Jyl saıyn, 1988 jyldan beri 31 mamyrda Dúnıejúzilik temekiden bas tartý kúni atalyp ótiledi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Temekiniń zııany týraly profılaktıkalyq jumystardyń júrgizilýine qaramastan, bul taqyryp áli de ózektiligin joıǵan joq. Temeki jyl saıyn 8 mln-nan astam adamnyń mezgizsiz ólimine sebep bolady, onyń zııandy áseri ǵylymı dáleldenip otyr.
Bul qandaı áserler? Temeki ókpeniń qaterli isigi, ókpeniń sozylmaly obstrýktıvti aýrýy, demikpe, qanaınalym júıesi aýrýlaryn: júrektiń ıshemııalyq aýrýy, arterııalyq gıpertonııa, qan tamyry aýrýlaryn týdyrady, sondaı-aq aǵzanyń ınfeksııamen kúresý qabiletin tómendetip, ımmýndyq júıege keri áser etedi. Passıvti temeki shegý de osyndaı áser etedi.
Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI kúndizgi stasıonarynyń terapevt dárigeri Gaýhar Kojakeevanyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta temeki shegýdiń bir túri – veıpıng keń taralyp otyr. Kóptegen adamdar aǵzalaryna zııandy áserdiń qaýpin azaıtamyn dep, elektrondyq sıgaretke kóshti. Bul – qatelesý. Elektrondyq sıgaretterdiń aerozoliniń quramynda nıkotın bar jáne aǵza jasýshalaryna onyń áseri joǵaryda kórsetilgen aýrýlardy týdyrady.
Qazaqstanda Strategııalyq josparlaý jáne reformalaý agenttiginiń Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetteri boıynsha, 2020 jyly halyq arasynda 15 jáne odan joǵary jastaǵy turǵyndar arasynda temeki shegýdiń taralýy 18,3%: er adamdar arasynda – 28,5%, áıelder arasynda – 8,5%, aýyl turǵyndarynda – 19,1%, qalalyqtarda – 17,6%-dy quraıdy. Joǵaryda aıtylyp ótkendeı, densaýlyqqa zııan tıgizetin negizgi keri áseri jáne onyń saldary elimizdiń ekonomıkalyq damýyna jaǵymsyz yqpal etedi.
Ásirese dúnıejúzi eki jyl boıy koronavırýs pandemııasymen kúresip jatqan kezde bul másele kókeıkesti. Onyń ústine pandemııa bastalǵanda halyq arasynda temeki shegýshilerde indet juqtyrý qaýpiniń az bolatyndyǵy jáne juqtyrǵan jaǵdaıda onyń aǵymynyń jeńil bolatyndyǵy týraly jalǵan aqparat taralyp ketti.
Bul shyndyqqa janaspaıdy. Temeki tútininiń áserinen temeki shegýshilerde ókpe tini zaqymdanyp, ımmýnıteti tómendeıdi, sol sebepten jiti respıratorlyq sındromnyń damýy (SARS-CoV-2) kerisinshe joǵarylaıdy jáne syrqattanǵandarda aýrýdyń órshýiniń saldary aýyr tıedi. Muny temeki shegý jáne COVID-19 arasyndaǵy baılanys týraly zertteý rastaıdy.
Qytaıdyń 552 aýrýhanasynda COVID-19-tiń zerthanalyq taldaýlarynyń nátıjeleri boıynsha dáleldengen 1099 pasıentte aýrý saldarlary zertteldi. Zertteýlerdiń nátıjeleri boıynsha sol kezde temeki shekken pasıentterdiń sanynan 12,4%-y qaıtys bolǵan jáne qarqyndy terapııa bólimshesine emdelýge jatqyzylǵan nemese temeki shekpeıtin pasıenttterdiń sanynan 4,7%-ymen salystyrǵanda ókpeniń jasandy ventılıasııasyna muqtaj bolǵandyǵyn anyqtady. Sonymen qatar temeki shegýshilerdiń 21,2%-da temeki shekpeıtin 14,5%-men salystyrǵanda aýrý óte aýyr túrde ótken.
Joǵaryda aıtylǵandardyń barlyǵyn qorytyndylaı kele, temeki shegýshiler óziniń bolashaǵy týraly oılanyp jáne densaýlyǵyn saqtaý úshin temeki shegýden bas tartýy qajet.