Shárbaný shyǵarmalaryndaǵy narratologııa máseleleri

Shárbaný Beısenovanyń jazýshylyq sheberligi osynaý qarapaıym qazaq ómirin, qazaq qyzdarynyń taza tabıǵatyn sol bıikte beıneleýinde jatsa kerek. Shárbanýdyń shyǵarmalarynan qazaqtyń ıisi, ásirese áıel analarymyzdyń aqjaý­lyǵynyń, sol aqjaýlyq sekildi aqpeıil, aq­jarqyn ańqyldaǵan adal da taza tabı­ǵatynyń ıisi shyǵyp turady. «Altaı-Er­tis kitaphanasy» serııasymen jaryq kór­gen tańdamaly shyǵarmalarynyń «Týǵan úıdiń tútini» toptamasyndaǵy áńgimelerindegi (1-tom. Astana: Folıant, 2011.-464 b) alysta tursań da esińnen shyqpaıtyn atameken ıisiniń ózi qandaı tátti, saǵynyshqa, syrǵa toly. Aýyldaǵy aq jaılaý dalanyń jupar ańqyǵan ıisi, keýdesi sút ańqyǵan ańqyldaǵan appaq jeńgelerimizdiń ıisi jazýshynyń árbir áńgimesiniń temirqazyǵy, kórkemdiktiń kúretamyry, sheberliktiń shyńy. Shynaıy ómirdiń shyndyǵyn shym-shytyryq oqıǵalar shyrǵalańynda emes, qarapaıym bir tirshilik barysyn beıneleý arqyly ashatyn avtor keıipkerleriniń jan dúnıesin de kúrdeli kórkemdik beıneleý quraldaryn paıdalaný arqyly emes, bárimizge túsinikti úshinshi jaqtan baıandaý arqyly-aq ajarlap jetkizedi. Keıipkerlerdiń bastan keshken oqıǵalary, ózge ómirdi tanýy, olardyń oılary men is-áreketteri de tabıǵı. Keıipker men oqyrmanǵa da ortaq oılar, sezimder, tolǵanystar bir kórkemdik qundylyq aıasynda órbıdi. Oqıǵaǵa enip ketken oqyrman da keıipkermen birge oılanady, ondaǵy oılar da, sezimder de, taǵdyrlar da, muń men syr da, ómir sabaqtary da qarapaıym tilmen, qarapaıym tásildermen, nanymdy naqyshtalǵan.

Áıel janynyń ádemi álemin ádebıeti­mizge ózindik órnegimen alyp kelgen Shár­baný Beısenovanyń shyǵarmalary, ásire qyzyl boıaýsyz, dilmarsýdan ada, erekshe taǵdyrdan tysqary kádimgi bári­mizge belgili, kúndelikti ómirde kez­de­sip júrgen, syrlasyp, kórip júrgen kóp qyz-kelinshekterdiń tabıǵatyn qa­ra­­paıym ǵana qazaqtyń qara sózimen maıyn­ tamyzyp baıandap beretindigimen ba­ǵaly. Onyń shyǵarmalarynda shym-shytyryq oqys oqıǵalar shıelenisi de kezdespeıdi. Sheshendikke salynǵan ma­qal-mátelderden de ada, danasynyp oı qýyp ketken pálsapashyldyqtan da alys, neni aıtqysy kelse de neǵurlym qysqa da naqty, eń bastysy nanymdy sýretteýge nıet qoıǵan qalamgerdiń, bálkim, shyǵarmashylyǵynyń ereksheligi de, artyqshylyǵy da osynda jatqan shyǵar?!

