Shetel naryǵyndaǵy Qazaqstan bankteri enshiles uıymdaryn qalaı damytýda?

Sóıtsek, Reseıdegi enshiles uıym­dy satý «Eýrazııalyq banktiń» strategııalyq jospar­la­rynyń biri eken. Muny banktiń basqarma tóraǵasy Valentın Morozov aıtty.

«Biz Qazaqstanda jáne Orta­lyq Azııa elderinde bıznesti odan ári damytýǵa beıildimiz. Endigi jerde Reseı naryǵyna sol eldegi seriktestermen birlesken jobalardy júzege asyrý arqyly qa­tysatyn bolamyz», dep naq­tylady ol.

Belgili bolǵandaı, «Eýra­zııalyq bank» Reseıdegi enshi­les qurylymyn 2010 jyldyń sáýirinde ashqan eken. Ashty degende, «Bank Troıka Dıalog» qarjy uıymyn satyp alǵan. Sonyń negizinde enshiles kompanııa ómirge kelgen. «Kýr­sıv» basylymynyń jazýynsha, mámile quny 22,075 mln dollardy jáne 100 paıyzdyq aksııa úshin 150 myń rýbldi quraǵan.

Qazaqstandyq banktiń Re­seıdegi enshiles uıymy áýelde Máskeýde ǵana jumys istepti. Keıin Novosibir, Chelıabi jáne Omby óńirlerinen bólimsheler ashylǵan. 2019 jyldyń sońynda qarjy ınstıtýtynyń aktıvi 14 mlrd teńgeni, al nesıe qorjyny 700 mln teńgeni quraǵan. Bank ótken jyldy 1,8 mlrd teńge kólemindegi shyǵynmen aıaqtapty.

Bul rette «Eýrazııalyq bank» kórshi eldegi qurylymyn qosym­sha emıssııalar arqyly birneshe ret qarjylandyrǵan. Máselen, 2015 jyly onyń kapıtaly 500 mln rýblge ulǵaıtylsa, 2017 jyly «Eýrazııalyq bank» 7 jylǵa 3 mln dollar kóleminde retteletin qaryz bergen. Aqyry bıyl satyp tyndy.

Jalpy, shetelden enshiles uıy­myn ashqan qazaqstandyq qar­jy ınstıtýttarynyń qata­rynda «Eýrazııalyq bankten» bólek, «Halyk Bank», «ATF Bank» jáne «Jýsan» banki bar. Sońǵy ekeýi bir-bir enshiles uıymdy ustap otyr. Al «Halyk Bank»-tyń sheteldegi qurylymdarynyń sany – beseý. Bul rette Reseı men Tájikstandaǵy eki uıym kezindegi «Qazkom» bankten mura bolyp qalǵanyn atap ótý kerek.

Bizdiń bankter ózderiniń en­shiles uıymdaryn Grýzııa men Reseıden, Qyrǵyzstan men О́zbek­stannan, sondaı-aq Tájik­stannan ashqan. Sonymen qatar Belarýs pen Ýkraınada eki bank bar. Sońǵy ekeýi belgili kásipker Keńes Raqyshevqa tıesili. Bular kezindegi «BTA Bank»-ten qalǵan kompanııalar eken. 2015 jyly «BTA Bank» erik­ti túrde banktik lısenzııa­syn keri qaıtarǵany belgili. Al uıym óz ataýyn saqtap, ba­lans­ta qalǵan aktıvterin bas­­qara berdi. Belarýs pen Ýk­raı­na­­daǵy kompanııalar aldaǵy ýaqytta qazaqstandyq tamyrynan birjola ajyraýy múmkin. Sebebi K.Raqyshev Ýkraınadaǵy qu­ry­lymyn osy jyldyń sońy­na deıin satýdy josparlap otyr­ǵanyn habarlady. Keler jyly Belarýs elindegi uıym da satylmaq.

Sheteldegi enshiles bankter­diń eń úlkeni – Qyrǵyzstandaǵy «Optıma Bank». Ol «ATF Bank­ke» tıesili. 2019 jyldyń so­ńyn­daǵy derek boıynsha «Op­tıma Banktiń» 97,1 paıyz­dyq úlesi qazaqstandyq bank­tiń enshisine qaraıdy. Ol Qyr­ǵyzstannyń bank sek­toryndaǵy kóshbasshy uıym­dardyń biri.

О́tken jyldyń qorytyn­dysyna sáıkes, bank aktıv, kredıt jáne depozıt kólemi boıynsha úzdik atanǵan. Atap aıtqanda, onyń Qyrǵyzstannyń bank naryǵyndaǵy úlesi 14,7 paıyzǵa teń. Eldegi jalpy kredıttiń 16,5 paıyzyn osy bank berip otyr. Depozıtterdiń 14,4 paıyzy «Optıma Bankte» saqtalǵan. Byltyr banktiń taza tabysy 5,9 mlrd teńgeni qurady. Bul qarjy sektoryndaǵy jıyntyq nátıjeniń 27 paıyzyna teń.

