Álsizdi qoldaı berý – ádildik emes

Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵynyń boljaýynsha, Qa­zaq­standa 2021-2025 jyldar ara­lyǵynda jaldamaly eńbekke 1 mln adamǵa suranys týady eken. Osy oraıda Dúnıejúzilik bank te Qazaqstandaǵy eńbek ónimdiligine qatysty arnaıy baıandama ázirlep, máseleniń ár qyryna úńiledi. Bank sarap­shy­larynyń jazýynsha, 2050 jylǵa taman Qazaqstan tabysy jo­ǵary álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna kirý úshin eńbek ónim­di­ligi deńgeıin arttyrýy tıis.

«Osy maqsatta qazaqstandyq kásiporyndar ishki tutyný men eksportqa sapaly taýarlar men qyzmetterdi shyǵarý úshin eńbek daǵdylaryn qarjylyq jáne fızıkalyq resýrstarmen úılestirý prosesin jetildirýi kerek. Eńbek ónimdiliginiń ósýi Qazaq­stannyń ekonomıkalyq strategııasynda, onyń ishinde 2025 jylǵa deıingi strategııalyq damý josparynda basty orynǵa ıe bolǵanyna qaramastan, el eńbek ónimdiligi turǵysynan kez kelgen nátıjege qol jetkizý úshin óndirýshi ónerkásipke ba­sym­dyq beredi. 2015-2018 jyldar aralyǵynda óńdeýshi óndiris pen qyzmet salasynda nebári 1,1 jáne 0,4 paıyzdy quraıtyn az ǵana óndiris ósimi baıqaldy. 2014 jylǵy ekonomıkalyq daǵ­­darysqa deıin eldegi eńbek ónim­diligi 2,3 paıyz deńgeıinde qu­bylyp turdy», dep jazady Dúnıejúzilik bank.

Sarapshylardyń aıtýynsha, eńbek ónimdiliginiń negizgi úsh faktory bar.

«Birinshiden, kásiporynnyń ınnovasııalyq tehnologııalardy engizip, basqarý prosesin jetildirý arqyly qanshalyqty óz jumysyn jańǵyrta alatyny mańyzdy. Qyzmetkerlerdi olardyń eńbek ónimdiligine qaraı joǵarylatý, qaıtalana beretin problemalardyń she­shi­min tabý úshin monıtorıng jasaý, qyzmetke saı emes jumys­shy­lardy qaıta daıarlaý jáne olardy jumystan shyǵarý – ekinshi aıtqan basqarý prosesin jetildirýge jatady. Ekinshiden, meılinshe ónimdi kásiporynnyń qajetti resýrstardy – qarjy­lan­dyrý, bilikti kadrlar, qajetti jer ýchaskesin ala bilýi ónim sapasy men onyń kóleminiń ósýine yqpal etedi. Úshinshisi – tym qara­paıym logıka: Jumysy ónimdi emes kásiporyndar jabylyp, ónimdi kásiporyndar ósýdi jalǵastyrýy kerek. Son­da olardyń adamdyq jáne qar­jylyq resýrstaryn basqa kásiporynda ónimdi paıdalaný múmkin bolady. Qazaqstannyń eńbek ónimdiligine taldaý jasaı kele sońǵy onjyldyqta atalǵan úsh aspekti boıynsha da jaǵdaıdyń máz emes ekenin baǵamdaýǵa bolady», delinedi zertteýde.

Dúnıejúzilik bank sarapshysy Qazaqstanda bankterdiń kásiporyndarǵa nesıe ber­meı­tinin, sol sebepti eleýli túrde eko­­nomıkalyq ósimdi tejep otyr­­ǵanyn jazady.

«Qazaqstandaǵy ká­sip­oryn­dar qarjy jetis­peýshiligin sezi­nip otyr. Nesıe­leý­diń qol­da­nystaǵy shaǵyn kólemi bar­ǵan saıyn aqtal­maıtyn kásip­oryndarǵa ba­ǵyt­talýda, osy­laısha eń­bek ónimdiligi tómen­deı­di. Mem­le­kettik nesıeleý baǵ­dar­la­malary bankterdiń ónimdi joba­lar izdeýin yntalan­dyr­­­maıdy, kerisinshe tıimsiz «zombı-kásiporyndardyń» ili­­nip-salynyp jumys isteı be­rýine sebep bolýda. 2018 jyl­dyń sońynda árbir segizinshi korporatıvtik zaım memlekettik baǵdarlama aıasynda berilgen, al árbir besinshi korporatıvti qaryz alýshy sýbsıdııaǵa ıe bolǵan» dep jazady bank.

Qysqasy, memlekettik baǵ­dar­­la­malar zamanǵa be­ıim­del­gish, sıfrly, eko­lo­gııalyq, eko­no­mı­kalyq turǵyda berik ká­siporyn­dar múddesine ju­mys istemeı jaǵdaı ońal­maı­dy. Al osyndaı meshel halde ekonomıkalyq ósim jasaý úshin ne isteý kerek? Sarap­shy­lar­dyń jazýynsha, aldymen mem­le­kettik qar­jy­lan­dy­rý baǵ­dar­la­malaryn reformalaý qa­jet.

«О́nimdilikti jaqsartý­ úshin ­Qazaqstan­ birqatar sala­da reforma júrgizip, aıqyn emes ınvestısııalyq ereje­ler, ınvestorlardyń jetki­lik­­­siz qorǵalýy jáne aýyr sa­lyq salý erejeleri sııaqty is­ker­­­lik ortadaǵy kedergilerdi jo­ıýy kerek. Kásiporynnyń eko­nomıkalyq áleýetin arttyrý jolynda memleket túrli máse­leler boıynsha kon­sýl­ta­sııa­­lyq qoldaý jasaýy kerek. Qazirgi ýaqyt – Qazaqstandaǵy kásiporyndardy qoldap, bank operasııalary men strategııalaryna naqty ózgerister jasaıtyn kezeń. Bul ózgeris – el­diń daǵdarystan soń jedel qal­pyna kelip, ekonomıkalyq ser­pi­lis jasaýyna yqpal etedi», de­linedi Dúnıejúzilik bank má­limdemesinde.