Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Áleýmettik jańǵyrtý – 2013» atty taqyrypta baspasóz máslıhaty boldy. Oǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbol Orynbaev, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova, Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova, Bilim jáne ǵylym mınıstri Aslan Sárinjipov qatysty.
Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Áleýmettik jańǵyrtý – 2013» atty taqyrypta baspasóz máslıhaty boldy. Oǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbol Orynbaev, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova, Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova, Bilim jáne ǵylym mınıstri Aslan Sárinjipov qatysty.
Baspasóz máslıhatynda aǵymdaǵy jyly áleýmettik turaqtylyq salasy boıynsha atqarylǵan jumystarmen birqatar túıindi máseleler sóz boldy. Eske salar bolsaq, Elbasy halyqqa Joldaýynda áleýmettik turaqtylyqqa basa nazar aýdaryp, ár azamattyń baqýatty ómir súrýine qol jetkizý – memlekettiń basty maqsatynyń biri ekenin aıtqan bolatyn. Bul maqsatqa Qazaqstan jyl ótken saıyn jaqyndap keledi. Máselen, ótken 15 jylda halyqtyń jalpy tabysy 16 esege ósken. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jetistikter de aýyz toltyryp aıtarlyqtaı. Sońǵy bes jylda analar ólimi 3 esege azaıyp, jańa týǵan sábıler sany bir jarym esege ósipti. Nátıjesinde, búginde Qazaqstan halqynyń sany 17 mln. 100 myńnan asqan. Bul da bolsa, halyqtyń turmysynyń jaqsaryp, áleýetiniń artqanyn bildiredi. Baspasóz máslıhatyn júrgizgen Altaı Ábıbýllaev: «Halyq sanynyń 17 mıllıonnan asqany – Qazaqstannyń eń bir úlken jetistigi bolyp tabylady», – dedi.
Alǵashqy sóz kezegin alǵan E.Orynbaev eldegi áleýmettik jetistikter men sheshimin kútken máseleler týraly áńgimeledi. Onyń keltirgen dáıekti derekterine qaraǵanda, elimizdegi áleýmettik jaǵdaı eńse kótererlik. «Alaıda, bul kórsetkishterge toqmeıilsýge bolmaıdy. Memleket basshysy Úkimettiń 2013 jylǵy 11 qazandaǵy keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrmalarynda Úkimetke ekonomıkany odan ári damytý, halyqty nátıjeli jumyspen qamtý deńgeıin arttyrýdy qamtamasyz etý jáne ınflıasııany belgilengen ólshemderde ustap turý sharalaryn qabyldaýdy tapsyrdy. Osyǵan oraı, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha kadrlar qajettiliginiń boljamyn daıarlady. Al Bilim jáne ǵylym mınıstrligi júrgizilgen boljam negizinde oqytylatyn mamandyqtar boıynsha memlekettik tapsyrystarǵa túzetýler engizip jatyr. Buıyrtsa, 2014 jyldan bastap «ózara mindettemeler» qaǵıdattaryna negizdelgen, quramynda eńbek etýge qabiletti músheleri bar otbasylarǵa belgilengen aqshalaı kómek engizýge arnalǵan barlyq daıarlyq is-sharalary aıaqtalady. Endigi mindet – osy is-sharalardy taǵy da bir tııanaqty pysyqtaý bolyp tur», dedi Premer-Mınıstrdiń orynbasary.
Eldegi áleýmettik jaǵdaıdy baıandaý barysynda E.Orynbaev taǵy bir máselege kóńil aýdardy. «Demografııalyq ósimniń artýy 2013 jyldyń «draıveriniń» biri bolatyn. 2005 jyly bastalǵan týý kórsetkishindegi serpilis áli de jalǵasýda. Sarapshylardyń bergen baǵasy boıynsha, ol 2016 jylǵa deıin jalǵasady. Mysaly, 2004 jyly 270 myń sábı dúnıege kelse, olardyń sany jyl saıyn artyp 2011 jyly 372 myń bala týylǵan. Bul 2004 jylǵy kórsetkishten shamamen 100 myń nárestege kóp», dedi ol.
Eger týý kórsetkishi osylaı arta berse, keleshekte eńbek naryǵynda problema týyndaýy múmkin eken. Sondyqtan, qazirden bastap ol máseleniń aldyn alý sharalaryn jasaý qajet kórinedi. «1990 jyldary elimizdegi týý kórsetkishinde daǵdarys bolǵandyqtan, qazir eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı áldeqaıda qolaıly. Al búgingi «bebı-bým» tolqyny 2024 jyldary eńbek naryǵynda problema týyndatady», dedi E.Orynbaev.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri T.Dúısenovanyń keltirgen málimetterine kóz salsaq, «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasynyń birinshi baǵyty boıynsha 2013 jyly 1740 jobany iske asyryp, 23,2 myń jumys ornyn qurý qarastyrylǵan eken. Sodan, 1 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha jobalarda qurylǵan jumys oryndaryna 19 174 adam ornalastyrylypty. Ekinshi baǵyty boıynsha kásipkerlikke 8 841 adam oqytylyp, 8 559 adam shaǵyn nesıe alǵan. Olardyń arasynan 5 962 adam óz isin bastapty. Úshinshi baǵyt sheńberinde kásiptik oqytýmen 48 280 adam qamtyldy. Sondaı-aq, osy aıdyń birinshi juldyzyna deıingi jaǵdaı boıynsha 19 342 adam oqýdy aıaqtap, 13 042 adam qyzmetke turǵan.
Elimizdegi medısınalyq joǵary oqý oryndarynda 4010 muǵalim jumys isteıdi. Onyń ishinde 1821 oqytýshynyń ǵylymı ataǵy bar. Bul týraly Bilim jáne ǵylym mınıstri Aslan Sárinjipov aıtty. Buǵan qosa, ýnıversıtetterde 217 magıstr men 3 PhD doktory qyzmet etedi. Búgingi tańda, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi oqytýshylardy sheteldegi bilim berý men medısınalyq tájirıbede jańa tehnologııalarǵa oqytý boıynsha is-sharalardy iske asyryp jatyr eken. Mınıstrdiń aıtqanyna qulaq assaq, bul sharalar «Strategııa-2020», «Qazaqstan-2050» Strategııasy aıasynda mamandardyń kásibı bilimderin arttyrý maqsatynda uıymdastyrylyp jatyr. Sonymen qatar, Izraıl, Anglııa, AQSh syndy medısınasy damyǵan elderden ǵalymdardy shaqyryp, mamandarymyzdyń bilimin jetildirý isi qolǵa alynǵan. Osy baǵdarlama boıynsha 124 maman shetelde bilimin jetildirse, shetelden shaqyrylǵan qonaqtar 298 oqytýshynyń biliktiligin arttyrǵan.
Baspasóz máslıhatynyń ekinshi bóliminde, jýrnalıster Úkimet múshelerine suraqtar qoıyp, ózderin tolǵandyryp júrgen saýaldarǵa jaýap aldy.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».