Pandemııa kezeńinde bıotehnologııa salasyndaǵy ǵylymı zertteýler men eksperımenttik ázirlemeler boıynsha qyzmet kólemi artqan. Sonymen birge energyprom.kz derekteri elimizde bıologııalyq qaýipsizdik jáne bıotehnologııa salasynda jumys isteıtinderdiń sany 2,5 myńǵa jýyq, al 19 joǵary oqý ornynda 4 myńdaı bolashaq mamannyń bilim alyp jatqanyn rastaıdy. Osy oraıda ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ Bıologııa jáne bıotehnologııa fakýltetiniń dekany, bıologııa ǵylymdarynyń doktory Bolathan Zııadannan bolashaq túlekterdi daıyndaýdaǵy zamanaýı múmkindikter jaıynda suraǵan edik.
1934 jyly qurylǵan fakýltet 2011 jyldan beri mamandar daıarlaýda qosymsha mindetter júktelýine baılanysty bıologııa jáne bıotehnologııa fakýlteti bolyp qaıta qurylǵan. Qazirgi kezde fakýltettegi stýdentter sany 2 451 bolsa, onyń 155-i – sheteldikter. Stýdentterge 200-den astam professor-oqytýshylar sabaq beredi. «Fakýltetimizdegi professorlar men oqytýshylardyń 80 paıyzǵa jýyǵynyń ǵylymı dárejesi bolsa, olardyń ishinde 6 akademık, 20 professor bar. Professor-oqytýshylar quramynyń belsendiligin arttyrý nátıjesinde sońǵy eki jylda granttyq qarjylandyrý kólemi eki ese ósip, túrli baǵyt boıynsha halyqaralyq yntymaqtastyqty keńeıtý jumystary júzege asyp keledi. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń baǵdarlamasy boıynsha 30-dan astam stýdent akademııalyq utqyrlyq sheńberinde Eýropalyq joǵary oqý oryndarynda, atap aıtqanda, Fransııa, Italııa, Norvegııa, Germanııa, Ispanııada bilim alý múmkindigine ıe boldy. PhD doktoranttardy 25-ten astam eldiń ǵalymdary birlesip daıarlaýǵa qatysýda. Fakýltet sońǵy bes jylda 30-dan astam ǵalymdy dáris oqýǵa jáne birlesken zertteýler júrgizýge shaqyrdy. Al bıylǵy oqý jylynan bastap, birqatar elden 5 ǵalym onlaın rejiminde dáris oqýǵa shaqyryldy», dep atap ótti B.Qazıhanuly. Al fakýltettegi 2 ǵylymı zertteý ınstıtýty – bıologııa jáne bıotehnologııa máseleleri ınstıtýty, ekologııalyq máseleler ınstıtýty, 4 ǵylymı-zertteý ortalyǵy – bıobaza, agrobıostansa jáne bıologııalyq obektilerdi fızıkalyq jáne hımııalyq ádistermen zertteý zerthanasynyń óz aldyna múmkindigi zor.
B.Qazıhanulynyń aıtýynsha, QHR, Mońǵolııa, Mysyr, Ýkraına, О́zbekstan, Túrikmenstan, Pákistan, Aýǵanstan jáne basqa da elderden oqýǵa túsip, ǵylymı jumystaryn sátti qorǵap júrgen stýdentter – ýnıversıtet maqtanyshy. О́ıtkeni olar shetelde de elimizdiń dańqyn asyratyny anyq. Osy oraıda ǵylymı baǵyttaǵy jumystardy kúsheıtý jáne oń nátıjeler beretin ǵylymı kadrlardy daıarlaý tujyrymdamasy men baǵdarlamasy ázirlendi. Bul sharalardyń barlyǵy professor-oqytýshylar quramynyń, sondaı-aq jas ǵalymdar men doktoranttardyń ǵylymı jarııalanymdyq belsendiliginiń artýyna yqpal etti. Nátıjesinde, 2019-2020 oqý jylynda fakýltettiń Scopus derekter bazasynda ındeksteletin ǵylymı jýrnaldardaǵy jarııalanymdar 90-ǵa jetken. Onyń jartysy sheteldik ǵalymdarmen birlese jarııalandy.
«Fakýltettiń eńbek sińirgen professorlary men jas ǵylymı zertteýshilerine ǵylym men oqý prosesiniń damýyna qosqan úlesi úshin túrli memlekettik marapattar men stıpendııalar berilip jatady, bul memlekettiń ǵylym salasyna jasalǵan qamqorlyǵy», dedi B.Qazıhanuly. Ol jas oqytýshylardyń ǵylymı ósýi, olardy materıaldyq-tehnıkalyq turǵydan qoldaý mańyzdy ekenin aıta kelip, bul baǵytta arnaıy mamandandyrylǵan jabdyqtar alynǵanyn jetkizdi.
Ǵylym toqtaýsyz alǵa jyljyp keledi. Bul rette stýdentterdiń joǵary tehnologııalardy, sıfrly júıeni ýaqyt ozdyrmaı meńgergeni mańyzdy. Ǵylymı mektepterdiń qurylýy, osy saladaǵy zertteýlerdi júrgizý úshin sharýashylyq kelisimsharttardyń jasalýy jáne fakýltettiń jumysyn uıymdastyrý men basqarýdy kúsheıtý ozyq ǵylymı jetistikterge jeteleıtini anyq.
ALMATY