Sybaılas jemqorlyq boıynsha tamyr-tanystyq, araǵa «deldal», ıaǵnı tanys pen «kómekshi» salýshylardyń áli de kóptigi belgili. Mundaı áreketti zańgerler «beıresmı jol» dep ataıdy. Oǵan em alý nemese emdelýge joldama alý, jumysqa ornalasý, balany balabaqshaǵa ornalastyrý, jer máselesin sheshý, HQKO-dan anyqtama alý, sessııany «jabý», salyq esebin tapsyrý kezderinde kóp jol beriledi eken. Kóp jaǵdaıda máseleni «beıresmı sheshýdiń» bastamashylary – memlekettik mekemelerdiń qyzmetshileri, al árbir tórtinshi jaǵdaıda – deldaldar ekeni de aıtylyp júr.
Al Túrkistan oblysynda «deldal» retinde kóbinese tanystar (42,0%) jáne «kómekshiler» (21,5%) keledi eken. Transparency Kazakhstan qoǵamdyq qory júrgizgen saýaldamanyń qorytyndysyna sáıkes, elimizde memlekettik organdarǵa júgingen azamattardyń sybaılas jemqorlyqqa tap bolǵandarynyń úlesi 11,3%-dy quraǵan. Bul kórsetkish byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 2,1%-ǵa tómendegen. Máseleni «beıresmı jolmen» sheshýde qyzyǵýshylyq bildirgender – 43,9%, deldaldarǵa júginý – 24,4%-dy quraǵan. Zertteý jumysy BUU Damý baǵdarlamasynyń qoldaýymen júrgizilgen. Bul derekter Túrkistan oblysynyń ákimi О́mirzaq Shókeevtiń tóraǵalyǵymen ótken Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi komıssııa otyrysynda keltirildi. Jıynǵa oblys ákiminiń orynbasarlary, quqyq qorǵaý organdary men oblystyq basqarmalardyń basshylary jáne beınekonferensııa arqyly óńirge qarasty qala, aýdandardyń ákimderi qatysty.
Komıssııa otyrysynda Transparency Kazakhstan qoǵamdyq qory júrgizgen áleýmettik zertteýdiń nátıjeleri jarııalanyp, «Ashyq dıalog» portalyna kelip túsken shaǵymdar boıynsha júrgizilgen saýaldama qorytyndysy boıynsha usynymdar ortaǵa salyndy.
Alqaly jıynda О́mirzaq Shókeev Memleket basshysy qol qoıǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa engizilgen ózgeristerdiń mańyzdylyǵyn alǵa tartyp, memlekettik qyzmetterdi usynatyn mekemelerge barynsha halyqqa qolaıly ári sapaly qyzmet kórsetýge basymdyq berý qajettigin jetkizdi. «Jobalyq keńse jumys isteýde, «Ashyq ákimdik» bar, munyń bári – aldyn alý jaǵynan óte durys bastamalar. Sondyqtan barlyq aýdanda «Ashyq ákimdik» ashýymyz kerek. Arada júrgen deldaldar bar, osy sekildi joldan taıdyratyn «kómekshilermen» kúresý qajet. Jemqorlyqpen kúreste osy «beıresmı joldy» joıý kerek», dedi oblys ákimi.
Negizinen, «beıresmı jol» prosesti jedeldetý, máseleniń sheshilýine muqtaj adamnyń múddesi úshin jáne qandaı da bir sebeptermen resmı, ıaǵnı zańdy jolmen usynylmaǵan qyzmetti alý qajet bolǵan jaǵdaıda tańdalady.
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi Túrkistan oblysy boıynsha departamenti basshysynyń birinshi orynbasary Mıras Qarǵabaı BUU Damý baǵdarlamasynyń qoldaýymen iske asyrylǵan zertteý qorytyndylaryn jetkizdi. Bul rette bir jyl ishinde sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqta deldaldardyń úlesi 6%-ǵa óskenin jáne bul karantın ýaqytynda túsindirý jumystarynyń aqsaǵanymen baılanysty ekendigin, jergilikti turǵyndary sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreske járdemdesýge daıyn emes óńirlerdiń baryn atap ótti.
Túrkistan oblysy