Búkil álemdegideı dúnıejúzilik onkologııalyq aýrýlarmen kúres kúnin atap ótken elimizde jyl saıyn 30 myń adamǵa qaterli isik dıagnozy qoıylady eken. Derekterge júginsek, óńirde onkologııalyq aýrýlardyń ishinde sút bezi, ókpe, asqazan, jatyr moıny jáne toqishek qaterli isikteri aldyńǵy orynda tur. Búginde otandyq medısına aýrýdy erte satysynda anyqtaýǵa, naýqastardyń ómir jasyn uzartýǵa kúsh salýda.
Túrkistan oblysynyń barlyq aýdandyq aýrýhanalary men emhanalarynda onkologııalyq aýrýlarmen kúres kúnine oraı qaterli isiktiń aldyn alý maqsatynda «Ashyq esik kúni» ótti. Mysaly, oblystyq klınıkalyq aýrýhananyń quramyndaǵy №5 onkologııalyq emhanada ótken sharada oblys jáne qala turǵyndary onkolog, mammolog, onkogınekolog mamandarynan keńes alyp, tegin tekserýlerden ótti. Sondaı-aq oblystyq klınıkalyq aýrýhanasynyń onkologııalyq qyzmet jónindegi jaýapty dárigeri M.Tólegenov bastaǵan onkohırýrgııa jáne hımıoterapııa bólimsheleriniń qyzmetkerleri atalǵan dıagnoz boıynsha emdelip jatqan pasıentterdi qoldaý is-sharasyn ótkizdi. Al Tólebı aýdandyq aýrýhanasynda ótken sharada bilikti dárigerlerdiń tekserýinen 57 turǵyn ótken. Jalpy, anyqtalǵan patologııalar sany 45 bolsa, 8 turǵyn qaterli isikke kúdikteldi. Jergilikti dárigerler qaterli isikti erte anyqtap, aldyn alý maqsatynda turǵyndarǵa der kezinde tekserýden ótip, óz densaýlyqtaryna jaýaptylyqpen qaraýǵa keńes berdi. «2018-2022 jyldary qaterli isik aýrýlarymen kúresýdegi keshendi jospardyń» nátıjesinde onkologııalyq aýrýǵa kúdigi bar naýqastar kompıýterlik tomografııa men magnıttik-rezonanstyq tomografııadan tegin ótýge múmkindik aldy. Sonymen qatar isikti tereń molekýlıarlyq-genetıkalyq tekseristen ótkizý, sheteldik mamandarmen «telepatologııa» kómegimen keńes alýǵa múmkindik jasaldy. Bul otandyq onkologterge dertpen kúresýde úlken kómek. Keshendi jospar aýrýdyń sońǵy satysyndaǵy naýqastardy da qamtyǵan, onda pallıatıvtik kómek kórsetý úshin mobıldi toptar quryp, olardyń mindetteri kórsetilgen.
– Túrkistan oblysy qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń buıryǵymen aýdandyq aýrýhanalarda 20 mobıldi top qurylyp, naýqastarǵa úı jaǵdaıynda jan-jaqty kómek kórsetýde. Keshendi jospar arqyly oblysymyz onkologııalyq aýrýlar boıynsha respýblıkada sońǵy 17-orynda, al qaterli isikten ólim-jitim boıynsha 16-orynda tur. Bizdiń basty maqsatymyz – aýrýdyń aldyn alý nemese der kezinde anyqtaý. Byltyr Túrkistan oblysy boıynsha sút bezi qaterli isiginen 72 210 áıel, jatyr moıny isiginen 67 453 áıel, al tik ishek qaterli isiginen 82 533 adam skrınıngten ótti. Skrınıngpen qamtý – 100%. Biraq bul alǵashqy medısınalyq sanıtarlyq kómek kórsetetin mekemelerdiń orasan zor eńbegi arqyly júzege asty. Árbir emhanada áıelderdi jáne erlerdi qaraý bólmeleri uıymdastyrylǵan, ıaǵnı bıyl emhanaǵa birinshi ret kelgen árbir adam, osy dárigerge deıingi bólmelerden tekserýden ótýge mindetti. Bul profılaktıkalyq tekserý kózge kórinetin qaterli isikterdi ýaqtyly anyqtaýǵa múmkindik beredi, – deıdi Túrkistan oblysynyń shtattan tys bas onkologi Qarlyǵash Omarova.
О́ńirdiń barlyq emdeý mekemelerinde ótken aksııanyń nátıjesinde 360 adamǵa onkolog, mammolog, gınekologtiń keńesi berilgen. Sondaı-aq 152 adamǵa ÝDZ jasalsa, 25 adamǵa asqazanǵa endoskopııalyq tekserý júrgizilip, 47 áıeldiń jatyr moınynan jaǵyndy alyndy. Tekserilý jumystarynyń qorytyndysy boıynsha 30 áıelden jatyr moıny qaterli isigi anyqtalsa, ókinishke qaraı 92 áıelden sút beziniń qaterli isigi naqtylanyp otyr. Salaǵa jaýapty mamandardyń dereginshe, oblystyń onkologııalyq dıspanserlerinde 8 436 naýqas tirkeýde tur. Pasıentterdiń 5 jyldyq ómir súrý uzaqtyǵy – 53,2 paıyzdy quraıdy. Oblys skrınıngtik qamtý jumystary boıynsha respýblıkanyń úzdik bes óńiriniń qatarynda. О́tken jyly 11 aýdandyq aýrýhana men emhananyń mammografııalyq parki jańarǵan. Bul qaýipti derttiń aldyn alýǵa úlken septigin tıgizýde.
Túrkistan oblysy