Bul kisini kórgen saıyn tóbemiz kókke bir eli jetpeı qalatyn. Bul kisini kórgen saıyn saltanatty, kórkem kúı keshetinbiz. Ol kisi baratyn, qatysatyn jerdiń bárinen qalmaýǵa tyrysatynbyz. Tipti elden buryn baryp otyrǵan kúnderimiz kóp.
Bizdiń qazaqta shyn ǵalym, shyn zııaly asa az da emes, asa kóp te emes. Sol zııalynyń biregeıi de Salyq Zımanov edi desek, qatelese qoımaımyz.
Taıaýda «Qazaqstan» ulttyq arnasynan Qanysh Sátbaev týraly derekti fılmdi orta tusynan kórip qaldym.
Meni eń aldymen qyzyqtyrǵany – uly adamnyń tiri beınesi. Dananyń dıdary. Netken bıik adam. Ár qımyly, qozǵalysy tektilikke tunyp tur. Ásirese, aınala qorshaǵan balalarmen otyrǵan qalpy qandaı keremet! Osy kisiniń aldyn kórgen, qolyn alǵan adamdar qandaı baqytty edi dep oıladym. Salyq Zımanov ta dana adamnyń talaı qolyn alǵan bolar-aý. Qolyn alǵanyńyz bylaı tursyn, uly adam: «Salyq Zımanov Qazaqstanda zań ǵylymdarynyń negizin qalaýshy», dep baǵa bergen ǵoı. Demek, biz de baqyttymyz. Ataqty akademık baǵa bergen adamnyń anda-sanda múbárak qolyn aldyq.
«Bir sózben aıtqanda, Salyq Zımanuly jetekshi ǵalymdardyń biri retinde óziniń izdený jumysynda uly Sokrattyń «О́z-ózińdi tany, sonda álemdi de tanısyń» degen oıyn alǵa tartyp keledi. О́tken ǵasyrdyń uly ǵulamalarynyń oı-pikirleri álem halyqtarynyń uly oılarynyń altyn qazynasy ekenin umytpaýymyz kerek. Ol bizdiń dáýirimizge deıin VI ǵasyrda ómir súrgen qytaı oıshyly Konfýsııdiń «40 jyldan keıin ózimdi tanyǵan soń, men aspan qupııasyn da tanı bastadym» degen sózin alǵa tartqan Qazaqstandaǵy izdenýshiniń biri. Bálkim kez kelgen izdenýshige Konfýsııdiń osy bir ulaǵatty oıyn jetekshilikke alǵany jón shyǵar. Akademık Salyq Zımanov bizdiń zań ǵylymynyń patrıarhy ekenin oılanbastan aıta alamyn.
Akademık Zımanov árqashan halyq nazarynda, qaı jerlerde bolmasyn ol óziniń tik júrisimen ǵana emes, uly Sokrattyń beınesindeı senimdi tulǵasymen de kózge túsedi».
Bul qazaq zań ǵylymynyń bir bıigi, akademık Sultan Sartaevtyń pikiri.
«...Uly Sokrattyń beınesindeı senimdi tulǵasymen de kózge túsedi» deıdi.
Kórdińiz be, ár sózin ekshep, saralap sóıleıtin tulǵa áriptes aǵasyna kelgende aqıqatyn aıtyp salǵan.
