Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyq etýimen Senat janyndaǵy Jas sarapshylar klýbynyń besinshi otyrysy boldy. Qatysýshylar Qazaqstan ekonomıkasynyń pandemııadan keıingi kezeńdegi úrdisterin, mindetteri men keleshegin talqylady. Kezdesýge Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev, Klýb músheleri jáne shaqyrylǵan sarapshylar qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Senat Tóraǵasy pikirsaıys aldynda Covid-19 pandemııasynyń álemdik ekonomıkaǵa keri áserin tıgizgenin atap ótti. Qazaqstandyq IJО́ kórsetkishteri 2,6%-ǵa qysqardy. Kólik, saýda, qyzmet kórsetý sektorlary eń kóp zardap shekken salalardyń biri boldy.
Máýlen Áshimbaev Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Qazaqstanda daǵdarysqa qarsy sharalar toptamasy qabyldanǵanyn atap ótti. Tabysyn joǵaltqan 4,5 mln-nan astam qazaqstandyqtar ótemaqy tólemderin aldy. Zeınetaqylar men járdemaqylar ındeksteldi, dárigerler men medısına qyzmetkerleriniń jalaqysy ósti. Senat Tóraǵasy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý jónindegi qabyldanǵan keshendi sharalardy da eske saldy.
Máýlen Áshimbaev atap ótkendeı, pandemııa jaǵdaıynda daǵdarysqa qarsy sharalardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan zańdardy sapaly pysyqtaý jáne jedel qabyldaý Parlamenttiń mindeti bolyp tabylady.
«Pandemııa álemdik ekonomıka men qoǵamdyq ómirdi uıymdastyrýdaǵy belgili bir prosesterdi jedeldetti. Osylaısha, qashyqtyqtan jumys isteý, qashyqtyqtan oqytý, bıznesti sıfrlandyrý, ınternet arqyly qyzmetter usyný jáne taýarlar satyp alý, resýrstar men tutynýǵa uqypty qaraý bizdiń ómirimizdiń ajyramas bóligine aınalady. Pandemııadan keıingi kezeńdegi damý strategııasy osy jáne basqa da úrdisterdi eskerýi tıis», dedi Senat Tóraǵasy.
Máýlen Áshimbaev Qazaqstan aldynda turǵan birqatar ózekti mindetterdi atady. Onyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznestiń damý qarqyny men jumys oryndaryn qalpyna keltirý, memlekettik kórsetiletin qyzmetter men bıznesti sıfrlandyrý, sondaı-aq memlekettik shyǵystardyń memleket kiristerine mólsherlestigin qamtamasyz etý bar.
Senat Tóraǵasynyń aıtýynsha, bıyl bıýdjet tapshylyǵy 2020 jylǵy IJО́-ge qatysty 3,1%-dan 2021 jyly IJО́-ge qatysty 3,5%-ǵa deıin ósýi baıqalady.
«Bıýdjet tapshylyǵy ishki jáne syrtqy qaryz alý esebinen qarjylandyrylyp otyr. Bul jańa problema emes. Kelesi 2022-2024 jyldardaǵy úsh jyldyq kezeńge arnalǵan bıýdjetti qalyptastyrý kezinde osy úrdisti ózgertý qajet. Bıýdjet shıkizattyq emes sektor men óńdeý ónerkásibin damytý esebinen tolyqtyrylýǵa tıis. Resýrstardy, onyń ishinde memlekettik resýrstardy únemdeý eńbekti uıymdastyrýdaǵy jańa nysandardy qamtamasyz ete alady. Atap aıtqanda, qashyqtan jumys isteý sıpattaryn ulǵaıtýǵa, sıfrlyq platformalardy neǵurlym belsendi paıdalanýǵa bolady», dedi Máýlen Áshimbaev.
Senat Tóraǵasy pandemııa kezinde aıqyndalǵan baǵyttar boıynsha mamandar daıarlaýdy da ózekti mindet retinde atady. Bul dárigerler, ásirese ınfeksıonıster men epıdemıologtar, sondaı-aq oqytýshylar, IT salasyndaǵy mamandar bolyp otyr.
«Jalpy, bilim berý júıesi pandemııadan keıingi kezeńdegi damý strategııasynyń mańyzdy bóligi retinde qarastyrylýy kerek, óıtkeni ol ónerkásip pen óndiristik sektordy bilikti kadrlarmen qamtamasyz etedi», dedi Máýlen Áshimbaev.
Pikirtalasqa qatysýshylar Qazaqstan ekonomıkasyn qalpyna keltirýge qatysty óz boljamdarymen jáne usynystarymen bólisti. Atap aıtqanda, «Atameken» UKP tóraǵasynyń orynbasary Oljas Ordabaev pandemııa kezinde jáne odan keıin kásipkerler arasynda jumys kúshine degen qajettilikterine baılanysty júrgizilgen saýalnama nátıjeleri týraly aıtyp berdi. Sharaǵa shaqyrylǵan kelesi sarapshy Tımýr Odılov elimizdiń 2025 jylǵa deıingi ulttyq damý josparyn zańnamalyq qamtamasyz etýge qatysty óz usynystaryn aıtty. Aınur Ámirbekovanyń tanystyrylymynyń taqyryby ónerkásipti jahandyq jańa qaýip-qaterlerdi eskere otyryp damytý boldy, al Eldar Shamsýtdınov karantınnen keıingi kezeńdegi mıkro jáne shaǵyn bıznestiń jaı-kúıin taldaý nátıjelerimen bólisti.
Klýb músheleri de pandemııadan keıingi damý keleshegi týraly óz oılarymen bólisti. Qýanysh Jaıyqov Qazaqstandaǵy ekonomıka salalarynyń damý keleshegine «koronakrızıs» áserin modeldeý jónindegi zertteýlerdiń nátıjeleri týraly aıtyp berdi. О́jet Shegirbaev daǵdarystan keıingi kezeńde ekonomıkany qalpyna keltirý quraly retinde eksporttyq strategııa týraly pikirimen bólisti.
Máýlen Áshimbaev talqylaýdy qorytyndylaı kelip, sarapshylar aıtqan usynys-usynymdar Parlament jumysynda paılanylatyny jáne Ulttyq ekonomıka mınıstrligi nazarǵa alatynyna senim bildirdi.