О́kpe obyry – sút bezi qaterli isiginen keıin turǵan qaýipti kesel ǵana emes, talaı adamnyń ómirin bastapqyda birtindep, bildirmeı jalmap jatqan dert. О́kpe obyrynyń órshýine baılanysty Almaty qalasynda qanatqaqty joba jalǵasyn tapty. О́ıtkeni ókpe ragy álemde qaterli isik aýrýynan bolatyn ólim-jitimniń basty sebepshisi jáne bul aýrýdan jyl saıyn 1,8 mln-ǵa jýyq adam kóz jumady.
Almaty qalasynyń onkolog-dárigerleri avtobýs júrgizýshileri men taksı júrgizýshilerin ókpe qaterli isigine qarsy tegin tekseristen ótýge shaqyryp otyr. Osylaısha, Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty ókpeniń onkologııalyq keselderin erte anyqtaý tásilderin tereńdetý úshin ǵylymı zertteýlerdi qolǵa aldy.
Bir jaǵynan qoǵamdyq kólikterdiń júrgizýshileri kásipterine baılanysty tútin, janar-jaǵarmaı qaldyqtary sııaqty ýly zattarmen udaıy tynys alýǵa májbúr. Júre kele munyń saldary ókpe dertteriniń damýyna bastaıtyny aıan.
Jalpy, qanatqaqty joba sheńberinde 2 myńdaı júrgizýshini tekserý josparlanǵan. Ásirese er adamdardy, sebebi olar ókpe qaterli isigine shaldyǵýǵa beıim keledi. Ári Almaty qalasynda ókpe qaterli isigine dýshar bolyp qana qoımaı, osy syrqattan bolatyn ólim-jitim óte kóp. Obyr aldy aýrýlaryn erte dıagnostıkalaý jáne aldyn alý ókpe qaterli isiginiń asqynýyna jol bermeıdi. Sondyqtan da bul bastama Almaty qalasynyń qoǵamdyq kólik júrgizýshilerin tegin tekserýdi kózdeıdi.
Zertteýge qatysý úshin onkologııalyq aýrýlar boıynsha esepte turmaıtyn 45 jastan 69 jasqa deıingi erler shaqyrylady. Tıisti shaqyrý hattary Almaty qalasy ákimdiginiń Qalalyq mobıldilik basqarmasynyń basshysyna jáne Almaty qalasynyń avtobýs parkteriniń dırektorlaryna jiberilgen.
Jyl saıyn elimizde ókpe qaterli isiginiń 3500-ge jýyq jańa jaǵdaıy anyqtalady. Qazaqstanda onkologııalyq aýrýdan bolatyn ólim-jitim qurylymynda ókpe qaterli isigi birinshi oryn alady. Shamamen 6-7 qazaqstandyq kún saıyn ókpe qaterli isiginen qaıtys bolady. Onkologter bul aýrýdy erte satysynda anyqtaý úshin ókpe qaterli isigine skrınıng júrgizý qajettiligin udaıy alǵa tartyp kele jatqanyn bilemiz.
«Másele mynada, ókpe qaterli isigi bar naýqastardyń 80 paıyzy qazirdiń ózinde derti órshı bastaǵanda onkologterge keledi. Búgin biz erte dıagnostıka, aldyn alý jáne skrınıng týraly suraqtar kótergimiz keledi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń usynysy boıynsha, asqyndyrmaı dıagnostıka jasaý maqsatynda ókpe qaterli isigi boıynsha skrınıngti engizýdi josparlap otyrmyz. Skrınıng tómen dozaly spıraldy kompıýterlik tomografııa kómegimen júrgiziledi. Bul ádis ókpe qaterli isigin erte kezeńde anyqtaýǵa, sáıkesinshe durys jáne ýaqtyly targettik jáne derbestendirilgen em júrgizýge múmkindik beredi», deıdi Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas onkologi, «Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty» AQ basqarma tóraıymy Dılıara Qaıdarova.
Tómen dozaly spıraldy kompıýterlik tomografııamen jasalǵan alǵashqy pılottyq jobalar buryn Pavlodar, Qostanaı jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda júrgizilgen bolatyn.
О́kpe qaterli isigi – álemdegi eń kóp taralǵan qaterli isik. Qaterli isik aýrýyn zertteý jónindegi halyqaralyq agenttiktiń (IAIR) málimeti boıynsha jyl saıyn 2 mln-nan astam erler men áıelder ókpe qaterli isigimen aýyrady, olardyń úshten ekisi – er adamdar (1 368 524) jáne úshten biri – áıelder (725 352).
ALMATY