Keden qalǵymaıdy

Elimiz úshin mańyzdy mereke – Táýelsizdik kúni qarsańynda Qazaqstan Respýblıkasynyń keden organdary da óziniń 22 jyldyǵyn atap ótedi. Kedenshilerdiń kásibı merekesimen qatar atqarylǵan jumystardy qorytyndylaıtyn jyl aıaǵy da kelip qaldy. Osyǵan oraı Qostanaı oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamentiniń basshysy, keden qyzmetiniń polkovnıgi Baqyt SÁTMAǴANBETPEN suhbattasqan edik.

Elimiz úshin mańyzdy mereke – Táýelsizdik kúni qarsańynda Qazaqstan Respýblıkasynyń keden organdary da óziniń 22 jyldyǵyn atap ótedi. Kedenshilerdiń kásibı merekesimen qatar atqarylǵan jumystardy qorytyndylaıtyn jyl aıaǵy da kelip qaldy. Osyǵan oraı Qostanaı oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamentiniń basshysy, keden qyzmetiniń polkovnıgi Baqyt SÁTMAǴANBETPEN suhbattasqan edik.

– Baqyt Segizbaıuly, sońǵy jyldary elimizde zań men tártiptiń saqtalýyn qamtamasyz etetin quqyq qorǵaý organdary qyzmetine erekshe nazar aýdarylýda. Departament quqyq qorǵaý blogynyń aıaqtalyp bara jatqan jyl ishindegi qyzmetin siz qalaı baǵalar edińiz?

– Quqyq qorǵaý júıesi tá­ý­el­siz Qazaqstannyń damýyn­da mańyzdy ról atqarady. Quqyq qorǵaý júıesi áleýmettik-eko­nomıkalyq reformalardyń joǵary tıimdilikpen júzege asyrylýyna, zor tabystarǵa qol jetkizilýine quqyqtyq turǵydan septigin tıgizedi. Quqyq qorǵaý júıesin odan ári jańǵyrtý úshin tujyrymdamalyq mindetterdi iske asyrý Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Jol­daýynda da kórinis tapty. Qazirgi tańda quqyq qorǵaý júıesiniń qyzmetine móldirlik, aıqyndyq tán. Quqyq qorǵaý organdaryna irikteý qataıa tústi. Quqyq qorǵaý júıesiniń reformasy sheńberinde departamentte kezekten tys attestattaý boıynsha aýqymdy jumystar júrgizildi. Qazir departamentte kontrabandamen kúres jónindegi jáne ishki qaýipsizdik basqarmasy atty eki basqarmadan turatyn quqyq qorǵaý blogy jumys isteıdi.

2013 jyly barlyǵy 11 qyl­mystyq is qozǵaldy, olardyń ishinen ekonomıkalyq kontrabanda jáne kedendik tólemder men salyqtardy tóleýden jaltarý faktileri boıynsha memleketke keltirilgen 40 mıllıon 600 myń teńge kólemindegi zııan óteldi. Ákimshilik tájirıbe jelisi boıynsha 141 ákimshilik-quqyq buzýshylyq anyqtalyp, olarǵa 5 mıllıon teńgeden asa aıyppul salyndy jáne memleketke 8 mıllıon 700 myń teńge kólemindegi nuqsan óteldi.

– Sybaılas jemqorlyqpen kúresý qaı ýaqytta da ózekti taqyryptardyń biri bolyp keledi. Sizdiń departament osy problemamen qalaı kúresýde?

– 2012 jyly qazynalyq blok qyzmetkerleriniń attestattaýdan shyǵarylýy júrgizildi, departament qyzmetkerleriniń 16 paıyzy ǵana pogonymen qaldy. 2013 jyldyń aqpan aıynda Qostanaı oblysy boıynsha kedendik baqylaý departamenti qazynalyq blogynyń qyzmetkerleri Qa­zaq­stan Respýblı­kasynyń ke­den organdary arasynda bi­rin­shi bolyp ákimshilik mem­le­kettik laýazymdarǵa kóshi­rildi. Departament sybaılas jem­qorlyqpen kúres memle­ket­tik baǵdarlamasyn iske asyrý maqsatynda quqyqtyq baza­ny jetildirýge, azamattyq qo­ǵam qury­lymdarymen ózara is-qı­myl jasaýǵa, sybaılas jemqor­lyqqa qarsy memlekettik saıasatty nası­hattaýǵa baǵyttalǵan uıym­das­tyrýshylyq jáne tájirıbelik sharalar keshenin qabyldady.

Departamenttiń sybaılas jem­qorlyq kórinisterine qarsy kúres jumysynyń aqparattyq ja­ǵyn qamtamasyz etý úshin 7 dóńgelek ústel, 4 «tikeleı je­li» ótkizildi, buqaralyq aqparat quraldarynda 53 maqala jarııalandy, qyrkúıek aıynda departament «Nur Otan» partııasynyń jáne «Atameken» kásipkerlerdiń ulttyq palatasynyń Qostanaı oblystyq fılıaldarymen birlesip, «Ashyq esik kúnin» ótkizdi.

– Prezıdenttiń «Qazaq­stan-2050» Strategııasy – qa­lyp­tasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda «ulttyq ekonomıkanyń jetekshi kúshi – kásipkerlikti jan-jaqty qoldaý» ekeni aıqyndaldy. Al­shaq resimdeý oryndary, olardy qurýdaǵy maqsat pen onyń nátıjesi týraly ne aıtasyz?

