Kóktem jáne jaz mezgilderinde adamdarǵa túrli jándikten, mal men ózge de janýarlardan keletin qaýip arta túsedi. Sebebi bul ýaqytta zııankes jándikterdiń jer betine shyǵýy kóbeıedi. Sondaı-aq túrli janýarlardyń boıyndaǵy eshkimge bilinbeıtin keselderdiń de adamdarǵa kesirin tıgizýi múmkin. Bul oraıda, adamdardyń ózi de barynsha saqtanyp júrgeni durys.
Máselen, sońǵy ýaqytta Jambyl oblysynda keneden zardap shekkenderdiń qatary kóbeıgen. Aıtalyq, aımaqta 48 eldi meken Kongo-Qyrym gemorragııalyq qyzbasynyń tabıǵı oshaǵy bolyp esepteledi. Jyl basynan beri óńirde 34 adamdy kene shaǵyp, olar medısınalyq kómekke júgingen. Ýly jándikten zardap shegýshilerdiń arasynda 15 bala bar. Atalǵan jaǵdaılar Taraz qalasynyń aýmaǵynan jáne Baızaq, Jambyl, Qordaı, Merki, Shý, T.Rysqulov, Moıynqum, Sarysý aýdandarynan anyqtalyp otyr. Bul adam ómirine qaýip tóndiretin jaǵdaıdyń bir túri.
Epızootııalyq jaǵdaıdyń turaqtylyǵy qaı kezde de mańyzdy. Tek zııankes jándikterden ǵana emes, maldan da adamǵa túrli aýrýlar juǵyp jatatynyn kúndelikti ómirde kórip-bilip júrmiz. Bul ásirese óriske malyn órgizip, nesibesin sodan aıyryp otyrǵan aýyl turǵyndaryna kóbirek qatysty. Mezgili kelgende jyl saıyn bul da kúrdeli máseleniń biri bolyp aldymyzdan shyǵady. Deı turǵanmen, Jambyl oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy Erbol Jıenqulovtyń aıtýynsha, óńirde mal aýrýlary boıynsha ahýal turaqty eken. Ol jospar boıynsha barlyq aýdanda epızootııaǵa qarsy sharalar júrgizilip jatqanyn jetkizdi. «Brýsellez aýrýymen kúres júıeli túrde júrgizilýde. Eger ınfeksııa zerthanalyq túrde rastalatyn bolsa, onda ol aýmaqqa shuǵyl tekserý júrgizilip, epızootııalyq oshaqtyń shekaralary aıqyndalady. Osylaısha, aýrýdyń taralýyna jol berilmeıdi. Aýrý janýarlar sanıtarlyq soıýǵa jiberiledi», deıdi basqarma basshysy. Biraq júrgizilip jatqan jumystarǵa qaramastan, aǵymdaǵy jyldyń tórt aıynda aımaqta 11 turǵyn brýsellez aýrýyn juqtyrǵan. Dese de bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasýda. Elimizdiń Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Veterınarııalyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıtetiniń óńirlik ınspeksııasynyń basshysy Jandar Kókeev oblys boıynsha búginde 234 391 bas iri qara jáne 1 mln-nan astam usaq maldyń tekserilgenin aıtty. Aldaǵy ýaqytta óńirde mal ósirýshilerge der kezinde veterınarlyq kómek kórsetý, mal aýrýlarynyń aldyn alý jáne dıagnostıkalaý jumystarynyń jalǵasýy mańyzdy.
Budan bólek, taǵy bir másele – búginde qańǵybas ıtter men mysyqtardyń kóbeıip ketýi bolyp otyr. Ásirese Taraz qalasyndaǵy shaǵyn aýdandarda ıesiz júrgen ıtter men mysyqtar kóp. Olar kópqabatty turǵyn úılerdiń jertólelerinen órip, qala ishin qaptap barady. Qalanyń qaı túkpirine barsaq ta mundaı jaǵdaı jıi kezdesedi. Munyń turǵyndarǵa, ásirese balalarǵa qaýip tóndiretini taǵy bar. Sondaı-aq ásirese keshki serýen kezinde qala kóshelerinen ıt pen mysyq jetektegen turǵyndardy jıi kezdestirýge bolady. Biraq olardyń da adamdar úshin qaýipsiz ekendigine kóz jetkizý qıyn. Bul oraıda, basqarma basshysy E.Jıenqulov oblystyq máslıhat sheshimimen ótken jyldyń jeltoqsan aıynda ıtter men mysyqtardy asyraý jáne serýendetý, qańǵybas ıtter men mysyqtardy aýlaý qaǵıdalarynyń qabyldanǵanyn, Taraz qalasynda úsh brıgada jáne 10 aýdandyq brıgada qańǵybas ıtter men mysyqtardy aýlaýmen aınalysatynyn aıtyp otyr. Biraq jumys júrgizilip jatyr degenmen bul másele áli de tolyǵymen sheshilmeı keledi. Qazirgi kezde áleýmettik jeliler arqyly jergilikti turǵyndar qańǵybas janýarlardy ustaý máselesiniń sheshilmeı otyrǵanyna jıi shaǵymdanýda. Biraq, bul boıynsha da tıisti mekeme shara qoldanbaı otyr eken. Shynynda da qaraýsyz ıtter men mysyqtardyń kóbeıgeni óz aldyna, ony úıinde asyraýshylar da kóp. Kópqabatty turǵyn úılerde de jeterlik. Biraq olarǵa tekserý júrgizile ma, joq pa, bul da kópshiliktiń kókeıindegi kúrdeli másele retinde qalýda. Alaıda qańǵybas ıtter men mysyqtardy ustaýǵa arnalǵan úı-jaı salýǵa qarjy qarastyrylmaǵan bolyp shyqty. Bul rette birqatar qıyndyq týyndap otyr eken. Veterınarııa basqarmasynyń basshysy atalǵan máselege beıjaı qaraı almaıtyn turǵyndardyń kómegi keregin aıtyp, materıaldyq-tehnıkalyq bazanyń álsizdigin jáne qural-jabdyqtardyń eskirgenin, sondaı-aq, aýyldyq okrýgterdiń barlyǵy birdeı veterınarııalyq pýnkttermen qamtylmaǵanyn jetkizdi. Atalǵan máseleler sheshilmeı, tolǵaqty máseleniń túıinin tarqatý da múmkin emes.
Qaı kezde de adam densaýlyǵy birinshi orynda. Qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigin qalyptastyrý da, qaýipti qubylystan saqtaný da kerek. Osynyń bári de bir qaraǵanda eleýsiz kóringenimen, mundaı kórinisterden kúnine talaı adam zııan shegýde. Aldaǵy ýaqytta atalǵan kemshilikter joıylyp, materıaldyq-tehnıkalyq baza jańartylyp, tıisti qarajat bólinse, kóptiń de kókeıindegi kúrdeli másele sheshiler edi...
Jambyl oblysy