Buryn keńesten qalǵan daǵdymen ózimizdiń belgili adamdar týraly jazsaq, ózgeniń belgili adamyna teńep jatatynbyz. Máselen, «Qazaqtyń Ostrovskııi», «Qazaqtyń Paganınıi» degen tárizdi. Bul álginde Salyq Zımanovty Sokratqa teńegen Sultan Sartaevtyń teńeýine áste qarsylyq emes. Zımanovtyń álemine den qoıǵan adam onyń ǵylymǵa tek ulttyq múdde, ulttyq ǵuryp, dástúr, tarıh, salt-sana turǵysynan kelip tujyrym jasaǵanyn baıqar edi. Ol qashanda, qaı kezde de bolsyn qazaq múddesin alǵa qoıdy. Qazaqtyń bı-sheshenderine, dala demokratııasynyń qaǵıdattaryna arqa súıep, áriptesteriniń, shákirtteriniń boıynda eljandylyq, otanshyldyq sezimniń qalyptasýyna kól-kósir eńbek sińirdi. Eń aldymen, óz ultyn, elin, óz tarıhyn, mádenıetin súımegen adamnan ǵalym ǵana emes, jaı azamattyń da shyqpaıtynyn dáleldep, babalar salǵan sara soqpaqpen júrdi. Sondyqtan ony qazaqtyń Tóle bıi, Qazybegi, Áıtekesindeı dala danalarynyń rýhyndaǵy dana desek, biz aqıqatqa anaǵurlym jaqyndaı túsken bolar edik. О́zgege emes, ózińdi ózińe teńeý arqyly ózińe jaqyndaı túsesiń. О́ıtkeni biz kóp jyldar boıy ózimizden alystap ketkenbiz, durysy alystatyp jibergen. Máselen, Asanáli Áshimulyn «Qazaqtyń Jan Gabeni» degennen góri, Alashtyń Asanálisi desek, sizdiń janyńyzǵa qaısysy jaqyn?! Al Bekbolat Tileýhandy «qazaq óneriniń qarǵa boıly Qaztýǵany» dep ataý qandaı tartymdy estiledi.
Árıne, maqtan tutar tustaryn eshkim de joqqa shyǵara qoımas, alaıda kisiniń oı-pikirine tusaý salǵan Keńes Odaǵy kezinde sol tas qamaldy buzyp-jaryp, 30 jasynda zań ınstıtýtynyń dırektory bolý degenińiz de ekiniń biriniń mańdaıyna jazylmas edi. Qazir ǵoı taıaq laqtyrsań ne akademıktiń, ne qısapsyz dırektordyń basyna tıedi.
Qazirgi zamanda bári batyr. Al keshegi dúnıe qııanattan qaıysyp turǵan Jeltoqsan kóterilisi kezinde she? Ol kezde aqıqatty aıtý ózińdi arystannyń aýzyna aparyp salýmen birdeı edi. Aqıqatty aıdaladan izdep júrgender sonyń óz qasymyzda ekenin bilse de bilmegen kezi boldy ǵoı. Birli-jarym «oı batyrlary» (M.Áýezov) boldy. Biraq, olar kýhnıada kúńkildep, alqaly aýdıtorııalarda aýyz ashpaıtyn edi. Al Zımanov sol kóteriliske qatysqandardyń jynyn qaǵyp alamyn dep kelgenderdiń jaǵasyn ustatqan joq pa? Árıne, ol kóbimizge tán bir sáttik aıqaı, qyzba minezben shektelgen joq. Máselege egjeı-tegjeıli úńilip, asty-ústin tóńkerip aıtyp, ǵylymı dáldikpen, dáıekpen sóılep, Solomensevtiń de, Kolbınniń de kókesin kózine kórsetken joq pa? Qashannan asyp-taspaıtyn, sabyrly Salyq Zımanov sol bir naızaǵaıdaı jarqyldaǵan kúnin áldekimderdeı, áldeneshe ret kúni keshege deıin minberden túspeı, mindetsip, jer tepsinip aıtqan emes. О́tti, ketti iske balady da qoıdy. Álgi biz jıi aıtatyn, biraq kerek kezinde ózimiz sonyń bıiginen kórine bermeıtin namys degenniń qandaı bolatynyn el esine taǵy bir sala ketýdi maqsat etip, 1986 jyldyń 29 jeltoqsanynda Ulttyq Ǵylym akademııasyna surlanyp kelgen Solomensev pen kesir Kolbınniń aldynda aıtqan akademıktiń surapyl sózinen úzindi jarııalaǵandy jón kórdik.