Shárbanýdyń keıipkerleri kimder de­sek, olar árbir qazaq otbasynda kez­de­se­tin áıelder, solardyń taǵdyry, tabı­ǵaty, tirshiligi, oıy, qýanyshy men muńy, qaıǵysy men qasireti. Ol jóninde avtordyń ózi: «Men qazaq jazýshylarynyń shyǵarmalaryn bárin oqýǵa tyrysamyn. Sonda kóńilim qabyldaı almaıtyn bir nárse: ana beınesin jasaýmen birge, olardy jeńiltek, uıabuzar, dúnıeqor etip kórsetý beleń alady. Áıel adam bolsa, mindetti túrde bir jaǵynan mini shyǵyp turatyndaı. Al men áıeldiń boıynan tazalyqty izdep, ony kóre bilýimiz kerek dep oılaımyn. Sondyqtan da kópke úlgi bolatyn keıipkerlerdi nasıhattaýymyz kerek dep túıdim», deıdi. Rasynda da avtor aıtyp otyrǵandaı qazirgi qoǵamdaǵy qasiretterdi, urpaq tárbıesindegi ketken kemshilikterdi, otbasy oshaq qasyndaǵy jıi oryn alatyn ajyrasý, áıelderdi qorlaý sekildi soraqy áreketterge tek áıelderdi kinálaý sekildi jat minezderdiń, pikirlerdiń týý sebepterin zerttep, zerdeleýge ómirin arnaǵany ańǵarylady. Rýhanı qundylyqtar quldyrap qazaqtyń atam zamannan kele jatqan adam, onyń ar-ojdany, ımany, onyń jany men tanym-túsinigi, túısigi, sezimi men sózi t.b óziniń tektiliginen, bekzattyǵynan aıy­rylǵan almaǵaıyp dáýirde, adamzattyń az­ǵyndyqqa jol bermeýi úshin rýhanı bas­taýlarǵa kóz jiberip, tarıhymyzdyń tamyrynan nár, ótkenimizden ónege alyp, tarıhı tulǵalarymyzdy tiriltip, olardyń ǵıbratty ǵumyrlarynan ta­ǵylym alýdy nasıhattaıdy avtor.

Sondyqtan da bolar, sońǵy jyldary qazaq tarıhyndaǵy qaharman qyzdar, tarıhı áıelder, dana analar beınesin somdaýǵa kóp kóńil bólip júrgen qalamger Shárbaný Beısenova buryndary túrli sebeptermen arhıv qoınaýynda qalyp qoıǵan qazynalardy qaýzap, ulttyq qun­dylyqtardy ulyqtap júr. Qazaqtyń nebir dana analary men eldikti saqtaý jolynda erlik kórsetken qaharman qyzdardyń arman-muratyn, bıik bekzattyq bolmys-bitimin, aqyl-parasatyna saı sulý da kórkem kelbetin zerttep, zerdeleýi kóńil qýantady. Qazaq tarıhyndaǵy oıyp alar orny bar tarıhı tulǵalar, qashanda ult tutqasy bola alǵan, biraq osy kúnge deıin qazaq rýhanııatynda kórkem beıne retinde kórine qoımaǵan Súıinbıke, Súzge, Bozoq, t.b sııaqty qaharman qyzdardyń tarıhyn, taǵdyryn túrli arhıvterden izdep, ja­zyp, nasıhattap, jarııalaýy sóz joq, jazý­shy­nyń ultjandylyǵyn tanytady.

Shárbaný Beısenova tarıhta qazaqtyń qasıetti dalasyn dúrildetken nebir qandy oqıǵalar, tarıhı joryqtar, tar jol, taıǵaq keshýlerde otbasy, urpaǵy men ul­tynyń táýelsizdigi úshin taısalmaı qaırat kórsetken qaısar qyzdarymyzdyń sulýlyǵy men aıbaryn, aqyly men da­nalyǵyn, batyrlyǵy men márttigin, erli­gin jas urpaqtyń sanasyna sińirýdi ózi­­niń sýretkerlik paryzy sanaıdy. So­naý saq patshaıymy Tumar, Súıinbıke, Súz­gelerden bastalǵan qazaq qyzdarynyń qaharmandyq erlikterin, solardyń kezin­degi qazaqtyń janyn aýyrtqan ahýaldar­dy oqyrmanǵa tanystyrýdy murat tu­tady. Qazirgi qazaq prozasyndaǵy aqsap jat­qan da osy, adamzattyń jan dúnıesine shýaq shashar aty ańyzǵa aınalǵan Áıel-Analardyń asyl beınesi, olardyń ýaqyt­tyń rýhanı qajettiligine aınalýy. Tyń taqyryptaǵy jańa shyǵarma jazý úshin sonyń kórkemdik atmosferasyna enip, óz stılin, formasyn, ózindik órnegin tap­qanǵa deıin bir tynym tappaıtyn qalamgerdiń «Súıinbıke – uly dala arýy» atty tanymdyq-kópshilik basylymynda (Qurast: Sh.Beısenova, J.Áskerbekqyzy. Astana: Folıant, 2016.-192 bet) búkil túrki álemine tanymal tarıhı tulǵalar Súıinbıke hanym men Súzge jaıly tarıhı derekti materıaldar negizinde jazylǵan týyndylary toptastyrylǵan. «Meniń Súıinbıkem», «Súıinbıke ósken ortadaǵy hanymdar», «Súıinbıke munarasy», «Súıinbıkeniń Máskeýge attanardaǵy Sapagereıdiń rýhymen qoshtasý monology», «Súıinbıkeniń Qazanmen qoshtasýy», «Súıinbıkeniń kóregendigi», «Súıinbıke bilezigi», «Súıinbıkeniń armany» degen tarıhı derekti hıkaıat tolǵaýlardan turatyn toptamada qazaqtyń tarıhynda buryndary keńinen tanylmaǵan tulǵa arýdyń beınesi jan-jaqty ashylyp, ómir taǵdyry sóz bolady. Búkil Shyǵystyń tarıhynda aqyl-parasatyna sulýlyǵy saı keletin Súıinbıkedeı hansha sırek kezdeseri haq. Hıkaıattaǵy Súıinbıke patshaıym Altyn Ordanyń áıgili áskerbasy ataqty Edigeniń shópshegi, Noǵaı ordasyna han saılanǵan Júsiptiń qyzy. 1533 jyly Qazan hany – Ulyq Muhamedtiń urpaǵy Janáli hanǵa uzatylyp, alaıda kóp uzamaı ańshylyqta kúıeýi qaza taýyp, han jıeni, Qyrym hanzadasy Sapagereıdi han saılap, Súıinbıke oǵan turmysqa shyǵýy hıkaıatta tarıhı derekter negizinde ádemi, kórkem kestelenedi. Shyǵarma sıýjetiniń jelisin Altyn Ordany qurtýdy kózdegen tórtinshi Grozanyń (tarıhta qaharly Ivan, Ivan Groznyı) qupııa qylmysynyń nátıjesinde belgisiz jaǵdaıda qaıtys bolǵan Sapagereıdiń ornyna Súıinbıke hanymnyń bılikke kelýi shıratyp, baǵasyn arttyrady. Mine, osy tustaǵy hanymnyń aqyl-pa­rasaty, óz elin qorǵaǵan erligin baıandaý avtordan belgili bir ázirlikti, bilimdi qa­jet etken. Tarıhı tulǵa týraly jazý tek úıde otyryp, qııalǵa nemese sýret­kerlik sheberlikke senip qalam silteý emes, ol jyldar boıy jabyq jat­qan qazynany qaýzap, talmaı, tabandy túrde ter tógýdi talap etedi. Bul ynta-talap jazýshynyń qıyndyqtan yqpaıtyn yjdahattylyǵyn, izdenimpazdyǵyn tanytsa kerek. Shynynda da Súıinbıke kim, ekiniń biri bile bermeıtin tarıhı tul­ǵany óz urpaǵyna tanystyrý úshin qalamger talaı kitap, arhıv aqtaryp, talaı jerge baryp, onyń elin, jerin, t.b. óz kózimen kórip, bes ǵasyr burynǵy tarıhı oqıǵalarmen tanysyp basy bútin tarıhty tanytatyn týyndyny tartý etip otyr. Joǵaryda atalǵan árbir taraýdaǵy tarıhı oqıǵalar men ult rýhanııaty úshin qundy faktilerdi nysanaǵa alǵan kórkem týyndylardyń bárine bir maqalada toqtalyp, taldaý múmkin emes. Tek oqyrman búkil túrki jurtyna ortaq iri kitaphana jınaqtap, tarıhta tuńǵysh ret «Ǵashyqtar saıabaǵyn» jasap, álemniń túkpir-túkpirinen neshe túrli aǵashtar men gúlder, ósimdikter, butalardyń tuqymyn aldyryp kóz tartar kórkem qalalar salǵan aqyl-parasaty mol, ómiri ónege, erligi eresen tarıhı arý apamyzdy tereńirek tanyǵysy kelse, árıne, bul eńbek eń kerek, qundy dúnıe. Tatar ǵalymy Fatıh Ýrmanche jınap, zert­tegen Súıinbıkeniń joqtaýlarynyń («Lıro-epos tatar Srednego Povoljıa») ózi qazaq ádebıeti úshin tyń mátinder, ár taraýda qamtylǵan qundy ǵylymı, ádebı málimetter, sóz joq, bizdiń rýhanııatqa qosylǵan qomaqty qazyna. Qalamgerdiń taqyryp tańdaýdaǵy, keıipkerdiń minez-qulqyn músindeýdegi ózindik órnegi, kásibı sheberligi, kórkemdik talǵam tanymy da kóńil aýdararlyq. Tarıhı shyndyqtyń sheńberinen shyqpaı otyryp ta oıly dúnıe jazýǵa, mazmun men pishinniń ishki tutastyǵyn, kórkemdik-estetıkalyq úndestigin úılestirýdegi úlken kásibılik te kóńil aýdartpaı qoımaıdy.