Banker.kz salalyq por­taly­nyń jazýynsha, «Halyk Bank»-tiń Qyrǵyzstandaǵy enshiles uıymy aktıv kólemi jaǵynan «Optıma Bankten» tórt ese kishi eken. Nesıe qor­jyny da 3,5 ese kishi. Soǵan qara­mas­tan «Halyk Bank»-tiń qury­lymy byltyr oń dınamı­ka kórsetken. Aktıvi 36 paıyzǵa, nesıe qor­jyny 33 paıyzǵa ósken. Byltyr bul banktiń taza tabysy 619,4 mln teńgeni qurady.

Eske sala keteıik, bir kezderi Qyr­ǵyzstan naryǵynda «BTA Bank» pen «Qazkomnyń» da enshi­les bankteri jumys istegen bolatyn.

Reseıde qazaqstandyq bank­terdiń úsh enshiles uıymy bar. Onyń biri «Eýrazııalyq bankke» tıesili. Ol týraly joǵaryda aıttyq. Al sol úsh uıymnyń ishindegi eń úlkeni – «Plıýs Bank». Ol «Jýsan» bankine tıesili.

«Plıýs Banktyń» negizi Omby qalasynda qalanǵan. Qazir Reseı­­diń alty óńirinde 12 bó­lim­shesi bar. Banki.ru saıty­nyń derekterine súıensek, byl­tyr «Plıýs Bank» aktıv kóle­mi boıynsha Reseıdegi 440 bank­tiń ishinen 117-shi orynǵa, ne­sıe qorjynynyń kólemi jaǵy­nan 48-shi orynǵa, depozıt kóle­mi boıynsha 68-shi orynǵa jaıǵas­qan. Banktiń negizgi ónimderi – avtonesıe, ıpoteka, kartalyq bıznes. «Plıýs Banktiń» jyldyq esebinde 2019 jylǵy taza tabys kólemi 408 mln rýbl dep kórsetilgen. Ol degenimiz shamamen 2,4 mlrd teńgege teń.

Reseıdegi enshiles uıym­dar­dyń biri «Halyk Bank»-ke tıe­si­li. Oǵan 2004 jyly chelıabilik «Hlebnyı» bankiniń 77 paıyzdyq úlesin 165 mln teńgege satyp alý arqyly qol jetkizilgen. Ke­ıin úlesin 100 paıyzǵa arttyryp, ataýyn «NBK Bank» dep óz­gert­ken. Sondaı-aq «Halyk Bank» «Qazkomnan» mura bop qal­ǵan «Moskommersbankke» de ıe bol­dy. 2018 jyly «NBK Bank» «Mos­kom­mers­bankke» qosyldy. 2019 jyl­dyń sońynda «Halyk Bank»-tiń en­shiles qury­lymynyń aktıvi 122 mlrd teńgeni, nesıe qorjyny 67 mlrd teńgeni, menshikti kapıtaly 23 mlrd teńgeni qurady. Byltyr 580 mln teńge kólemindegi taza tabysqa ıe bolypty.

«Halyk Bank» Grýzııa nary­ǵyna da jol saldy. Dál osy elde jańadan kompanııa ashty. Eshkim­nen eshteńe satyp alǵan joq. Osylaısha, 2008 jyly «Halyq Bank Grýzııa» AQ ómirge keldi. Onyń jarǵylyq kapıtaly – 2,5 mlrd teńge. О́tken jyldyń sońynda banktiń aktıvi 71 mlrd teńgeni, nesıe qorjyny 58 mlrd teńgeni, menshikti kapıtaly 16,6 mlrd teńgeni qurady. Byltyr taza tabysy – 1,5 mlrd teńge.

«Halyk Bank»-tiń Tájik­stan­daǵy qurylymy – «Qaz­komnan» qalǵan mura. «Qaz­kom­mers­bank Tájikstan» jabyq aksıo­ner­lik qoǵamy 2008 jyldyń qańtarynda bank lısenzııasyn alǵan. 2019 jyl­dyń shildesinde ınstıtýt ataýy «Halyq Bank Tájik­stan» dep ózgertildi. Byl­tyr­ǵy jyldyń sońynda banktiń ak­tıvi 21,5 mlrd teńgege, nesıe qor­jyny 2,2 mlrd teńgege, men­shikti kapıtaly 4,4 mlrd teńgege teń boldy. О́tken jyly bank 483 mln teńge taza tabys tapqan.

Qazaqstandyq bankterdiń bertin ashylǵan qurylymy – О́zbekstanda jumys isteıtin «Tenge Bank». Ol da «Halyk Bank»-tiń menshigi. Sońǵy derekterge súıensek, «Tenge Bank»-tiń aktıvi 14,8 mlrd teńgege, nesıe qorjyny 5,5 mlrd teńgege, menshikti kapıtaly 4,6 mlrd teńgege teń. Bank ótken jyldy 123 mln teńge kólemindegi shyǵynmen aıaqtaǵan.