«...Oryn alǵan oqıǵanyń basty sebepteriniń biri – ıdeologııalyq jumysymyzdyń dármensizdigi. Mysal retinde ult tiliniń tárbıelik kúshi týraly máseleni alaıyq. Biz, qoǵamtanýshy ǵalymdar, ózimizdiń qazaq tilinde jazbaımyz, jastardyń aldynda qazaq tilinde sóılemeımiz, dáris oqymaımyz. Al munyń ózi – biz olardyń aqyl-oıy men kóńil-kúıine yqpal ete almaımyz degen sóz. О́ıtkeni, bizdiń orys tilinde aıtqan sózderimiz olardyń júregine árdaıym jol taba bermeıdi. Munyń ózi neni kórsetedi? Bizdiń barlyq deńgeıdegi qyzmetkerlerimizdiń boıyndaǵy qyrsyq shalǵan sharasyzdyqty kórsetedi. Men Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıteti Bıýro músheleriniń birde-bireýiniń qazaq jastary arasynda qazaqsha sóz sóılegenin kórgen de, estigen de emespin. Másele mynadaı masqara jaǵdaıdyń oryn alýyna deıin jetti. Qoı baǵatyn shopandardyń, basqa da túlik ósirýshi malshylardyń aýyldyq jerlerdegi aýdandyq, oblystyq jáne osy astanadaǵy respýblıkalyq keńesterine, sletterine jınalǵandardyń 80-90 paıyzy qazaqtar bola tursa da, olarda baıandama da, jaryssózder de bir ǵana tilde – orys tilinde bolady. Qazaq jáne orys tilderinde qatar júrgizilmeıdi. Sonyń saldarynan olardyń ilýde bir bas qosatyn jıyndary kózdegen maqsatyna jete bermeıdi. Aýyldyq jerlerden kelgen malshylar ondaı jıyndardan ózderiniń kúndelikti isine paıdaly aqyl-keńester, ozyq tájirıbeler, naqty nusqaýlar alyp qaıtýdyń ornyna ózderi úshin ýaqytsha arnaıy uıymdastyrylǵan dúkenderden ártúrli zattar arqalap qaıtady. Ult tiliniń qoldanylý aıasy tarylyp, qaýqary qashyp, jyl ótken saıyn eleýli túrde álsirep barady.
Ult máselesi jónindegi problematıka nazardan múlde tys qalyp keledi. Ulttyq qatynastar taqyrybyna eńbek jazý qashan bolsa da qaýipti, ol táýekelge bel baılap qana barýǵa bolatyn is sanalyp keldi. Munyń ózi, shyn máninde alǵanda, joǵary jaqtan ún-túnsiz qoldaý taýyp otyrdy. Sonyń saldarynan da ult máselesi, ultaralyq qatynastar zerttelmeı, tanylmaı qala berdi. Bul salada naqty áleýmettik zertteýler júrgizilgen emes. Osynda SOKP Ortalyq Komıteti Saıası Bıýrosynyń múshesi M.S.Solomensev joldastyń qatysyp otyrǵanyn paıdalanyp, meniń oıymsha, ult máselesi jóninde jalpy odaqtyq eńbekterde eleýli kemshilikter kezdesetinin aıtqym keledi. Onyń keıbireýleri mynadaı: a) bizde ult máselesi joq, onyń keıbir problemalary men kórinisteri ǵana bar-mys; á) ulttardyń bir-birimen jaqyndasýy etnostardyń arasyndaǵy aıyrmashylyqtardyń joıylýy retinde ǵana qarastyryldy. Al ondaı jaqyndasý bizde is júzinde bar. Ol eń birinshi kezekte ulttardyń ıdeıalyq negizde jaqyndasa túsýi, ıdeıalyq birligi túrinde kórinedi; b) ult respýblıkalaryndaǵy ult máselesi joqqa tán sanalady, ol birte-birte joıylyp, ulttyq memlekettiliktiń oty óship, shoǵy sónip bara jatyr-mys. Onda ulttyq belgiler qalmaýǵa aınalypty-mys degen sııaqty basqa da turpaıy, teris paıymdaýlar bar. Munyń bári ult qatynastary turǵysynan alyp qaraǵanda, ulttyq nıgılızmge dýshar etedi, solaı etip te otyr. Al naqty qalyptasyp otyrǵan ult qatynastary turǵysynan alyp qarasaq, mundaı tezısterdi qabyldaýǵa áli erte ári qate ekeni aıtpasaq ta túsinikti.
17-18 jeltoqsandaǵy oqıǵalarǵa kináli adamdar tıisti jazasyn aldy. Bul ispen quqyq qorǵaý organdary aınalysýda. Men zańger retinde mynany aıtqym keledi: osy organdardy ózderiniń tabıǵatyna tán bas salyp aıyptaı berýge beıim áreketterinen tartynatyndaı etip saqtandyrý kerek. Jappaı qýǵyn-súrgindi bastap, ony erekshe qushtarlyqpen júrgizip otyrǵan tap solar...».
«Bizdiń búgingi konferensııamyzǵa Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń birinshi hatshysy G.V.Kolbın bastaǵan bıýro músheleriniń tolyq quramynda qatysyp otyrǵanyn jáne keıbir resmı emes derekterge qaraǵanda, G.V.Kolbın joldastyń qorytyndy sóz sóıleıtinin paıdalanyp, men ózimniń búgingi tańda teorııalyq, eń bastysy, praktıkalyq mańyzy bar keıbir máselelerdi qalaı túsinetinimdi baıandap berýime ruqsat etilýin jáne sol máseleler boıynsha Gennadıı Vasılevıchtiń neǵurlym tereńirek túsinik berýin ótingen bolar edim. Osynda sóz sóıleýge tıistilerdiń tiziminde bolmaǵanmen, sóz sóıleý nıetim búgingi baıandamany jáne alǵashqy sóılengen jaryssózderdi tyńdaǵannan keıin ǵana paıda bolǵanyn eskere otyryp, meniń sózim bálendeı ret-retimen aıtylyp jatpasa, bul úshin azyn-aýlaq jeńildik berip, keshirim jasaýlaryńyzdy ótinemin.
Almaty qalasyndaǵy mektep jasyna deıingi balalar mekemeleri týraly másele, ony sheshý jáne oǵan qaı turǵydan kelý tásilderi meniń oıymsha, qala aýmaǵynyń sheńberinen asyp ketetin jáne belgili bir mólsherde neǵurlym keń kólemde mańyz alatyn sııaqty bolyp kórinedi. Másele mynada. Ne bolsa da týrasyn aıtý kerek: keıbir basshylarda ulttyq balalar baqshasyna degen múlde teris kózqaras qalyptasqan. Ony keıbir joldastardyń ınternasıonaldyq tárbıe múddesi turǵysynan túsindirmek bolǵanyna, sóıtip ózderin-ózderi aqtap alýǵa tyrysyp baǵýyna jol berýge bolmaıdy. Mysaly, 1987 jyldyń bas kezinde Almaty qalasynda 372 mektep jasyna deıingi balalar mekemesi bolǵan edi. Sonyń nebári altaýynda ǵana qazaq tilinde balalar tárbıelendi. Kóptegen ata-ana astanamyzda qazaq balalaryna arnap qosymsha balabaqshalar ashýdy surap, birneshe jyldan beri talaı mekemeniń tabaldyryǵyn tozdyrýmen keledi. О́ıtkeni, munyń ózin qazirgi jaǵdaıda balalardyń erte jasynan bastap qos tildi meńgerýiniń neǵurlym tıimdi joly dep esepteıdi. Al Almatynyń tap qazirgi erekshe qalyptasqan demografııalyq jáne basqa da jaǵdaılarynda ulty qazaq jasóspirim urpaqtyń (jasy 1-den 15 jasqa deıingisi) 80 paıyzdan astamy derlik óz ana tilinde erkin sóıleı almaıdy (bul resmı derek kózderinen emes, qazirgi qalyptasyp otyrǵan naqty jaǵdaıdan alynǵan sıfrlar). Eń masqara nárse – qaladaǵy álgi qyrýar kóp ata-analardyń ótinishi boıynsha ár jyly bir nemese eki ulttyq balalar baqshasynyń ashylýyna basshylar tarapynan kúni búginge deıin tolyp jatqan negizsiz tosqaýyl-kedergiler qoıylýmen keledi.
Osy jerde bul máseleniń o basta qoıylý tarıhyna qaıta oralý qajet. Almatyda ata-analardyń qazaq balalar baqshalaryn ashý týraly tabandarynan tozyp, talaı mekemeniń esigin ashqan alǵashqy «azapty saparlary» sonaý 60-jyldarda bastalǵan edi. Ondaǵy maqsat – qazaq balalaryn ózgelerden bólip tastap, tomaǵa-tuıyq ońasha jaǵdaıda ustaýda emes, qaıta olar ózderiniń ana tilin bilip ósse eken degen arman bolatyn. Alaıda olarǵa oblystyq partııa komıtetinde de, Ortalyq Komıtette de qaıtarylǵan jaýap bireý-aq boldy: «mundaı ótinishteriń qabyldanbaıdy – óıtkeni, ár ulttyń balalary bir-birinen bólinip qalady, al bul ınternasıonalızm qaǵıdattaryna qaıshy keledi desti...».
«Mine, sondaı jaǵdaı 1986 jyly da qaıtalandy – qalada ashylǵan alty balabaqshanyń ekeýi ǵana qazaq balalaryna berildi. Munyń ózi baspasóz betinde «balalardy baqshadaǵy jasynan bastap ulttyq ońashalanýǵa tárbıeleý» bolyp tabylady-mys dep baǵalandy. Meniń jeke óz basym mundaı baǵaǵa tipti de qosylmaımyn. Onda turǵan qandaı jaǵymsyz da jeksuryn nárse bar? Sonda ózge qalalarda, ózge respýblıkalarda ulttyq balalar baqshalary shynymen-aq joq bolǵany ma? Bar ǵoı! Olardaǵy ınternasıonaldyq tárbıe tıimdiligi jaǵynan bizdegiden artyq bolmasa, tipti de kem emes. Aralas balalar baqshalaryn qurý kerek deýshiler de tabylady. Bálkim, bul durys ta shyǵar. Biraq olardy ulttyq balalar baqshasyna qarsy qoıý múlde qısynsyz. О́ıtkeni bulaı etý – jumsarta aıtqanda, ortaq iske jany ashymaıtyn formalıst bireýdiń oıdan shyǵara salǵan nársesi. Bul jerde áńgime árbir naqty jaǵdaılar týraly emes, sol jaǵdaılardy basshylyqqa ala otyryp, balalar baqshasynyń qandaı túrin salýdy jan-jaqty oılastyryp sheshý týraly emes, qaıta qasarysqan qaǵıdatshyl qaǵıda týraly bolyp otyrǵanyn eskerý kerek. Eldiń astanasynda qazaq balalaryna arnalǵan balalar baqshasyn ashý jónindegi máseleniń mán-jaıyn uǵynbaı jatyp, ony tabaldyryqtan attatpaı turyp, keýdesinen keri ıterip tastaıtyn keıbir resmı organdardyń ospadarsyz qylyǵyn mańyzdy máselege at ústinen júrdim-bardym qaraıtyn jaýapsyzdyq demeske laj joq. Al olardyń mundaı minez-qulqy jergilikti baıyrǵy ult ókilderi tarapynan narazylyq týdyrýǵa sebep bolatyny belgili. Sonda bul iske qalaı bolsa solaı qaraýdyń saldaryn qalaı aqtap alýǵa bolady?
Joǵary jáne orta arnaýly oqý oryndaryna stýdentter men oqýshylar qabyldaý kezinde olardyń ulttyq quramyn retke keltirip otyrý jónindegi «paıyzdyq normalar» ornatýdyń teris praktıkasy naqty synǵa alynǵan sııaqty-aq edi. Biraq solaı bola tursa da birqatar jerler men oblystarda, keıbir derekterge qaraǵanda, «paıyzdyq normalardyń» is taǵdyryn sheshetin jany siri belgi retinde áli de qoldanylyp kele jatqanyna senbeı tura almaısyń. Mysaly, jergilikti basshy organdar Qaraǵandy medısına ınstıtýtyna 1987-1988 oqý jylyna qabyldanatyn ulty qazaq stýdentterdiń jalpy sany burynǵy jyldardaǵydaı 50 paıyzdyń ornyna 20 paıyzdan aspasyn dep naqty nusqaý bergen. Al mundaı jaǵdaı tek Qaraǵandyda ǵana oryn alyp otyrǵan joq. Men mundaı belgiler boıynsha qoıylatyn mundaı «paıyzdyq normalardyń» qandaı túrine bolsa da qarsymyn. О́ıtkeni ol qanshalyqty dálel keltirgenimen de durys bola almaıdy...».
Jigitshilik dáýrendi, qyz aýylyna buryn baratyn darıǵa-dáýrendi ot pen oqtyń ortasynda ótkizip, jıyrmadan endi asqan jasynda polk komandıri bolǵan Zımanovtyń bulaısha sóıleýi eshkimdi de tańǵaldyrmasa kerek. Alaıda Zımanovqa osy sózdi aıtqyzyp turǵan artyqshylyǵy ómirinde bireýdiń aldynda jaǵympazdanyp kórmegeninen bolar. Bolmashy nársege, qyzmetke, mansapqa qul bolyp, ǵazız basyn kishireıtip, tómenshiktemegeninen de bolar. Sol joly úndemeı qalǵanda bir halyqtyń tarıhqa ketetin esesin eseptep kórińizshi. Er týǵyzǵan el ekenbiz ǵoı biz degen.
Sulý til, sheshen sóz kisini nurlandyryp jiberedi. Alla taǵala Zımanovqa da osyndaı daryn darytty. Ol sóılep bir ketkende óleń jazbaıtyn aqyn, jazbaıtyn jazýshy dersiń. Birde qazaqtyń úlken azamatynyń bir toıynda Sákeńe sóz berildi. Áýelde gýildesip otyrǵan jurt birden tyna qaldy. Osynyń ózi-aq halyqtyń sheksiz qurmetiniń bir kórinisi bolsa kerek. О́ıtkeni halyq ony abyzdaı kóredi jáne odan únemi úlken sóz kútip úırengen. Sheshenniń aty sheshen, kez kelgen taqyrypta tosylmaıdy eken ǵoı. Mahabbat týraly tógilsin bir. Ol bar bolǵany on bes mınýt sóıledi. El azamattary, olardy qadirleý týraly tolǵandy. Sóılegende aýyz emes, júrek sóıledi. Sol kúnderi áldekimderden quqaı kórip júrgen belgili azamattyń taǵdyryn da álgi toı saltanatymen ádemi jymdastyryp, «attan tússeń, arǵymaqqa min» dedi.
Bul akademıktiń ár kezde nysanaǵa dóp tıetin sheshendik sóziniń bir ushqyny ǵana. Sol ushqynnyń ózi ot bolyp laýlaýǵa jetip jatyr edi.