Osy kitaptyń úshinshi bólimin qu­raıtyn Sh.Beısenovanyń «Altyn kóm­beden tabylǵan asyl arý. Tarıhı baıan», «Súzge-dastan. Kórkem baıan» degen jeke hıkaıat­tarynyń da bereri mol tarıhı taǵylymdy týyndy dese bolady.

«Týǵan úıdiń tútini» degen jınaqtaǵy «Súzgeniń sońǵy kúnderi» hıkaıaty men «Súıinbıke – uly dala arýy» degen tanymdyq-kópshilik basylymyndaǵy «Súzge-dastan» atty janry «kórkem baıan» dep anyqtalǵan týyndynyń mátinderi bir. Sondyqtan biz alǵashqy jınaqtaǵy «Súzgeniń sońǵy kúnderine» toqtaldyq. Oqıǵanyń tarıhı kezeńi men keıipkerleri, oqıǵa jelisi oqshaý qalǵan Kóshim hannyń jas hanymy Súzge sulýdyń taǵdyry men bastan keshken jan kúızelisteri, jalǵyzdyq kúıi, báıbisheden kórgen kúndestigi, baqtalastyq, ishtarlyq, sekildi dertterden týyndaıtyn adamdar arasyndaǵy arpalystar, qaqtyǵystar men qaıshylyqtar arqyly tereńdep, qalamgerdiń sýretkerlik sheberligin tanytatyn erekshelikke ulasady. Súzge sulýdyń bastan keshetin kúdik pen úmitke toly ómir ótkelderi men taǵdyr tálkegi qalamgerdiń ózindik, qoltańbasyn, shyǵar­mashylyq ustanymyn tanytady.

Elin jaý shaýyp han úrim butaǵymen kóship muny jalǵyz tastap ketýi, sonyń saldarynan salynǵan sary ýaıymy, bári-bári keıipkerdiń ishki monology, sana aǵymy, tús kórý tásilderi sekildi psı­hologııalyq kúrdeli kórkemdik beıneleý quraldary arqyly baıandalady. Jal­ǵyzdyq kategorııasy kórkem shyǵar­madaǵy psıhologııalyq taldaý tásilderine táýeldi. Hannyń bylaıǵy jurttan jasyryn sezimi, ony baǵalaýdaǵy qurmet-izeti jónindegi Súzgeniń tolǵanys­tary da nanymdy ári naqyshty. Súzgeniń ózine yryq bermegen ishki sezimdik qu­bylystaryn tabıǵı turǵydan jaqsy tanıtyn sýretker áıel tabıǵatyna tán psıhologııalyq qubylystardy da qalt jibermeı qyraǵylyqpen qadaǵalaı zerttep, sýretteıdi. Ásirese, japadan jalǵyz jyldar boıy turyp, qosaǵyn saryla kútken Súzgeniń taǵdyry, narratıvti naqyshtar, sanasy men boıyn bılegen ázázilmen arpalysy, sana qaqtyǵysy, oı qaıshylyǵy, sezim sergeldeńderi de qalamger qoltańbasyn aıshyqtap, erekshelendire túsedi. Kúrdeli jan arpalystaryn psıhologııalyq taldaý tásilderi arqyly tereńdeı saralap, sát saıyn san alýan kóńil kúıge aýysqan keıipkerdiń sezimdik emosııalyq qubylystaryn kásibı sheberlikpen beınelegen avtor hıkaıat sońynda pendeshilik tirshilikten bıiktegen el men jer, ult pen urpaq, namys pen ar-ujdan sııaqty máńgilik murattardy maqsat tutqan Súzgeniń tulǵalyq tabıǵatyn tuǵyr­landyra túsedi. Kóshpendi eldegi erli-zaıyptylardyń qabaq qaǵystan tanylatyn qupııa ishki sezimderiniń silemderin súıispenshilikke toly sózdersiz-aq shy­naıy beınelegen, sátti obrazdar ja­saǵan jazýshynyń shyǵarmalary adam­ǵa ult­tyq rýhtyń tizginin ustatyp, uly apa­larymyzdyń arýaqtaryna taǵzym etkizedi.

