Batys Qazaqstan oblysy aýmaǵynda 82 etnos ókilderi tatý-tátti turyp jatyr. О́zimen ózi bolyp, tomaǵa-tuıyq júrgen eshqaısysy joq. Keıingi jyldary oblysta etnosaralyq negizdegi kıkiljiń de tirkelmegen.
Oblystaǵy etnostyq top ókilderi, negizinen, Oral qalasy aýmaǵynda jáne aýdandarda qazaqtarmen aralas meken etedi. 2021 jylǵy 1 qańtardaǵy statıstıkalyq málimetke qarasaq, óńirimizde 656 300 adam turady eken. Onyń 76,3%-y – qazaqtar, 19,3%-y – orystar, 1,4%-y – ýkraındar, 1,3%-y – tatarlar, qalǵan 1,7 paıyzy – ózge etnos ókilderi.
О́ńirdegi etnomádenı birlestikter qoǵamdyq kelisimdi saqtaýda belsendi qyzmet etip, júıeli jumys istep otyr. Mysaly, olardyń bastamasymen Oral qalasynda «Dostyq» saıabaǵy abattandyrylyp, jyl saıyn «Etnos aptalyǵy» áleýmettik jobasy iske asyrylyp keledi. Odan bólek, ataýly datalarǵa baılanysty kezdesýler, belgili adamdardyń shyǵarmashylyq keshteri, otbasylyq qundylyqtardy dáripteý sııaqty is-sharalar únemi ótedi.
Búgingi tańda Qazaqstan halqy oblystyq assambleıasy janynan barlyq deńgeıde aqsaqaldardyń 169 keńesi, analardyń 157 keńesi, 239 Qoǵamdyq kelisim keńesi, 14 «Jańǵyrý joly» jastar qozǵalysy, 3 Dostyq úıi, 7 «Tatýlasý ortalyǵy», 72 medıasııa kabıneti, Ǵylymı-saraptama toby, Kásipkerler qaýymdastyǵy, «Til mura» qoǵamdyq qozǵalysy, Jýrnalıster klýby, Eriktiler ortalyǵy, jeksenbilik synyptar men halyq ansamblderi jumys isteıdi. Bul uıymdar 20 myńnan astam adamdy qamtyp otyr. О́tken jyly oblys boıynsha qoǵamdyq kelisim men etnosaralyq turaqtylyqty saqtaý jáne nasıhattaý jóninde 327 is-shara ótse, osy jyldyń I toqsanynda 78 is-shara ótkizildi.
Osy oraıda óńir basshysy, oblystyq assambleıa tóraǵasy Ǵalı Esqalıev bekitken jumys josparyna sáıkes, bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynda qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birlikti qamtamasyz etý maqsatynda etnomádenı birlestikterdiń, qoǵamdyq kelisim, aqsaqaldar jáne analar keńesteriniń otyrystary, shekaralas óńirler arasynda qarym-qatynas ornatýǵa baǵyttalǵan kásipkerler qaýymdastyǵynyń kezdesýleri, júıeli túrde ótkiziletin ǵylymı-taldaý, qaıyrymdylyq jáne medıasııa jumystary, sonymen qatar «Qazaqstannyń 100 jańa esimi», «Jańǵyrý joly» jastar men eriktiler qozǵalystary jáne oqý oryndaryndaǵy «Dostyq» klýbtarynyń is-sharalary uıymdastyrylǵan bolatyn.
Sonyń ishinde, 28 qańtarda oblystyq assambleıa janyndaǵy Qazaq-Vaınah jastary «Dostyq» klýbynyń ókilderi Mańǵystaý kentinde bir qudyqty tazalap, ekinshi qudyqty qazyp, mektepke aýyz sý tartyp berdi. Osy jastar 21 aqpanda óńir aýyldarynda turatyn az qamtylǵan otbasylardyń 85 balasy úshin «Svetlıachok» týrıstik bazasynda qaıyrymdylyq aksııasyn ótkizdi.
Byltyr da, bıyl da oblystyq assambleıa músheleri pandemııa qyspaǵyndaǵy halyqqa barynsha qol ushyn sozdy. 14 aqpanda «Jańǵyrý joly» jastar qozǵalysy músheleri qıyn jaǵdaıda qalǵan 30 otbasyn azyq-túlikpen qamtamasyz etip, birlesken aksııa ótkizdi.
Oblys aýmaǵynda memlekettik tildi jetik meńgergen ózge etnos ókilderiniń qataryn kóbeıtý, memlekettik tildiń qoldanys aıasyn keńeıtý, jas etnos ókilderi arasynda qazaq tilin úırený maqsatynda «Tilge qurmet – elge qurmet» atty chellendj uıymdastyrylyp, áleýmettik jelilerde jarııalandy. Bul is-shara 22 aqpannan 22 naýryzǵa deıin sozyldy.
Aq Jaıyq óńirinde 1 naýryz – Alǵys aıtý kúni erekshe ótti. Oral qalasyndaǵy «Qazaq halqyna myń alǵys!» monýmentine etnomádenı birlestikterdiń ókilderi gúl shoqtaryn qoıdy. Is-shara sheńberinde pandemııa kezinde belsendilik tanytyp, muqtaj jandarǵa qaıyrymdylyq kómek kórsetken oblystyq assambleıa múshelerine oblys ákimi atynan alǵys hattar tapsyryldy. Osy kúni El Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna arnalǵan «30 ıgi is» respýblıkalyq marafony aıasynda «Qaıyrymdylyq kerýeni» aksııasy uıymdastyrylyp, 150 áleýmettik paket qalanyń az qamtylǵan otbasylaryna taratyldy.
17 naýryzda «Igi ister marafony» jobasy aıasynda «Jańǵyrý joly» músheleri tyl eńbekkerlerine, oblystyń Qurmetti azamattaryna, múgedek balasy bar, jalǵyzbasty analarǵa baryp, qoldaý kórsetti.
«Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasyna bıyl Batys Qazaqstan oblysynan 57 adam qatysty. Olar – táýelsizdik jyldarynda ár salada tabysqa jetken tili basqa bolsa da tilegi bir etnostar ókilderi.
Alda 1 mamyr – Qazaqstan halqynyń birligi kúni. Osyǵan oraı «Tatýmyz biz bir shańyraq astynda» taqyrybynda ǵylymı- tájirıbelik konferensııa, «Birligi jarasqan Máńgilik el» jastar fleshmoby, «Biz – Qazaqstannyń birtutas halqymyz» volonterlar qozǵalysy, «30 ıgi is» aksııasy, etnomádenı birlestikterdiń «Qaıyrymdylyq kerýeni» ótkeli otyr.
О́ńirimizdiń saıası júıesinde mańyzdy tutqa bolyp tabylatyn oblystyq assambleıa búgingi tańda barlyq etnostyń múddesin ortaq múddege aınaldyryp, ulttyq ereksheligine qaramastan, barlyq azamattyń quqyǵy men erkindigin qamtamasyz etetin qoǵamdyq ınstıtýt retinde qalyptasty deýge tolyq negiz bar.
Medhat QAMBETOV,
Batys Qazaqstan oblysy Qoǵamdyq kelisim mekemesiniń basshysy