti. Bul vırýsty aıaǵyn anyqtap basyp, adal júrgen adamǵa tis dárigeri de, manıkıýr-pedıkıýr sheberi de óz kásibin durys atqar­masa, abaısyzda juqtyrýy múmkin.

Sonymen Almatyda Dúnıejúzilik «Ja­handyq yntymaqtastyq, ortaq ja­ýap­kershilik» naýqany aıasynda Dú­nıe­júzilik JITS-ke qarsy kúres kú­ni­­ne arnalǵan aılyq bastaldy. Bul shara 1 qarashadan 5 jeltoqsanǵa deıin jalǵasady.

 – COVID-19 kez kelgen pandemııa kezinde barshanyń qaýipsizdigi árkimniń qaýipsizdigine baılanysty ekenin aıqyn kórsetti. AITV-men ómir súretin adam­dar­ǵa qatysty taptaýryn kózqaras pen kemsitýshilikti joıý, barlyq muqtaj jandardy qajetti dári-dármektermen jáne qyzmettermen qamtamasyz etý, adam quqyqtary men genderlik teńdikke negizdelgen tásilderdi paıdalaný –

AITV jáne COVID-19 pandemııasyn toqtatýdyń basty sharty, – deıdi Almaty qalasy JITS-tyń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres ortalyǵynyń bas dárigeri Marat Tókeev.

Naýqan kúnderi Almaty qalalyq JITS ortalyǵynyń dárigerleri qoǵam­das­tyq­tarmen jáne úkimettik emes qoǵamdyq uıymdarmen birlesip, ha­­l­yq­tyń bilimin arttyrýǵa jáne AITV ın­feksııasy men COVID-19-dyń aldyn alý sharalaryna baǵyttalǵan túrli is-sharalar ótkizedi. Árbir alma­ty­lyq áleýmettik jelilerde Irına Dýb­sovanyń «Jıvı» ániniń eń jaqsy kaver nusqasy baıqaýyna qatysa alady. Jeńimpazdar onlaın-daýys berý arqy­ly anyqtalyp, eń úzdik kaverler marapat­talady. Qala oqýshylary Tık-Tok áleý­met­tik jelisinde «AITV-ǵa qarsy bı» chel­lendjinde baq synaıdy. AITV-men ómir súretin adamdarǵa (AО́A) stıgma men kemsitýshilikke jol bermeý maqsatynda ortalyqtyń medı­sınalyq qyzmetkerleri basqa meke­me­ler­degi áriptesterin «Yntymaq­tas­tyq tany­tyńyz!» onlaın-fleshmobyna shaqy­ryp otyr.

Megapolıs nazaryna AITV-ınfek­sııa­synyń aldyn alý úshin áleýmettik jelilerde qum shoýynyń elementteri bar áleýmettik rolık kórsetilmek.

Testileýdi tanymal etý jáne AITV-nyń berilý joldary týraly habardar bolýdy arttyrý úshin JITS ortalyǵynyń qyz­metkerleri dárigerlerge, polıseı­lerge, pedagogterge, áskerı qyz­met­shilerge, qylmystyq-atqarý júıe­si­niń qyzmetkerlerine, aýtrıch-qyz­met­kerlerge onlaın rejiminde trenıngter men semınarlar ótkizedi. S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medı­sına ýnıversıtetiniń stýdentteri úshin «AITV jáne stıgma» atty onlaın-debattar josparlanǵan. Halyqtyń negizgi toptary úshin AITV-ǵa jedel testileýmen «Biz salaýatty ómir saltyn qoldaımyz» aksııasy, al AО́A úshin «N=N» (Anyqtalmaıtyn = berilmeıtin) vebınary bar.

JITS aılyǵynyń Dúnıejúzilik naýqandy ótkizýge megapolıstegi Qoǵam­dyq densaýlyq saqtaý basqarmasy, Alma­ty qalasynyń bilim basqarmasy, IID, QAJK, halyqaralyq, qoǵamdyq úkimettik emes jáne basqa da uıymdar atsalysady.

2020 jyldyń 1 qarashasyndaǵy má­limetterge sáıkes, Almaty qala­sy­nyń JITS ortalyǵynda 3663 AО́A esepte tur. Qazaqstanda AITV juqtyr­ǵan­dar­dyń basym bóligin (66%) er-azamattar quraıdy. Sol sııaqty jańadan anyqtalǵandardyń 39,5%-y 30-39 jas aralyǵyndaǵylar. Sońǵy jyldary bul ınfeksııanyń jynystyq jolmen juǵýy qaıtadan beleń alyp otyr.