Qaladaǵy bir adamdy da shyǵyndamaı eline jetkizip, óziniń de ar uıatyna sy­nyqtaı da syna qaqtyrmaı pák kúıinde, eline, jaryna, aryna degen adaldyǵyn ólim qushý arqyly dáleldegen tarıhı tulǵa Súzge arýdyń erligin sýrettegen Sh.Beısenovanyń bul týyndysy qazirgi ádebıetimizdegi jaqsy jetistiktiń biri desek qatelespeımiz.

«Týǵan úıdiń tútini» degen jınaqqa engen «Bir mahabbattyń baıany» degen týyndysy saıası repressııaǵa ushyrap uzaq jylǵa Sibirge aıdalǵan jubaıy Muqannyń taǵdyryna ortaqtasyp, ıt jek­kenge sapar keshken Marǵýanyń aı­nalasyndaǵy adamdardan kórgen qa­siretinen syr shertedi. Júrek aýrýynan emhanaǵa túsken keıýana Marǵýanyń eske alýy, narratıvtik mátinder arqyly búkil ótken ómirine saıahat keshýi jazýshynyń jaqsy tapqan tásili.Tarıhı shyndyqqa negizdelgen týyndy bolǵandyqtan onda ómirde bolǵan, kóz kórgen keıipkerlerdiń boı kórsetýi, olardyń obrazdary ómir shyndyqtaryna janasymdy bolýy, avtordyń ádebı ortadaǵy ahýaldy, psıhologııalyq, moraldyq aýrany jaqsy biletindigi baıqalyp otyrady. Qalamgerdiń óz keıipkerleriniń taǵ­dyrymen etene tanystyǵy, olar týraly oı­lary romanǵa jańasha reń, kórkemdik kúsh-qýat bergen. Ádebıet álemindegi bilimi, kózben kórip, kóńilge toqyǵan ómir shyndyǵy kórkem shyndyqqa kórik syı­­laıdy. Jalǵan jalanyń qurbany bolyp, saıası repressııaǵa ushyraǵan qazaq zııaly­larynyń bastan keshken tragedııa­sy, otbasy múshelerine kelgen kesepat, qazaq áıelderiniń basyna túsken taǵdyr taý­qy­metteri Marǵýanyń estelikteri, nar­rato­logııalyq mátinder negizinde nanymdy naqyshtalǵan.

Baıandalǵan oqıǵany kózben kórip, bastan keshken kýágerdiń kózimen berý oqyrmannyń oqıǵaǵa senýine sebepker bolary da sózsiz. Úshinshi jaqtan, ıaǵnı avtorlyq baıandaý munda basty ról atqarsa da mátin syrshyldyǵymen, senimdiligimen, shynaıylyǵymen oqyr­manǵa oı salady. Áńgimeleýshi narrator Marǵýanyń eske alý tásili arqyly baıan­dalǵan «Bir mahabbattyń baıany» hıkaıaty qazaq áıeliniń qandaı qıyndyqta da qaırat kórsetip, aqyl-parasatpen jol taýyp tirshiliktiń tizginin óz qolyna ala­tyn qaısarlyǵyn, rýhanı jan taza­lyǵyn tabıǵı beınelegen. Taǵdyr tál­kegine tas túıin bop bekingen qazaq zııa­lylarynyń qosaqtarynyń tıptik beı­nesin tanytatyn keıipker – Marǵýa mun­da jańa sapada, bıik órede kóringen. Ishki-syrtqy mádenıetimen, qazaqy ıbaly tárbıesimen, ómirlik tájirıbeden jınaǵan aqyl-parasatymen tanylǵan áıel taǵdyryn sýretker Sh.Beısenova búgingi ýaqyt talǵamyna saı oı tarazysyna salyp, salmaqtaıdy. Jazýshy oqıǵa órbitýde, keıipkerdiń minez-qulqyna ashýda kórkemdik detaldardy utymdy paıdalanýǵa sheber.

