Qyzylordańyzǵa gaz áldeqashan kelgen. Qala kógildir otynnyń qyzyǵyn kórip otyr. Degenmen, burnaǵy jyldary qaqaǵan aıazda jylýsyz qalǵan kezder bolǵan. Ol da sebepsiz emes. Qys mezgilinde gazdy tutyný kóbeıedi de, ony taratyp turǵan jelilerge artyq salmaq túsedi. Sondyqtan jylý sónip, jurt ábigerge túsedi. Endigi jerde mundaı keleńsiz jaǵdaıattar bolmaıdy. О́ıtkeni, respýblıkanyń ońtústik aımaqtaryn gazdandyrýǵa baǵyttalǵan «Beıneý-Bozoı-Shymkent» magıstraldy gaz qubyry qurylysynyń birinshi kezeńi aıaqtaldy.
Qyzylordańyzǵa gaz áldeqashan kelgen. Qala kógildir otynnyń qyzyǵyn kórip otyr. Degenmen, burnaǵy jyldary qaqaǵan aıazda jylýsyz qalǵan kezder bolǵan. Ol da sebepsiz emes. Qys mezgilinde gazdy tutyný kóbeıedi de, ony taratyp turǵan jelilerge artyq salmaq túsedi. Sondyqtan jylý sónip, jurt ábigerge túsedi. Endigi jerde mundaı keleńsiz jaǵdaıattar bolmaıdy. О́ıtkeni, respýblıkanyń ońtústik aımaqtaryn gazdandyrýǵa baǵyttalǵan «Beıneý-Bozoı-Shymkent» magıstraldy gaz qubyry qurylysynyń birinshi kezeńi aıaqtaldy.
Jalpy uzyndyǵy 1475 shaqyrymdy quraıtyn bul jeliniń 846 shaqyrymy Qyzylorda oblysynan ótedi. Onymen qosa atalǵan qubyr óńirdiń barlyq aýdan ortalyqtaryna jaǵalaı tartylǵan. Endi osy negizgi gaz jelisine qosylý arqyly kezeń-kezeńimen oblystyń barlyq eldi mekenderin kógildir otynmen qamtý josparlanyp otyr.
Qyzylorda oblysyn keshendi gazdandyrýdyń birinshi kezeńi 2013-2015 jyldary aralyǵynda júrmek. Sol kezde 21 aýyl otynnyń osy túrimen qamtamasyz etiledi. Bul jumystar tıisti dárejede júzege asyrylǵan jaǵdaıda 2015 jyly aımaq halqynyń 70 paıyzyn gazben qamtýǵa múmkindik týady. Atalǵan jospardy júzege asyrý maqsatynda, 2013 jyly oblystyq bıýdjetten 623,6 mıllıon teńge bólindi. Qazirgi tańda bul qarjyǵa eldi mekenderdiń 5 tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemeleri men 10 jobalaý smetalyq qujattamalary ázirlenýde. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, Aqshabulaq kenishinen beriletin gaz Qyzylorda qalasynyń qajettiligin óteýge jetpeı keldi. Tipti aldymen turǵyn-úı sektoryna kógildir otyn jetkizý úshin ótken jyldary kásiporyndar men bıznes sýbektilerin gazdan ajyratyp, oblys ortalyǵyn jylýmen qamtamasyz etip otyrǵan «Qyzylorda jylý elektrortalyǵy» men «Ońtústik jylý ortalyǵyn» shekteýge májbúr bolǵan kezder ótti. Atalǵan túıtkildi máseleni sheshý úshin oblystyq bıýdjettiń esebinen Qyzylorda qalasyna ekinshi avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasyn salý kerek edi. Ony «Aqshabulaq–Qyzylorda» jáne «Beıneý-Bozoı-Shymkent» magıstraldy gaz qubyrlary túıisken jerde biriktirip, qurylystyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin ázirleý «QazTransGaz Aımaq» AQ qarjysy esebinen júrgizildi.
Osynyń negizinde «QazTransGaz Aımaq» AQ 4,3 mıllıard teńge ınvestısııalyq qarjy salyp, ekinshi avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasy men redýsııalyq túıinniń qurylysy jasaldy. Bul jobany júzege asyrý arqyly Qyzylorda qalasyna jetispeıtin gaz mólsherin «Beıneý-Bozoı-Shymkent» magıstraldy gaz qubyrynan alýǵa múmkindik týdy. Sondaı-aq, qys mezgilinde kún sýytyp, qalada gaz tutyný mólsheri artqan kezde Qyzylorda qalasynyń shet aımaqtarynda onyń qysymy azaıyp, shalǵaı jatqan shaǵyn aýdandardy kógildir otynmen qamtamasyz etýde qıyndyqtar týyndap kelgen. Osy oraıda, Qyzylorda qalasynyń ishki jelilerindegi gazdy birqalypty qysymǵa keltirý úshin bıyl «QazTransGaz Aımaq» AQ 1,7 mıllıard teńgege uzyndyǵy 20,4 shaqyrymdy quraıtyn joǵarǵy qysymdy aınaldyrma gaz qubyryn saldy. Osy arqyly qalanyń gaz jelilerindegi qysymdy birqalypty deńgeıde ustap turýǵa bolady.
Munymen qosa Qyzylorda oblysyndaǵy jerasty shıkizat ónimderin tıimdi paıdalaný maqsatynda Ońtústik Torǵaı oıpatyndaǵy ken oryndaryndaǵy ilespe gazdy aımaqtyń qajettiligine keshendi paıdalanýdy qamtamasyz etý úshin, «Petro Qazaqstan Qumkól Resorsız» AQ-pen jańa jobanyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi ázirlendi. Bul joba arqyly «Arysqum», «Keńlik», «Qyzylqııa», «Bektas», «Qonys», «Soltústik Batys Qyzylqııa» ken oryndaryndaǵy gazdy «Arysqum» ken ornyna jınaqtap, sol jerde jańadan gaz daıyndaý qondyrǵysyn salý kózdelgen. Ári qaraı óndeýden ótken gazdy bolashaqta salynatyn «Arysqum» kenishinen «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldy gaz qubyryna deıin jetkizý jobasyn júzege asyrý josparda bar.
Sonymen, ótken jyldyń sońynda Qyzylorda qalasyna tikeleı kógildir otyn jetkizip turatyn ekinshi avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasy iske qosyldy. Sonyń nátıjesinde Qyzylorda qalasy búgingi aıazdarda jylýdan ajyramaı, qystan qınalmaı keledi.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
QYZYLORDA.