Qysqy Olımpıadanyń bastalýyna 31 kún qaldy
Qazaqstandyqtardyń qysqy Oıyndardaǵy úlesi týraly az-kem áńgime
Sochı qysqy XXII Olımpııa oıyndarynyń bastalýyna týra bir aı merzim qaldy. Dúbirli dodaǵa alyp baratyn ýaqyt dańǵyl jolǵa tústi. Sporttyń 15 túri boıynsha 98 medaldar jıyntyǵyn sarapqa salatyn básekeniń dýyly men dabyry tym jaqynnan estile bastaǵan sııaqty. Bıylǵy sport jylynyń eń iri oqıǵalarynyń biri bolǵaly turǵan bul jahandyq jarystan qazaqstandyqtardyń da ózindik kúteri bar.
Qysqy Olımpıadanyń bastalýyna 31 kún qaldy
Qazaqstandyqtardyń qysqy Oıyndardaǵy úlesi týraly az-kem áńgime
Sochı qysqy XXII Olımpııa oıyndarynyń bastalýyna týra bir aı merzim qaldy. Dúbirli dodaǵa alyp baratyn ýaqyt dańǵyl jolǵa tústi. Sporttyń 15 túri boıynsha 98 medaldar jıyntyǵyn sarapqa salatyn básekeniń dýyly men dabyry tym jaqynnan estile bastaǵan sııaqty. Bıylǵy sport jylynyń eń iri oqıǵalarynyń biri bolǵaly turǵan bul jahandyq jarystan qazaqstandyqtardyń da ózindik kúteri bar.
Ádette biz qandaı bir el qulaǵyn tik turǵyzǵan saıystar bolmasyn, onyń aldaǵy bolatyn synaǵynda sonyń aldyndaǵy kórsetkishke qaraı boı túzep, mindetteme alyp jatamyz. Osy turǵydan kelsek, munyń aldynda, 2010 jyly Kanadanyń Vankýver qalasynda ótken XXI Olımpııa oıyndarynda bizdiń sportshylar qol jetkizgen jalǵyz kúmis medal sol tirek núktesiniń ózi bolyp shyǵar edi. Demek, endi bir kúmis júldeniń qasynda taǵy bir qola medal qosyla qalsa, aldyńǵy jolǵy belesten asyp óte shyqqanymyz bolyp tabylady.
Alaıda, Qazaqstan sportynyń tizginin taıaýda ǵana ustaǵan jańa basshy Tastanbek Esentaev sońǵy kúnderi budan da joǵary mejeni aıtyp qalyp, abyr-sabyr kóńilimizdi erekshe eleńdetip qoıdy. Mundaıda «jaqsy sózdiń jarym yrys» ekenin bildirgen tóraǵaǵa «aýzyńa – maı, astyńa – taı» deý ǵana kerek shyǵar. Al onyń paıymynsha, Qazaqstan sportshylary osy joly artyq-kemi joq 6 medal alyp qaıtýlary kerek. Baıannyń batyl aıtylǵany aqıqat. Ol osy arqyly elimiz sańlaqtarynyń osyǵan deıingi 5 Olımpıadada alǵan barlyq júldeleri sany bir-aq qaıtalanatynyn bildirip otyr.
Bir qaraǵanda, vedomstvo basshysynyń sózinde jan bar sekildi. Osyny aıtqanda, onyń oıynda eń aldymen, mánerlep syrǵanaýshy Denıs Tenniń, konkıshi Denıs Kýzınniń, shańǵyshy Alekseı Poltoranınniń turǵanynda kúmán joq. Al qalǵan sportshylarymyzdy bir-birinen bóle-jara ataýǵa bizdiń de batylymyz jetpeı otyr. Dáliregi, kóz tıip kete me degen qaýpimiz qupııanyń qalǵan jaǵyn ashyp tastaýǵa jol bermeı tur. Tipti, osy úshtikpen úmitimizdi jalǵasaq ta, aldyńǵy belestiń beldeýinen asyp jyǵylatynymyz anyq.