Áıel tabıǵatyn, psıhologııasyn, jan-jaqty zerttep júrgen Sh.Beısenova keshegi «halyq jaýynyń» áıeli atanyp, kópshilikke kózge shyqqan súıeldeı «súıkimsiz» kóringen áıelderdiń taǵ­dyryn tilge tıek ete otyryp, bútin bir halyq basynan keshken kezeńniń zardabyn, qıly qasiretin, olardyń urpaǵyna, búkil úrim-butaǵyna kelgen kesepatty tarıhı shyndyq turǵysynan ádemi sýrettegen. Týyndynyń kompozısııalyq qu­rylymy, fılosofııalyq oı-ıdeıalary, narratologııalyq mátinder, ýaqyt pen keńistik, monolog, dıalog, sóıleý tásilderi t.b sekildi kóptegen kórkemdik kategorııa­lar, ádebı dıskýrstar qalamgerdiń ózin­dik qoltańbasyn tanytary sózsiz.Kóbine nar­ratıvti mátinge, eske alý, elestetý sekildi ádebı tásilderge áýes avtor ótken ómir men búginniń beınesin ózara salys­tyra oty­ryp, eki udaı sezim keshe otyryp oı talas­tyrýdy durys kóredi.

Qazirgi qazaq prozasynda baıandaýdyń da, beıneleýdiń de tili ózgergeni belgili. Uzaq sonar mátinder oqýshyny tartpaıdy, ol ýaqyt talaby. Meılinshe yqsham, naq­ty, nanymdy mátinder mańyzdy. Bu­rynǵy ólshemmen alsaq, Shárbanýdyń hıkaıattary kúrdeli de kólemdi romandarǵa laıyq. Alaıda ýaqyt suranysyna saı hı­kaıat­tyń ózi sol deńgeıden shyǵyp otyr.

Abaı atamyz aıtqandaı, «Qazaqtyń jaýy qazaq» degendi osy shyǵarmadaǵy Mu­qandy jazyqsyz jalǵan jalamen ıt­­jekkenge aıdatqan aınalasyndaǵy adam­­dar alaýyzdyǵy (jáne olar jalǵyz emes edi), sholaq qol ýákil kekshildigi, kún­destik pen baqtalastyq sekildi kenedeı jabysqan jymysqy dertter kór­kem kestelense de júrekti qaryp túser qasiretimen oıda qalady. Avtordyń aıt­paǵy «Burynǵylardan qalǵan bul jalǵan dúnıe bizden de qalatynyn» uǵyndyrý.

Shárbaný aıtyp otyrǵan Muqan men Marǵýanyń mahabbaty ataqty «Láıli-Májnún» jyryndaǵy ekige bólinbegen bir negizdegi tulǵalardyń ańyzǵa bergisiz tańǵajaıyp, qandaı qıyndyq keshse de alǵashqy asqaqtyǵynan aınymaǵan, sol kıeli kúıinde máńgi qalǵan qymbat ta qundy qasıetterge qurylǵan adamı sezimder sımvoly sıpatty dúnıe.

Qazaqtyń ójet, erekshe taǵdyrly qyzy atanǵan Marǵýa týraly M.Áýezovtiń ózi: «Men áli sen týraly kitap jazamyn» dese, batyr Baýyrjan Momyshuly: «Bul qazaqta Marǵýadaı áıel kem de kem», degen Sharbaný Beısenova somdap otyrǵan Marǵýasy shyn máninde qazaq ádebıetindegi sony keıipker tyń beıne bolsa kerek. Saıası repressııaǵa ushyrap ıtjekkenge aýdarylǵan ulylardyń artynan baryp qosaqtaryna qysylǵanda qoldaý, muńaıǵanǵa medeý bolǵan tarıhta belgisiz bolyp qalǵan talaı apa­larymyzdyń asyl beınesin Marǵýa arqyly beınelep, ult tarıhynda, ádebıet áleminde, kórkem dúnıede qaldyra bildi.

Talantty qalamger Sh.Beısenovanyń shyǵar­malary qazaq ádebıetine Súıin­bıke, Súzge hanym, Marǵýa, Zaǵıpa sekildi esten ket­pes obrazdardy ákeldi. О́ziniń bııazy da mádenıetti mátinderimen qazaqtyń ádebı tilin baıytyp, kesek keıipkerlerimen ulttyq prozamyzdyń ıntellektýaldy deńgeıin kóterýge kóp úles qosty.

Olaı bolsa, Sh.Beısenovanyń da shy­ǵar­malary, narratıvti mátinderi ómir shyn­dyǵyn kásibı sheberlikpen beıneleýi nátıjesinde kıeli sóz óneri keńistiginen ózine tıesili zańdy orynǵa ıe.

Gúlzııa PIRÁLI,

M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty «Áýezov úıi» ǴMO-nyń bas ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory