Azada – júrisi jaıly jylqy. «Júristi, ózi sulý azada atpen, baraıyn kópshil bolsań, júz jigitpen, saqalsyz óńsheń boıdaq azamatpen» (B.Qalıev sózdigi).
Aıyrshoq – tymaqtyń tóbesine úkiniń aınalasyna qadaıtyn qońyraýgúl pishindi kúmis áshekeı. «Shoqpardaı úkisi bulǵaqtap, aıyrshoǵy syldyrap, kózden kómeskilene berdi» (Maǵaýııa Sultanııauly).
Aqberen – myltyqtyń túri. «Aqberen myltyq synalmas, syǵalaı kózdep surmergen, asyrymnan atpasa» (Bazar jyraý).
Aqqaptal – kópke tanymal, bedeldi kisi. «Bozdaq – ana sheti Qoıandy jármeńkesine qoralap qoı aıdatyp, bireýin ekeý etip otyratyn qoly uzyn, aqqaptal jan edi» (A.Seıdimbek).
Alapaı – jaýgershilikte qolǵa túsken olja. «Al myna han: Ant jaǵyn aýyzǵa alma. Áýeli árqaısysyna alapa úlestir» deıdi» (Á.Kekilbaev).
Boıra – qamystan toqylǵan tósenish buıym. «Jamannyń basy boıradaı, jerde jatqan tóselip» (Maılyqoja aqyn).
Bóltek – shaǵyn egindik alqap. «Bes-alty bóltek egini de jaıqalyp, mol bolyp shyqty» (M.Áýezov).
Serete – ertedegi tas úıgen qorym. «Myna bireýdi mola deýge de, serete deýge de kelmeıdi» (I.Esenberlın).
Sárinji – matanyń bir túri. «Jýan, qysqa moıyndy, zor deneli, syrtynda sárinji sary shapandy bireý otyr» (S.Muqanov).
Sáıgel – jazda sıyr malyna maza bermeıtin sona. «Sáıgel tıse móńkigen, oqyra tıse jóńkigen» (Turmys-salt jyry).
Qylshan – belbeýdiń ekinshi qaptalyna bekitilgen jebe salýǵa arnalǵan kishi qoramsaq. «Qozyjaýyryn kókjendet qylshanda tur, Kóbebuzar, qasaly, ándigeni...» (Svetqalı Nurjan).
Qylqara – asyl mata. «Ústimde bir peshpetim qylqaradan» (Halyq áni).
Jaǵy – kónnen jasalǵan syrt kıim. «Bastaryndaǵy temir dýlyǵalary men túıeniń qap-qara kóninen jasalǵan jyltyraq jaǵylary kúnniń kózine jylt-jylt etedi» (Á.Kekilbaev).
Eshkimek – eshkiniń asyǵy. «Turqy ketken qýaqy keneı men búıiri kemirilgen kishkene eshkimekterdi ustaǵanda kóńili toldy» (Q.Qazıev).
Toqan BODAÝHAN,
etnograf