Alystaǵy Amerıkanyń kovboılaryn búkil álem biledi. Kovboı dese, eldiń kózine at qulaǵynda oınaıtyn, basynan stetson qalpaǵyn tastamaıtyn, kóz ilespes qımylmen revolverin sýyryp alyp jaýyn jaıratyp salatyn surmergenniń romantıkalyq obrazy elesteıdi.
Kovboı sózi aǵylshyn tilinen aýdarǵanda kowboy, ıaǵnı sıyr baǵatyn bozbala degendi bildiredi. Sheti men shegi joq prerııany jaýlaǵan hám jaılaǵan halyqtyń myńǵyrǵan malyn baǵyp, qajet kezde jergilikti taıpalarǵa da, qaraqshylarǵa da toıtarys bergenderdiń erligi talaı ánge, balladalarǵa, ańyz-ápsanalarǵa arqaý bolǵan. Sol dáýirge degen saǵynyshtyń áserimen kovboılar taqyryby kantrı sııaqty mýzykalyq janrda, kınodaǵy vestern janrynda kórinis tapty. Komıkstiń de basty keıipkerine aınaldy. Keńes kezinde túsirilgen «Kapýsın býlvarynan shyqqan adam», «Bassyz salt atty» syndy fılmderge qarap-aq vestern janry Gollıvýdtyń aıasynan shyǵyp, álemge taraǵanyn baıqaýǵa bolady. Iаǵnı prerııada mal baǵyp júrgen jalǵyz atty kedeıdiń obrazy álemdik mádenıetten oıyp turyp oryn aldy desek qatelespeımiz.
Qarap otyrsaq, tórt túlik mal baǵýdyń qyr-syryn bizdiń babamyzdan artyq bilgender az. Qazaq álmısaqtan baılyqty malmen ólshegeni málim. Ony bata-tilek, maqal-mátel, jyr-dastandaryna qarap-aq ańǵarýǵa bolady. Kóne dáýirden syr shertetin «Alpamys batyr» jyry da:
«Baıbóri degen baı bopty,
«Tórt túligi saı bopty,
Shurqyrap jatqan bir jylqy,
Toǵaı saıyn myń jylqy,
Esebi joq kóp jylqy...» dep bastalmaýshy ma edi.
Jaraıdy, bul baıaǵydaǵy jyr delik. Jetpis-sekseninshi jyldardyń ózinde Qadyr-Myrza-Áli qazaqtardy:
«Sáıgúlikti quıryq jaly taralǵan,
Minetuǵyn qazaq osy, qarańdar,
Qazaq osy kúı shyǵaryp, án salyp,
Kókpar tartyp, qyz qýýǵa jaralǵan», dep tanystyrmap pa edi.
Qazir de at dese, báıge dese delebemiz qozyp sala beretini ras. Sonaý bir jyldary báıgege shapqany, ataqty alamandy kórgeni jaıly, attyń syny týraly saǵattap sóz sapyratyndar áli de bar aramyzda. Soǵymǵa semiz jylqy soıýǵa tyrysamyz. Alaıda júırik atqa qumar bolsa da, maldyń etiniń táttiligine qyzyqsa da, eńbeginiń qattylyǵyna shydaıtyndar az sııaqty. Olaı deıtinimiz, aýylda sharýa qojalyǵy bar tanysymyz mal baǵatyn adam tappaı biraz qınalǵanyn aıtty. О́ziniń jaqyn inileri de kónbepti. Onyń sózine senińkiremeı ınternet saıttardy ashyp qalsaq, malshy, saýynshy izdegenderdiń jarnamasy samsap tur eken. Bireýine ádeıi habarlasyp, malshynyń keıpine enip sózge tartqanbyz. Sharýa qojalyq ıesi 150 myńnan 200 myń teńge aralyǵynda eńbekaqy tóleýge ýáde etti. Tabıǵaty ásem Jetisýdyń tórinde, Shamalǵan aýylynda ornalasqan sharýashylyq.
– Bizde jylqy da, qoı da, sıyr da bar. Mal baǵatyn adam, bıe, sıyr saýatyn adamdar da kerek, – dedi.
– Sharýashylyqtyń basynda úı, jaryq, sý bar ma?
– Úı, sý, jaryq, ınternet, monsha... bári bar. Tamaqty aspaz daıyndaıdy, tek jumys isteseń boldy...
Malshy izdegen jarnamalardyń birazynyń saıtqa salynǵanyna birneshe aı bolypty. Jarnama berýshilerdiń aıtýynsha, kópshiligi áli izdegenin tappapty. Sebebi quryq ustaýǵa qulshynyp turǵandar az. Keliskenderiniń ózi joǵaryda aıtqanymyzdaı, birer aıdan keıin qıqańdap, ketkisi kelip turady.
Árıne, mal baǵýdan qashqany úshin jurtty jappaı jazǵyrýdan aýlaqpyz. Sebebi bizdiń elde malshynyń obrazyn amerıkalyq kovboımen salystyra almaısyz. Amerıkanyń kovboılary qazir djıppen júredi, ımıdjine saı talǵammen kıinedi. Al bizdiń malshylardyń keıpi múlde basqasha. Birneshe jyl buryn aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Arman Evnıev «kovboılarǵa qalaı qurmet kórsetilse, qazaq malshylaryna da solaı qurmet kórsetilýi kerektigin» aıtyp, mınıstrlik malshylardyń jaǵdaıyn kóterýdi qolǵa alatynyn aıtqan-dy. Alaıda kóp uzamaı salada aýys-túıis kóbeıip, ol sózi oryndalmaı qaldy.
Qazaqtyń malshylarynyń dárejesi qashan, qalaı kóterileri belgisiz. Sodan da shyǵar, quryq ustaýǵa qyzyǵatyndardyń qatary kóp emes. Jylqy minez atqumar qazaq ázirge ıppodromda jarty saǵat atpen serýendep, selfı jasaýdan aspaı tur.