Akademık Tóregeldi Sharmanov aıtpaqshy, «Qurmeti zor, dárejesi bıik ǵalym kúndelikti ómirde qarapaıym zattardy mise tutyp, ǵumyr keshti. Búgingi kúnniń turǵysynan qaraǵanda kıim kıisi eski sánge saı kórinedi: kostıým, palto, keńes zamanynyń qulaqshyny. Úı jabdyǵy – tústenetin jáne jazý ústelderiniń, oryndyqtardyń da sáni burynǵysha. Qos akademıktiń jalaqysyna turǵyzylǵan, esh ereksheliksiz úı japsary shaǵyn ǵana jerde ornalasqan.
Uzaq ýaqyt boıy mingen keńes zamanynyń kónekóz «Volgasyn» taıaýda ǵana sheteldik ortaqol kólikke aıyrbastady. Dostarynyń qonaqqa, jınalystarǵa aparyp salý jaıly lebizin qabyl alǵanyn kórmeppin».
Sonshalyqty qarapaıym bola tura, árbir sátinen arıstokrattyq minez jıyntyǵy da kórinis berip jatatyn akademıktiń tek zańger ǵana emes, ómirdiń bar qubylystaryn óte tereń topshylaıtyn, adamı qundylyqtardyń shyrqaý bıigine áldeqashan shyqqan, abyz deńgeıine kóterilgen kemeńger ekenin qazaq qoǵamy áldeqashan-aq moıyndaǵan. Ataqty fransýz fılosofy Dıdro: «Men halqymdy baqytty etý úshin fılosof boldym», degen eken. Osy oıdy keńeıtip aıtsaq, Zımanov bolsa tek fılosof, zańger emes, ulan-ǵaıyr bilimimen, qabiletimen, qasıetimen halqynyń taǵdyry synǵa túsken talaı dodadan sý tógilmes jorǵadaı shyǵyp, halqyn baqytty etken tulǵa ǵoı. Bizde bir jaman ádet bar. Keıbireýler ustazdy tek óz salasynan ǵana izdeıdi, sony ǵana ustaz tutady. Menińshe, Zımanovtaı tulǵany ısi qazaqtyń bári ustaz tutý kerek. О́ıtkeni onda bári bar, bárin biledi. О́ıtkeni taǵy da Tóregeldi aǵamyzǵa arqa súıep aıtsaq: «Akademık Zımanov – Sátbaevtyń kózi tirisinde ult ardaqtysy retinde bir qatarǵa ilingen sırek jandardyń biri». Al Sátbaevtyń sózine anyqtamanyń keregi joq.
«Darııanyń janynan qudyq qazbaıdy» deıdi qazaq. Sol danalyq darııasynan shólin, qumaryn qandyrý úshin qudyq qazǵandar – Sákeńniń júzdegen shákirtteri bolar.
Taıaýda Zımanovtyń talantty shákirtiniń biri, zań ǵylymdarynyń doktory, senator Muhtar Qul-Muhammed bastaǵan bir top senator Úkimet basshysynyń atyna depýtattyq saýal joldady. Bul maqalanyń jazylýyna da sol saýal sebepker boldy. Úkimettiń mereıtoılar kúntizbesinde kelesi jyly aqpanda 100 jasqa tolatyn Zımanovtyń aty-jóni kózge túspepti. Muhtar myrza depýtattyq saýalynda osy máselege nazar aýdartyp, akademık týraly jan-jaqty aıtyp beripti. «Adamı qundylyqtardyń asa bıik kórsetkishi» Zımanovty ataýsyz qaldyryp, jer basyp júrýge haqymyz joq.
* * *
Ol keledi degen jerge elden buryn baryp otyrýǵa, Sátbaevtyń qolyn alǵan múbárak qolyn alýǵa umtylatynbyz.
Ol kele jatqanda sol ortaǵa danalyq qosa kirip kele jatqandaı kúı keshetinbiz.
Qalı SÁRSENBAI