– Elimizde astyqtan rekordtyq ónim jınalǵan 2011 jyldyń qarashasynda ony ótkizýden álem­dik naryqty baǵyndyrýdyń básekelik kúresi de qyzyp turdy. Osy jaǵdaıda Qazaqstannyń Keden odaǵyna kirýin nazarǵa ala otyryp, 12 keden beketi joıylǵan bolatyn. Bizdiń departament eksporttalatyn astyqty tikeleı artatyn «Tobyl elevatory», «Jarkól elevatory», «Sarykól elevatory» aksıonerlik qoǵamdary sııaqty basqa da astyq saqtaý qoımalary men astyq qabyldaý pýnktteri shoǵyrlana ornalasqan eldi mekenderden astyqtyń eksportyn kedendik deklarasııalaý boıynsha alshaqtatylǵan oryndardyń ashylýyna bastamashylyq etti. 2012 jyldyń qańtar aıynan bastap alshaqtan resimdeý ustanymy boıynsha astyq eksportynyń kedendik operasııalary Sarykól, Denısov jáne Oktıabr eldi mekenderinde táýlik boıy tártibinde júzege asyrylady.

Departamenttiń bastamasy boıynsha konsýltatıvtik ke­ń­­estegi talqylaý nátıjesinde qys­qartylǵan keden beketteriniń bazasynda qoldanystaǵylarǵa qosymsha Áýlıekól, Fedorov aýyldarynda jáne Lısakov qalasynda jańadan kedendik operasııalardy júrgizý oryndary ashyldy. Qazir departamenttiń qyzmet aımaǵynda kedendik operasııalardy júrgizýdiń 6 orny jumys isteıdi.

– Ýákiletti ekonomıkalyq operatorlar ınstıtýtynyń ta­nymaldyǵy artyp keledi. Atalmysh mártebe alǵan syrt­qy ekonomıkalyq qyzmet­ke qatysýshylar qandaı arty­q­shylyqtarǵa ıe jáne Qos­ta­naı obly­synda mundaı jeńil­dikterdi kimder paıdalanady?

– Iá, 2010 jyldan bastap ýákiletti ekonomıkalyq operatorlar ınstıtýty Keden oda­ǵynyń keńistiginde tanylyp ke­ledi. Bul qurylymdy engizýdiń maqsaty kedendik qyzmet pen bıznes qoǵamdastyǵynyń ózara is-qımyl júıesin tolyqqandy damytý, kedendik operasııalardy ońaılatý jáne jedeldetý, syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke adal nıetti qatysýshylar úshin jaǵdaı jasaý, táýekeldi basqarý júıesin jetildirý, ákimshilik kedergilerdi joıý bolyp tabylady.

Keden odaǵyndaǵy ýákiletti ekonomıkalyq operatorlar, bul – keden organdarynyń se­ni­­­minen shyqqan, olarǵa arna­ıy ońaılatylǵan resimderdi paıdalanýǵa múmkindik beriletin zańdy tulǵalardyń belgili sanaty. Arnaıy kedendik re­simderdi ońaılatýlardy paı­dalaný kedendik operasııa­lar kezinde qarjylyq jáne ýa­qyt shyǵyndaryn azaıtýǵa jáne logıstıkalyq tizbekti oń­taı­landyrýǵa múmkindik beredi. Barlyq talaptardyń oryndalýy jáne barlyq sharttardyń saqtalýy, sondaı-aq tıisti tizilimge engizilýi jaǵdaıynda zańdy tulǵa ýákiletti ekonomıkalyq operator mártebesine ıe bolady jáne Keden odaǵynyń Keden kodeksi jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy keden isi týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Kodeksinde qaralǵan arnaıy ońaılatýlardy paıdalana alady. Bul rette ýákiletti ekonomıkalyq operator mártebesi ony bergen Keden odaǵyna múshe memlekettiń aýma­­ǵynda ǵana moıyndalady. Syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylardyń pikiri boıynsha mundaı mártebeniń bolýy sharýashylyq sýbektisiniń syrtqy ekonomıkalyq qyzmetin aıtarlyqtaı jeńildetedi, al kásiporyn Kodekstiń 65-babyna sáıkes syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke ózge qatysýshylarǵa qaraǵanda birqatar eleýli ar­tyq­shylyqtarǵa ıe bolady. Mysaly, Qostanaı oblysynda úsh kásiporyn, ıaǵnı «Baıan sulý» aksıonerlik qoǵamy, «RG Brands Kazakhstan» ja­ýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń «Kosmıs» fılıaly, «Stofarm» jaýapkershiligi shek­teýli seriktestigi osyndaı már­tebege ıe.

– Kásibı merekede áriptes­terińizge qandaı tilek aıtar edińiz?

– Kedendik baqylaý depar­tamentiniń barlyq jeke qura­myn kásibı merekemen quttyq­taımyn. Qyzmet jolynda tabys, jaqyndaryna amandyq, qýanysh, ómir jolynda sáttilik, kemel keleshek tileımin. Árda­ıym egemendigimiz eńseli, táýel­sizdigimiz tuǵyrly bolsyn.

Áńgimelesken

Názıra JÁRIMBETOVA,

«Egemen Qazaqstan».

QOSTANAI.