Degenmen, bir nárse aıqyn: Qazaqstan sportshylary keshegi keńes kezeńinde de, keıingi táýelsizdik jyldarynda da, jekelegen bir sańlaqtary oqta-tekte jarq etip kórinip qalǵany bolmasa, tutastaı alǵanda, eshqashan qysqy sport túrlerinen azýyn aıǵa bilegen myqtylar sapynan kóringen emes. Bul úshin Odaq kezinde bizdiń atletter arasynan 12 ókil ǵana qatysyp, olardyń 5 medal jeńip alǵanyn aıtsaq ta jetkilikti. Al egemendik shejiresinen beri bar-joǵy 6 júldege qol artqanymyzdy joǵaryda sóz ettik.
Qazaqstan sportshylary óziniń tarıhynda birinshi ret Aq Olımpıadaǵa 1956 jyly ókil attandyrdy. Ony VII oıyndarda bastap bergen almatylyq Aleksandra Artemenko sol jylǵy 26 qańtar men 5 aqpan aralyǵynda Italııanyń Kortına d`Ampesso qalasynda taý shańǵysynan synǵa tústi. 1960 jylǵy 18-28 aqpan kúnderi AQSh-tyń Skvo-Vellı shaharynda tý kótergen VIII Olımpıadaǵa almatylyq konkıshi Iýrıı Malyshev qatysyp qaıtty. Al budan keıin, 1964 jylǵy 29 qańtar – 9 aqpan sheńberinde Avstrııanyń Insbrýk kentinde sherý tartqan doda qazaqstandyqtardyń qatysýynsyz ótti. 1968 jyly fransýzdyń Grenoblinde kerýen kergen kelesi básireli básekege taǵy bir sportshymyzdy attandyrdyq. Ol – almatylyq konkıshi Aleksandr Kerchenko da óziniń aldyndaǵy áriptesteri sekildi oıyndar júldesinen tys qaldy. 1972 jyly 3-13 aqpanda Japonııanyń Sapporo qalasynda jarys kórigin qyzdyrǵan alamanda birinshi ret respýblıkanyń óńirlik ókili óner kórsetti. Seńdi buzǵan qostanaılyq shańǵyshy Ivan Garanın Qazaqstan úshin alǵashqy medaldy alyp bergen sportshy boldy. Biraq bul joly emes. Ol kelesi, 1976 jyly 4-15 aqpanda Insbrýkte kógen kergen Olımpıadanyń 4h10 shaqyrymdyq estafetasynda qola medaldyń ıegeri atandy. Osy joly birinshi márte oıyndarǵa bizdiń respýblıkamyzdan eki sportshy qatysty. Ekinshisi – pavlodarlyq Sergeı Rıabev konkıden synǵa tústi. Bul saıystarda Qazaqstannan úshinshi bir sportshy da boldy. Biraq ol – О́skemen hokkeıiniń túlegi Borıs Aleksandrov munda Máskeýdiń SSKA komandasy atynan keldi. Al 1980 jylǵy 13-24 aqpan aýqymynda AQSh-tyń Leık-Plesıd qalasynda arna tartqan Aq Olımpıadaǵa bizdiń respýblıkamyz sportshy qosa almady. Esesine, 1984 jyly 7-19 aqpan tizbeginde sol kezdegi Iýgoslavııanyń Saraevo qalasynda dúnıeni dúr silkindirgen dúbirge bizden birinshi ret 4 sportshy dúrmekti ushtastyrdy. Atap aıtqanda, almatylyqtar shańǵyshy Vladımır Sahnov pen konkıshi Vıktor Shasherın, óskemendik konkıshiler Vladımır Kozlov pen Konstantın Korotkov osy tórttikti qurady. Alaıda, tórteýi de medaldyń aýylyna barǵan joq. Degenmen, 1988 jylǵy 13-28 aqpanda Kanadanyń Kalgarıinde ótkizilgen kelesi oıyndarda bizdiń qorjynymyzǵa birden 4 medal tústi. Almatylyq Vladımır Sahnov pen kókshetaýlyq Vladımır Smırnov aldymen 4h10 estafetasynda kúmis medal alyp berdi. Budan keıin muny Smırnov 30 shaqyrymǵa shańǵymen júgirýde – kúmis, 15 shaqyrymdyq qashyqtyqta qola medal etip ulǵaıtty.
