Ortalyq bank ekonomıkany nesıeleýdiń naryqtyq prınsıpterin qalpyna keltirýdi josparlap otyr. Sondyqtan ol memlekettik qoldaý baǵdarlamalaryna qatysýdy azaıtýǵa nıetti, - dep jazady Egemen.kz.
Ulttyq bank ekonomıkany qoldaýdyń memlekettik baǵdarlamalarynan kezeń-kezeńimen shyǵýdy 2023 jyldan bastaǵaly otyr.
QR UB - memlekettik baǵdarlamalardyń belsendi qatysýshysy. Máselen, 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» memlekettik baǵdarlamasyndaǵy úkimettiń seriktesi. Onyń sheńberinde Ulttyq Bank óziniń qarajaty men onyń basqarýyndaǵy qarajat esebinen bankterdiń oblıgasııalaryn satyp aldy, olardyń ornyna ótimdilik berdi.
Baǵdarlamanyń kólemi 600 mıllıard teńgeni qurady. 2020 jyldyń kókteminde iskerlik belsendiliktiń kúrt tómendeýimen qatar júretin pandemııa men karantın kezinde qoldaý 1 trıllıon teńgege deıin keńeıtildi.
Aǵymdaǵy jyldyń qańtar aıynyń sońynda kommersııalyq bankterdegi teńgedegi depozıtter boıynsha mólsherlemeler sál tómendep, jyldyq 9-10,5% qurady. Sondyqtan banktiń qaryz alýshylary úshin sońǵy ortasha stavka da tómendedi. Halyq tutynýshylyq nesıelerdi 15-18%-ben, ShOB - 20% -ke deıin, iri bıznes - 12-14% -ben aldy.
Mundaı mólsherlemeler memlekettik qoldaý baǵdarlamalarynda kózdelgen nesıelik qarajat qunynan edáýir joǵary. Mysaly, ShOB qoldaý baǵdarlamalary boıynsha nesıelik aqshanyń quny 6% jetedi. Kommersııalyq bankterge qaraǵanda memlekettiń qatysýy bar kompanııalardyń ıpotekalyq baǵdarlamalaryn qoldaý da arzanǵa túsedi. Munyń bári EDB-niń ekonomıkany nesıeleý kólemin jyldan-jylǵa azaıtýyna, al memleket - ósýine ákeledi.
Bir jaǵynan, memleketke ekonomıkaǵa nesıe berý tıimdi, óıtkeni memlekettik qoldaýdyń oń nátıjesi bar. Bıznes memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysýǵa, arzan nesıe alýǵa, taýarlar men qyzmetterdi óndirýge jáne ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrýǵa qýanyshty. Biraq bul jaǵdaı kommersııalyq bankterge sáıkes kelmeıdi. Olar tıimdi nesıelik bıznesti joǵaltyp jatyr.
Eger memleket ShOB pen iri bızneske kóbirek nesıe berse, halyqqa ıpotekalyq nesıe berýdi kóbeıtse, onda bankterde aqsha tabýǵa oryn azaıyp barady. Qazirgi kezde banktik bıznestiń qarqyndy damyp kele jatqany - tólem kartalary men aqsha aýdarymdary. Alaıda, siz olardan kóp aqsha taba almaısyz. Onyń ústine, osy jyldan bastap nesıe naryǵynda básekelestik kúsheıýi múmkin.
Qazaqstan nesıe alýshylarǵa arzan nesıelik jelilerdi usyna alatyn sheteldik bankterge esigin aıqara ashty. Másele mynada, stavkalardy sýbsıdııalaý arqyly memlekettik nesıeleýdi keńeıtý QUB-niń óz mindetterine qaıshy kele bastaıdy. Birinshi kezekte - baǵa deńgeıin baqylaý, aqsha turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin qarjy naryǵynyń básekege qabiletti damýy. Ulttyq banktiń osy ózara baılanysty máselelerdegi negizgi tutqasy qarjy naryǵyndaǵy aqshanyń naryqtyq qunyn anyqtaıtyn bazalyq mólsherleme bolyp tabylady.
Memlekettik nesıege beriletin sýbsıdııalar bazalyq stavkany burmalaıdy jáne eldegi aqshanyń naqty qunynyń baǵdaryn anyqtamaıdy. Aıtpaqshy, bul týraly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń ókili ótken jyldyń qyrkúıek aıynda málimdep, qoldanystaǵy memlekettik baǵdarlamalar negizinen nesıe boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti. Bul nesıelik naryqtaǵy resýrstardyń ádil qunyn anyqtaýdy burmalaıdy, paıyzdyq stavka men nesıelik arnalardyń tıimdiligin tómendetedi jáne bank júıesinde ótimdiliktiń profısıti túrinde esep aıyrysady.
Ulttyq banktiń qyzmetkeriniń synı pikiri áleýmettik jelilerde jáne iskerı BAQ-ta bazalyq stavkany ákimshilik tásilmen tómendetýdiń tıimdiligi týraly kúshti dıskýrspen qatar júretini qyzyq. Bıznes arzan banktik nesıeler alǵysy keledi jáne Ulttyq banktiń stavkasyn tómendetý taqyrybyn kóterdi.
Ekonomıster naryqtyq prosesterge jasandy aralasýǵa qarsy.
Sondyqtan, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki makroekonomıkalyq jaǵdaıdy eskermeı, bankterdiń kóńilinen shyǵý úshin mólsherlemeni kúrt tómendetedi dep kútýge bolmaıdy. Qazir mundaı qadamǵa durys ýaqyt emes. Jaqynda ınflıasııa aıtarlyqtaı ósti. 2020 jyly ol 7,5% -ǵa deıin údeı tústi, al 2019 jyly 5,4% boldy.
Kóptegen sarapshylar ınflıasııa joǵary bolmaıdy dep jazǵanymen: halyqtyń satyp alý qabileti tómendep, baǵanyń ósýine áser etedi. Statıstıkalyq málimetterge sáıkes jeltoqsan aıynda bólshek saýda kólemi qalpyna keldi. Úkimet 2021 jylǵa qaraı álsiz ósimdi boljaıdy.
О́sken ınflıasııa bazalyq stavkany tómendetýge múmkindik bermeıdi. Biraq dál qazir Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki 2021 jyly ınflıasııany 4-6% maqsatty dáliz deńgeıine deıin tómendetý maqsatyn qoıyp otyr. Orta merzimdi perspektıvada bul ınflıasııa deńgeıiniń 3-4% deńgeıine jetýge kómektesedi. Sondyqtan bas bank bolashaqta memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysýdan bas tartýǵa ýáde beredi.