Qazaqstan sportshylary sońǵy ret burynǵy Keńes Odaǵy quramasy sapynda Olımpıadaǵa 1992 jyly qatysty. Sol joly fransýzdyń Alverbıl qalasynda 13-28 aqpan aralyǵynda ótken jahandyq jarysqa burynǵy keńes sportshylary TMD-nyń birikken quramasy esebinde qatysty. Mine, osy quramda bizdiń respýblıkanyń 8 atleti boldy. Biraq shańǵyshy Vladımır Smırnov, tramplınnen sekirýshiler Denıs Vodnev, Andreı Verveıkın, frıstaılshy Alekseı Bannıkov, konkıshiler Vadım Shaqshaqbaev, Vadım Saıýtın, Evgenıı Sanarov, Lıýdmıla Prokasheva quramyndaǵy sańlaqtardyń birde-biri medalǵa qol jetkize almaı qaıtty.
Qazaq eliniń 29 sportshysy qysqy Olımpııalyq oıyndarǵa birinshi ret derbes komanda retinde 1994 jyly baryp, sporttyń 8 túri boıynsha jarys jolyna shyqty. Sol joly ol Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda tý kóterdi. Bul bizdiń Vladımır Smırnovtyń asyǵy alshysynan túsken Olımpıada boldy. Osynda ol 50 shaqyrymǵa klassıkalyq tásilmen júgirýde aldyna jan salmaı, qazaqstandyqtardyń sonaý 1956 jyldan bergi birinshi jáne ázirge sońǵy altyn medalin alyp berdi. Budan soń 10 shaqyrymǵa klassıkalyq tásilmen jáne 25 shaqyrymǵa aralas ádispen júgirýde 2 kúmis medal aldy. Sóıtip, egemendiktiń alǵashqy iri jarysynda bir sportshymyz 3 birdeı medal ákeldi. Munyń ózi de áli kúnge deıin syny buzylmaı turǵan rekord bolyp esepteledi. 1998 jyly japonnyń Nagano qalasynyń atyn shyǵarǵan oıyndarda da qanjyǵamyz bos qaıtpady. Munda 5000 metrge júgirýde konkıshi Lıýdmıla Prokasheva, 15 shaqyrymǵa erkin júgirýde shańǵyshy Vladımır Smırnov qola medaldardy moıyndaryna taqty. Olar osylaı 8 sport túri boıynsha shaıqasqan 60 sportshynyń abyroıyn asqaqtatty.
О́kinishtisi, kelesi eki Olımpııa oıyndarynda da sporttyń 7 túri boıynsha 56 sportshydan dodaǵa qosqan Qazaqstan quramasy qurqol qaıtty. Atap aıtqanda, 2002 jyly AQSh-tyń Solt-Leık-Sıtı qalasynda da, 2006 jyly Italııanyń Torıno jerinde de medaldyń aýylyna taıap bara almadyq. Bul bizdiń joǵaryda aıtqan Qazaqstannyń qansha degenmen qysqy sport túrlerinen atyn shyǵarǵan el emes ekenin taǵy bir márte astyn syzyp turyp kórsetken faktorlar boldy. Sodan keıingi kezek Vankýverge keldi. Onda 8 sport túri boıynsha 39 sportshymyz baq synasty. Al úmitti aqtaǵan jalǵyz bıatlonshy Elena Hrýstaleva boldy. Ol 15 shaqyrymdyq jeke jarysta kúmis medaldy qanjyǵaǵa baılady.
Mine, sol Vankýverden beri de arada tórt jyl aǵyp óte shyqty. Bul kezeń qazaqstandyq sportshylar qatarynda aryny qatty, ekpini eleýli túlekterdiń ósip-jetilip kele jatqanyn baıqatty. Endi sol ójet órenderimiz qandaı júlde alyp jatsa da razy bolatyndaı kóńil kúıde turǵanymyz ras.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan».